D66-leider Rob Jetten roept Jesse Klaver van GroenLinks op om na de Provinciale Statenverkiezingen van 20 maart, die uiteindelijk ook de samenstelling van de Eerste Kamer bepalen, samen te werken op het gebied van klimaat. Hij hoopt zelfs dat de liberalen instemmen met rekeningrijden.

"We moeten zorgen dat we Dijkhoff zo ver krijgen dat we vervuiling gaan belasten, kolencentrales gaan sluiten en misschien ooit een keer kunnen rekeningrijden", zei de D66-fractievoorzitter donderdagavond tijdens het RTL-verkiezingsdebat in aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen.

Jetten hoopt Klaver aan zijn zijde te vinden om VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff over te halen om voor ambitieuzere klimaatmaatregelen te kiezen.

Trends in de peilingen laten al langer zien dat de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hun meerderheid in de Eerste Kamer van één zetel zullen verliezen.

Op 20 maart kiest Nederland de leden van de Provinciale Staten, die op hun beurt in mei een nieuwe Eerste Kamer kiezen. Mocht de coalitie de meerderheid verliezen, dan heeft het kabinet voor onder meer de uitvoering van de klimaatplannen steun nodig van één of twee oppositiepartijen.

PVV-leider Geert Wilders maakte tijdens het debat al duidelijk op geen enkele manier te willen samenwerken met het kabinet. SP-leider Lilian Marijnissen was er trots op dat haar partij al sinds de oprichting in de landelijke politiek geen regeringsverantwoordelijkheid heeft genomen. Ook samenwerking met FVD lijkt uitgesloten.

Opmerkelijk dat D66 coalitiegenoot VVD voor het blok zet

Het is opmerkelijk dat D66 coalitiegenoot VVD zo nadrukkelijk tot groene maatregelen wil verleiden, want de liberalen hebben zich de afgelopen maanden steeds sceptischer uitgelaten over het nog te sluiten klimaatakkoord.

Rekeningrijden is zelfs een taboe voor de VVD. In het regeerakkoord staat duidelijk dat zo'n manier van automobilisten belasten in deze kabinetsperiode niet wordt ingevoerd.

"Na 20 maart zijn wij nodig", reageerde Klaver. De GroenLinks-leider is bereid de coalitie aan een meerderheid te helpen op sommige punten, maar één ding moet wat hem betreft dan in ieder geval gebeuren. "Grote bedrijven moeten een CO2-belasting gaan betalen. Dat is de enige manier dat zij bijdragen aan de klimaatverandering", aldus Klaver.

VVD'er Dijkhoff is niet direct overtuigd van het nut van zo'n heffing. "Je kunt bedrijven zo zwaar belasten dat ze uiteindelijk het land uitgaan. Dan verdwijnen er banen en gaat er alsnog in het buitenland CO2 de lucht in." De VVD'er wil bedrijven op "een slimme manier" belasten.

VVD wil doorrekeningen conceptklimaatakkoord afwachten

De plannen uit het conceptklimaatakkoord worden momenteel doorgerekend door de planbureaus. Die zijn 13 maart klaar. Daarna wordt erover gedebatteerd door de Tweede Kamer en het kabinet, voordat er een definitief klimaatakkoord wordt gesloten.

Dijkhoff wil eerst op die doorrekeningen wachten voordat hij zich uitspreekt wat de beste manier is om bedrijven te belasten.

Jetten merkte op dat er überhaupt door de VVD wordt gediscussieerd over klimaatmaatregelen als winst. "Twee jaar geleden wilde de VVD niets weten van klimaatbeleid. Nu zitten ze in een coalitie met D66 en de ChristenUnie en komt de VVD langzaam in de groene stand."

Volgens PVV komt kabinet koopkrachtbelofte niet na

Voor het debat waren VVD, CDA, D66, PVV, SP, PvdA en FVD uitgenodigd. Er werd onder andere gedebatteerd over de koopkracht. Volgens PVV-leider Wilders komt het kabinet de belofte dat de Nederlanders de economische vooruitgang nu in de portemonnee gaan voelen niet na.

Wilders verwees naar de gestegen energierekening, maar ook naar de eerder gemaakte belofte van Mark Rutte (VVD) dat iedere Nederlander 1.000 euro zou ontvangen.

Rutte kon de vraag zelf niet beantwoorden, omdat de VVD Dijkhoff naar voren schoof voor het debat. Hij beaamde dat Nederlanders het einde van de economische crisis inderdaad moeten gaan voelen. Tegelijkertijd wees hij op de recente koopkrachtcijfers, die laten zien dat Nederlanders er gemiddeld 1,6 procent op vooruit gaan.

Asscher: Kabinetten Rutte hebben publieke sector verwaarloosd

Verder debatteerde Lodewijk Asscher (PvdA), Wilders (PVV), Sybrand Buma (CDA) en Marijnissen (SP) over de stelling dat de drie kabinetten van Rutte de publieke sector (politie, onderwijs en zorg) hebben verwaarloosd. Opvallend genoeg was Asscher, zelf vicepremier in het kabinet-Rutte II, het met deze stelling eens. Nog opvallender was dat Buma het voor de PvdA'er opnam.

"Ja, er zijn problemen", zei Buma. "Maar we moeten eerlijk zijn, de zorg, politie en onderwijs zijn niet verwaarloosd." Hij wees erop dat dit kabinet fors investeert in de publieke sector.

Buma was verder de enige partijleider die koos voor een stelling die te maken had met de Provinciale Statenverkiezingen. Hij vindt dat er meer woningen gebouwd moeten worden in groene gebieden. Hij stelde de steden niet vol te willen bouwen met flatgebouwen, iets wat hij GroenLinks wel verweet te doen. "Mensen in steden hebben ook recht op groen", aldus Buma.

Volgens Klaver is het probleem juist dat het kopen van een huis "onmogelijk" is geworden en de huren veel te duur zijn geworden door de liberalisering van de woningmarkt.

Onvrede over stelling over Zwarte Piet

Ook werd er gedebatteerd over Nederlandse tradities, zoals vuurwerk en Zwarte Piet. Terwijl Wilders en Dijkhoff betoogden dat deze tradities behouden moeten worden, waren Asscher en Klaver van mening dat dit onderwerp de kijkende kiezers misleidde.

"Deze stelling slaat nergens op", zei Asscher. Hij nam het RTL kwalijk dit onderwerp in het debat te hebben betrokken. "We doen de kiezer tekort met deze stelling. Deze stelling heeft niets met de aankomende verkiezingen te maken."

Klaver: "Steeds meer mensen hebben moeite om rond te komen. Tradities zijn belangrijk. Maar dit debat verlaagt de huren niet en brengen de zorgkosten niet omlaag."

Bepaal jouw voorkeur met onze stemhulp | Heb jij vragen over de verkiezingen? Stuur een e-mail naar redactie@nu.nl