DEN HAAG - De PVV is de grote winnaar van de verkiezingen voor het Europees Parlement donderdag. De eurokritische partij komt binnen met vier van de 25 Nederlandse zetels, zo blijkt vrijdag na het tellen van 92 procent van de stemmen.

''Dit is de dag dat de PVV definitief is doorgebroken'', zei PVV-leider Geert Wilders. Volgens hem hebben mensen genoeg van het grote Europa en ook van het kabinet-Balkenende-Bos.

De PVV scoorde vooral goed in midden- en zuid-Nederland. In Edam-Volendam scoorde de nieuwkomer zelfs 39,8 procent. De partij kwam in Rotterdam als grootste uit de bus (22,5 procent).

Daarentegen wint ook het juist zeer pro-Europese D66 fors: de partij stijgt van een naar drie zetels. In Amsterdam is de partij zelfs de grootste geworden.

'Winst voor Europa'

D66-leider Alexander Pechtold reageerde blij. Hij wees erop dat van de 25 zetels voor Nederland er maar acht terechtkomen bij het 'nee-kamp'. ''Dat is de grote winst voor Europa vandaag.''

De opkomst was met 36,5 procent lager dan de vorige verkiezing voor het Europees Parlement in 2004. Toen kwam 39,3 procent van de stemgerechtigden naar de stembus. In het Brabantse Rucphen was de laagste opkomst van Nederland: slechts 22,3 procent.

CDA

Het CDA blijft de grootste Nederlandse fractie. De christendemocraten komen uit op vijf zetels, twee minder dan nu. Premier Jan Peter Balkenende (CDA) is verheugd dat de christendemocraten ''met afstand'' de grootste fractie blijven vormen.

Grote verliezer is de PvdA. Die halveert ruimschoots: van zeven naar drie zetels. PvdA-leider Wouter Bos had eerder op de avond gezegd dat een uitkomst van drie zetels ''een echte nederlaag'' zou zijn.

Onderzoek

Bos kondigde een kritisch onderzoek aan naar het verlies. Hij wilde nog niet de schuld geven aan de campagne of boodschap. ''Ik zie wel dat PvdA, CDA en VVD hebben verloren. Dat zijn alle drie partijen die van oudsher iets hebben met Europa. Die compromissen hebben gesloten. Die Europa hebben verdedigd.''

De VVD verliest een zetel en komt uit op drie. Lijsttrekker Hans van Baalen had tevoren uitgesproken dat zijn partij vast groter zou worden dan de PVV, maar kwam bedrogen uit. Toch beschouwt hij de drie zetels als winst. ''De VVD is terug. We hebben een aanzienlijk deel van onze aanhang kunnen behouden'', aldus Van Baalen, die volgens onderzoek de bekendste lijsttrekker is.

GroenLinks

GroenLinks wint een zetel en telt voortaan drie Europarlementsleden. ''Deze verkiezingsuitslag heeft partijen met een duidelijke mening over Europa beloond'', vindt lijsttrekker Judith Sargentini, die sterk pro-Europees is.

SP en ChristenUnie/SGP houden elk de twee zetels die ze nu ook hebben. Lijsttrekker Peter van Dalen (ChristenUnie/SGP) was erg opgelucht over het behoud van de twee zetels. De SP is ook blij met de prognose.

"We hebben weer gewonnen. Het is even wennen dat het niet zo'n klapper is als bij de Tweede Kamerverkiezingen, maar we zijn er wel weer op vooruitgegaan. Da's mooi'', meende fractievoorzitter Agnes Kant.

Ga naar de NU.nl-special over de Europese verkiezingen

Uitslag verkiezingen EU