Uit de officiële uitslag blijkt dat CDA met vijf zetels de grootste partij is geworden bij de Europese verkiezingen van afgelopen donderdag.

Opvallend is dat D66 meer stemmen had, maar CDA haalt een zetel extra door de lijstverbinding met CU/SGP.

Achter D66 haalt ook de PVV toch vier zetels. De PvdA en de VVD komen beide uit op drie, de SP en ChristenUnie/SGP twee. De Partij voor de Dieren haalt voor het eerst een zetel, 50Plus haalt uiteindelijk toch geen zetel. Groenlinks zakt van drie naar twee zetels.

De uitslag valt mee voor de PVV en tegen voor de SP. Beide partijen leken donderdag op basis van de exitpolls op drie zetels uit te komen.

CDA-leider Sybrand Buma liet in een eerste reactie weten "dolblij" te zijn dat zijn fractie in het Europees Parlement even groot blijft.

Beweeg de cursor over het diagram om de aantallen te zien. De gegevens zijn afkomstig van de verkiezingsuitslag. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Voorkeursstemmen

Het Twentse CDA-stemmenkanon Annie Schreijer-Pierik komt met gemak op eigen kracht in het Europees Parlement. Ze haalde bijna 110.000 voorkeursstemmen.

Ook de huidige CDA-Europarlementariër Lambert van Nistelrooij komt met voorkeurstemmen terug in het EP. Hij stond op een onverkiesbare plek acht bij het CDA, maar heeft genoeg aan zijn bijna 33.000 voorkeursstemmen.

Bij de PvdA komt Sander Terphuis ondanks een uitgebreide campagne op onder meer social media bij lange na niet aan een eigen zetel. Daarvoor zijn ongeveer 18.000 stemmen nodig; Terphuis blijft steken op 4.800.

Bij de VVD komt de nummer zes, Jan Huitema, met voorkeursstemmen in het EP. Hij verdringt de nummer 3, Maarten Smit. Bij de SP verdringt Anne-Marie Mineur de nummer twee, het huidige Tweede Kamerlid Eric Smaling. Mineur is afdelingsvoorzitter van de SP De Bilt en is fractievoorzitter in de Provinciale Staten Utrecht. Ze haalde bijna 52.000 stemmen.

Opkomst

De opkomst in alle lidstaten lag volgens de eerste schattingen rond de 43 procent, net zo hoog als vijf jaar geleden.

De opkomst in Nederland bedroeg 37,3 procent, tegen 36,7 procent bij de verkiezingen in 2009. Ongeveer 4,7 miljoen mensen gingen afgelopen donderdag naar de stembus.

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van de verkiezingsuitslag. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

EVP

Uit de eerste uitslagen blijkt dat de christendemocratische Europese Volkspartij (EVP), ondanks fors verlies, de grootste partij in het Europees Parlement blijft. Vanuit Nederland is het CDA onderdeel van deze fractie.

De EVP kan rekenen op 28,23 procent van de stemmen en komt daarmee uit op 212 van de 751 zetels. Dalingen in zetels geven overigens niet per se verlies aan, omdat het totale zetelaantal wordt verkleind van 766 naar 751 zetels.

De sociaaldemocraten met onder andere de PvdA, S&D, blijven de tweede partij met 24,63 procent (185 zetels). Daarmee behouden de twee middenpartijen samen de meerderheid die ze bij veel stemmingen vormen.

Het liberale ALDE, waartoe zowel de VVD als D66 toe behoren, handhaaft zich als de derde partij in het Europees Parlement, met 9,45 procent (71 zetels). De Groenen komen uit op 7,32 procent van de stemmen (55 zetels).

PVV

De leden die niet tot een groep behoren, de zogenoemde niet-ingeschrevenen waartoe ook de PVV momenteel behoort, behalen 5,33 procent van de stemmen, dat neerkomt op 40 zetels. Momenteel hebben die partijen gezamelijk 33 zetels.

De nieuwe partijen, die ook nog niet tot een groep behoren, behalen volgens de eerste uitslagen 7,46 procent van de stemmen, en zouden daarmee uitkomen op 56 zetels.

Beweeg de cursor over het diagram om de aantallen te zien. De gegevens zijn afkomstig van de verkiezingsuitslag. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Euroscepsis

Aan de rechterflank boeken de eurosceptische partijen in veel Europese lidstaten winst: met name Front National van Marine Le Pen behaalt een flinke zege met ongeveer een kwart van de Franse stemmen.

Ook in andere lidstaten doen anti-Europese partijen het goed: UKIP lijkt de grootste partij te worden in Groot-Brittannië, het Oostenrijkse FPÖ de Deense Volkspartij boeken ook winst. In Duitsland maakte de nieuwe eurokritische partij Alternative für Deutschland een mooi debuut met 7 procent van de Duitse stemmen.

Samenwerking

De vraag blijft hoe de samenwerking op rechts er uit zal gaan zien. Le Pen en Wilders kondigden eerder al aan te willen gaan samenwerken, en mogelijk een nieuwe groep te starten op rechts. De FPÖ wordt genoemd als mogelijke bondgenoot, maar UKIP is bijvoorbeeld al lid van de al bestaande eurokritische groep, EVD.

Of ze daadwerkelijk gaan samenwerken is nog onduidelijk. Om een groep te vormen zijn er 25 leden uit 7 lidstaten nodig, maar bijvoorbeeld het Slowaakse SNS heeft de kiesdrempel waarschijnlijk niet gehaald, waardoor de groep een land te kort zou komen.

De Deense Volkspartij heeft bovendien laten weten niet te willen samenwerken met Le Pen. 

De Griekse neonazi's van Gouden Dageraad eindigden in Griekenland als derde met 12 procent van de stemmen. De Hongaarse anti-Roma-partij Jobbik doet het met 14 procent een puntje beter dan in 2009. De Duitse neonazistische partij NPD krijgt waarschijnlijk voor het eerst een zetel in het EP.

Grootste partij per gemeente:

Beweeg de cursos over de gemeente voor meer informatie. De gegevens zijn afkomstig van de verkiezingsuitslag. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Uitslag Europese verkiezingen | Reacties Nederlandse politiek | D66 wint in drie van vier grote steden | Nederlandse leden EP

Alles dat u moet weten over de Europese verkiezingen | Dossier Europese verkiezingen

Verkiezingen Europees Parlement

CDA-leider Sybrand Buma en D66-leider Alexander Pechtold (R) tijdens de verkiezingsavond in Nieuwspoort waar de uitslagen van de Europese verkiezingen worden gevolgd. © ANP
Sophie in t Veld, derde van links, van D66 tijdens de verkiezingsavond in Nieuwspoort. © ANP
Een vrouw brengt haar stem uit voor de Europese verkiezingen samen met haar dochtertje bij een stembureau in Sofia (Bulgarije). © ANP
Dalia Grybauskaite, de presidente van Litouwen, brengt haar stem uit voor de Europese verkiezingen. © ANP
Een oudere Poolse man brengt zijn stem uit bij een stembureau in Warschau. © ANP
Een oudere vrouw brengt haar stem uit bij een stembureau in het Poolse Lodz. © ANP
Een meisje wacht met haar pop op haar moeder die haar stem uitbrengt bij een stembureau in Litouwen. © ANP
De Poolse premier Donald Tusk en zijn dochter brengen hun stem uit. © ANP
Een vrouw brengt haar stem uit samen met haar zoontjes in Nicosia, de hoofdstad van Cyprus. © ANP
De Belgische premier Elio Di Rupo levert zijn stem in. © AFP
De voormalige Poolse president Lech Walesa brengt zijn stem uit. © ANP
Een priester verlaat het stemhokje bij een stembureau in Griekenland. © ANP
Een medewerker inventariseert stembiljetten bij een stembureau in Athene. © ANP
In Griekenland is de radicaal-linkse partij Syriza de winnaar geworden van de verkiezingen. Volgens een gezamenlijke peiling van een aantal onderzoeksbureaus heeft Syriza zondag 20 tot 30 procent van de stemmen gekregen. © Hollandse Hoogte
Jean Marie le Pen, de oprichter van de Franse uiterst rechtse partij Front National, brengt zijn stem uit. © ANP
Achter de nederlaag bij de Franse regionale verkiezingen schuilt er ook een succes voor het Front National (FN) van Marine Le Pen. © ANP
De Duitse bondskanselier Angela Merkel stemt voor de Europese verkiezingen. © Hollandse Hoogte