Er stond veel op het spel in het presidentiële debat woensdagnacht. Mitt Romney ligt achter in de peilingen en moest dus wel aanvallen. Maar hij kon het ook niet te gek maken. Door Charles Groenhuijsen.

Dat schrikt kiezers af. Schelden is niet sjiek, niet presidentieel. Romney mocht niet de ‘rich white multi-millionaire’ zijn. Romney deed dat vannacht onverwacht goed. Commentatoren zeiden: "Deze Romney hebben we nog niet eerder gezien".

President Obama had het zo mogelijk nog lastiger bij het kiezen van de juiste toon. Hij moet presidentieel zijn maar kon tegelijk de harde aanvallen van Mitt Romney niet onweersproken laten. Beschaafde zelfbeheersing was het doel. Wees geen 'angry, lefty guy'. Dat laatste lukte. Misschien iets te goed zelfs.

Obama was absoluut niet in vorm. Zijn sterke kanten (emotionele binding met toehoorders, energieke en inspirerende speeches) bleven totaal onzichtbaar.

Hij was timide, steeds in de verdediging, zo níet op zijn gemak. James Carville, een Obama-aanhanger in hart en nieren, zei het op CNN treffend: "Obama werkte de indruk dat hij ergens anders wilde zijn". Kan het oordeel harder zijn?

Imago

Waar ging het de afgelopen weken over? Waarom kwam Obama voor te liggen? Omdat het imago van Romney onherstelbare schade leek op te lopen. Hij was de ongevoelige kapitalist die die kapitalen verdient maar naar verhouding heel weinig belasting betaalt. Hij was de kandidaat die neerbuigend, bijna beledigend praatte over Democratische kiezers.

Waarom praatte Obama hier niet over? Hij sprak als een professor die zijn studenten zo veel mogelijk feiten wil vertellen. Wat totaal ontbrak was de inspiratie die hem in de winnende campagne van 2008 zo goed hielp.

Hij ontroerde in die campagne miljoenen Amerikanen. Niet door politieke feiten maar omdat hij een emotionele snaar raakte: 'Yes, we can'. In dit debat was het: 'No, he couldn't'.

Er keken vannacht tientallen miljoenen mensen naar het debat. Da’s mooi, al die belangstelling voor de politiek. Maar slechts een handjevol kijkers doet er écht toe: Vrouwen in de swingstates bijvoorbeeld.

Peilingen

Obama ligt in de peilingen tot nu toe een procent of drie, vier voor op Romney. Maar kijk je alleen naar vrouwen dan ligt Obama maar liefst 18 procent voor. Zonder meer vrouwenstemmen is Romney kansloos. En dan weer alleen de vrouwenstemmen in de swingstates.

Vrouwen zijn gemiddeld meer sociaal voelend dan mannen. Vrouwen hechten aan progressieve standpunten over abortus, onderwijs, wapenbezit en homohuwelijk. Op al die onderwerpen neemt Romney een hard, conservatief standpunt in. Het is zeer twijfelachtig of hij met zijn optreden van afgelopen nacht veel twijfelende vrouwen overtuigde.

Bij CNN kon je per seconde de waardering zien van mannen en vrouwen. Daar kon je zien dat Obama bij vrouwen steeds beter scoorde dan Romney. De vraag is of we deze trend terug gaan zien in de opiniepeilingen.

Race

Romney is na dit debat helemaal terug in de race. Het belabberde optreden van Obama zal de Republikeinen, die zich zo’n zorgen maakte over een dreigende nederlaag in november, veel zelfvertrouwen geven. De presidentiële race ligt weer wijd open.