PvdA en VVD maken beiden van banen een speerpunt bij de Europese verkiezingen. Toch staan de partijen lijnrecht tegenover elkaar. "De VVD legt een bom onder de verzorgingsstaat", aldus PvdA-lijsttrekker Paul Tang.

De PvdA baarde opzien door te pleiten voor een Europese werkloosheidsnorm van 5 procent, naar model van de begrotingsnorm.

Lidstaten die boven dat percentage zitten gaan op de strafbank. Momenteel zitten echter bijna alle landen boven de 5 procent.

Het voorstel kwam Tang dan ook op hoon te staan van partijen als de VVD en D66. Volgens VVD-lijsttrekker Hans van Baalen is het in strijd met de economische realiteit om landen extra te straffen als ze het al moeilijk hebben.

"Bij de begrotingsnorm belandden 22 van de 28 landen eveneens op het strafbankje. Toen heb ik Van Baalen niet horen zeggen dat het niet kan. Het is een kwestie van willen."

"Voor ons is het belangrijk dat Europa over meer gaat dan markt en munt. Het moet gaan over mensen."

U wilt onder meer dat Europa gaat investeren in banen, terwijl volgens critici ondernemers voor banen moeten zorgen.

"Er is heel veel wat je als Europa kunt doen. We willen miljarden vrijmaken voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid. Daarnaast willen we meer ruimte voor private en publieke investeringen. Economische groei kan nu eenmaal niet zonder investeren."  

"De hoofdsteden moeten plannen indienen om die werkloosheid te bestrijden."

Maar gaan de publieke investeringen niet ten koste van de begrotingsdiscipline?

"We willen de begrotingsnorm niet loslaten zodat de rekening wordt doorgeschoven naar onze kinderen, maar we willen ook niet dat de rekening eenzijdig komt te liggen bij werklozen."

U brengt de muntunie in gevaar door de begrotingsregels te versoepelen, zegt Van Baalen.

"Van Baalen maakt een karikatuur van ons plan. Hij verbloemt dat hij zelf met de handen over elkaar zit. Het meest concrete wat hij voorstelt om banen te creëren zijn handelsverdragen. Maar tegen de tijd dat die verdragen er zijn, zijn mensen al koppie onder. Ondertussen doen ze geen klap."

"De VVD kiest voor markt, wij voor mensen. Hij houdt bankiers de hand boven het hoofd en laat werklozen verdrinken, terwijl wij een reddingsboei willen toewerpen. De VVD denkt dat de markt alles kan oplossen, maar legt juist een bom onder de verzorgingsstaat."

Hoe dan?

"Door oneerlijke concurrentie toe te staan en die reddingsboei niet toe te werpen. Van Baalen trekt geen lessen uit de crisis. De VVD kiest niet voor het aanpakken van schijnconstructies of het aanpakken van brievenbusfirma's, wij wel." 

"Van Baalen wil niet streng zijn voor banken en als we de vrije markt niet afgrenzen, leidt dat tot ongelukken."

De PvdA levert zelf de minister van Sociale Zaken: Lodewijk Asscher. Waarom heeft Nederland nog niet zelf al zo'n werkloosheidsnorm?

"Onze minister van Sociale Zaken is dag in dag uit bezig met sectorplannen en jeugdwerkloosheid."

Maar u stelt niet voor niks een werkloosheidsnorm voor. Dat is een ambitieverplichting en daar hoor ik het kabinet niet over.

"Het zou een interessante discussie zijn in welke termijn we aan die norm kunnen voldoen, maar je weet inmiddels wat de reactie van de VVD op dit voorstel is." 

Heeft Asscher wel een poging gedaan om zoiets in het kabinet te regelen?

"Dat weet ik niet. Ik verwacht dat het in de Tweede Kamer zal worden besproken, aangezien bij de politieke ledenraad van de PvdA een voorstel is aangenomen om hiermee aan de slag te gaan."

Waarom moet Brussel zich bemoeien met werkgelegenheidsbeleid?

"Meer werkgelegenheid is de beste basis voor gezonde overheidsfinanciën. De uitgaven gaan omlaag door minder uitkeringen en de inkomsten gaan omhoog door meer belastingen. Je kan geen solide overheidsfinanciën hebben zonder gezonde arbeidsmarkt."

"Ten tweede is Nederland afhankelijk van de rest van Europa. Als wij geen ruimte hebben voor investeringen zal het herstel ook niet hard gaan."

Waarom is een norm nodig als het evident is, lijkt mij, dat landen hun werkloosheid naar beneden willen krijgen?

"Italië wil de werkloosheid geleidelijk onder de 10 procent. De Franse president Hollande stelt zich niet verkiesbaar als de werkloosheid dan hoger is dan nu. Dat is een verschil in ambitie."

Uw plannen om via de EU de Europese werkloosheid aan te pakken staan wel een beetje op gespannen voet met wat uit peilingen steeds blijkt, namelijk dat Brussel zich niet te veel met ons moet bemoeien.

"Ik zie daar de teleurstelling in. De crisis heeft er ingehakt en Europa heeft zijn belofte niet waar kunnen maken mensen te kunnen beschermen tegen de crisis. Daarom zeggen wij: we willen een nieuw Europa."

Maar jullie willen feitelijk meer Europa, terwijl mensen zeggen: minder.

"Mensen willen niet uit de EU, maar ook geen eenheidsstaat. Mensen vragen zich af of het niet anders kan. Wat mij stoort is dat Brussel zo ver weg lijkt te liggen. Het wordt gezien als een bedreiging in plaats van een bondgenoot."

Jullie willen Brussel invloed geven op werkgelegenheid en sociale zekerheid. Gaat de EU straks ook onze gezondheidszorg of onderwijssysteem bepalen? 

"Nee, maar wel ons energiebeleid. Want dat is een gedeeld maatschappelijk probleem. Bedrijven spelen overheden tegen elkaar uit voor lage energiebelasting. En de nationale subsidies zorgen ervoor dat je in Duitsland zonnepanelen hebt en in Spanje niet. Dat moet dus anders."

Maar, dus geen Europese superstaat voor de PvdA?

"Europa is een unie van landen. Ik weiger met een concept uit de 19e eeuw een samenwerking uit de 21e eeuw te vangen. Een nationale staat, zoals Thierry Baudet wil, staat machteloos tegenover de financiële sector." 

"Maar we moeten ook geen eenheidsstaat willen. Dat ontkent namelijk het karakter van de Europese samenwerking. Europa is geen land. Ik geloof in de verschillen in Europa."