De Europese Unie is "een stuk verworvenheid waar we slordig mee omgaan", stelt eurocommissaris Neelie Kroes (VVD). 

Dat zegt de politica in een interview met NU.nl. "In een democratie is het kunnen kiezen in vrijheid een groot goed. Zo af en toe zijn we ons dat niet meer bewust."

Komende week, tussen 22 en 25 mei, vinden de verkiezingen voor het Europees Parlement plaats. Nederland gaat de 22ste naar de stembus. 

De opkomst bij de Europese verkiezingen ligt traditioneel laag, in zowel Nederland als in de andere lidstaten. Vijf jaar geleden lag de gemiddelde Europese opkomst op 43 procent. De Nederlandse opkomst lag daar met 36,75 procent nog onder. 

Ter vergelijking: de Tweede Kamerverkiezingen in 2012 trokken 74,6 procent van de Nederlandse kiezers naar de stemhokjes. De opkomst voor de Provinciale Statenverkiezingen in 2011 lag op 55,9. 

Olijfolieflesjes

"Europa is toch voor sommige mensen een ver-van-mijn-bedshow", geeft Kroes toe. "Maar dat is niet helemaal conform de werkelijkheid." 

Bekijk een deel van het interview

Europa moet dan ook beter uitgelegd worden, stelt de politica. "Het is een samenwerking van landen en van volken waarmee we een enorme economische macht kunnen vormen", aldus Kroes. 

In het geven van die uitleg, daar zijn de politieke leiders van Europa volgens de eurocommissaris nu nog niet in geslaagd. "We geven dus te veel gelegenheid om daar verkeerde gedachten over te hebben."

"Het gaat niet over dromen of kromme bananen, of over olijfolieflesjes. Dat is absoluut niet aan de orde. Het is aan de orde dat we gezamenlijk die concurrentiepositie van Europa versterken."

De VVD-coryfee benadrukt daarnaast dat Europese besluiten nooit zonder inmenging van de nationale ministers of regeringsleiders tot stand komen.

Er wordt nooit iets zomaar "op een achternamiddag besloten hier in Brussel", aldus Kroes; er zijn ook altijd regeringsleiders of een Raad van Ministers bij betrokken.  Mensen die vinden dat de EU te ver is doorgeslagen, moeten volgens haar "ook bij de nationale ministers aan de deur kloppen, bijvoorbeeld de Nederlandse."

Anti-Europa

Kroes hekelt de anti-Europapartijen, die volgens haar "geen gezonde discussie" voeren over Europa. Ze geven volgens haar geen echte argumenten, en door enkel "tegen" te zijn geven de eurosceptici weinig mogelijkheden "om daar chocola van te maken", aldus de VVD'er. Het debat moet inhoudelijker dan dat worden gevoerd vindt Kroes; "over wat Europa niet, en wat Europa wel moet doen."

De eurosceptici doen het echter wel goed in de peilingen. Mocht Geert Wilders genoeg medestanders in de andere lidstaten vinden, dan zouden zij bovendien een nieuwe groep binnen het Europees Parlement kunnen oprichten. Daarmee zou het anti-Europageluid een stuk krachtiger zou worden in Brussel, het pleidooi om uit de muntunie te stappen waarschijnlijk steviger.

Uittreden uit de euro vindt Kroes "buitengewoon bekrompen". "We zitten op veel te wachten, maar niet op het verder aantasten van onze economie."

Europese Commissie

Later dit jaar zal, met goedkeuring van het nieuwe Europese Parlement (EP), ook een nieuwe Europese Commissie toetreden. Kroes, die sinds 2004 lid is van de Commissie, heeft aangegeven geen derde termijn te ambiëren. 

De groepen in het Europees Parlement hebben daarom, op eigen initiatief, dit jaar voor het eerst allemaal een kandidaat naar voren geschoven voor de positie van voorzitter van de Europese Commissie. Voorheen keurde het Europees Parlement de door de lidstaten voorgedragen kandidaten enkel goed of af. Die nieuwe procedure moet de verkiezingen aantrekkelijker maken voor de Europese kiezer. 

De VVD-politica steunt, niet geheel verrassend, mede-liberaal Guy Verhofstadt. "Als je het hebt over een buitengewoon deskundig en capabele voorzitter, dan zou hij dat zeker zijn." 

Kroes benadrukt wel dat het nog helemaal niet zo zeker is dat de politieke groep met de meeste stemmen, inderdaad de voorzitter van de Europese Commissie zal leveren.

De nieuwe procedure schept "een helderder beeld", vindt Kroes, maar geeft "absoluut niet de verzekering" dat één van de kandidaten van het EP ook daadwerkelijk de voorzitter zal worden. Volgens de procedure is de eerste zet nog altijd aan de regeringsleiders.

Alles dat u moet weten over de Europese verkiezingen | Wat valt er te kiezen? | Doe de NU.nl-Stemhulp | Dossier Europese verkiezingen