Op 22 mei vinden in Nederland de Europese verkiezingen plaats. Nederlandse kiezers bepalen dan welke 26 politici een zetel krijgen in het Europees Parlement. NU.nl neemt de verkiezingsprogramma's door.

CDA (pdf)

Het CDA wil een ''zelfbewust Nederland" in een ''slagvaardig Europa". De interne markt moet beter: regels van lidstaten die het vrije verkeer van goederen, diensten, kapitaal en mensen belemmeren, moeten worden afgeschaft. Zo moet het bijvoorbeeld voor ZZP'ers makkelijker worden om zich in een ander EU-land  te vestigen.

Misbruik van het vrije verkeer van personen moet strenger worden aangepakt. Dan gaat het bijvoorbeeld om mensenhandel en ''sociaal toerisme".

De euro moet stabiel blijven. Daar horen automatische sancties bij voor landen die hun begrotingstekort en staatsschuld te hoog laten oplopen. De Tweede Kamer moet zich van het CDA meer gaan bezighouden met Europa, bijvoorbeeld door Kamerleden als rapporteur aan te stellen die belangrijke thema's op de voet volgen.

EU-landen moeten hun buitengrenzen samen gaan bewaken. Vanwege de open binnengrenzen is ook een gezamenlijk asiel- en immigratiebeleid noodzakelijk, vindt het CDA.

ChristenUnie/SGP (pdf)

Met de slogan 'Samenwerking JA, Superstaat NEE' maken de christelijke partijen duidelijk dat de EU wat hen betreft duidelijk wordt afgebakend. Europa mag geen politieke unie worden, benadrukken CU en SGP. Op het gebied van energie, asiel, klimaat en criminaliteitsbestrijding willen ze wel samenwerken.

Over een eventueel EU-lidmaatschap van Turkije zijn ChristenUnie en SGP helder: dat is een "dwaalweg".

Het moet mogelijk worden om gecontroleerd uit de euro te stappen. Andere landen moeten het uittredende land - bijvoorbeeld Griekenland - dan wel helpen orde op zaken te stellen.

De belangrijkste peiler onder de Europese samenwerking is wat CU/SGP betreft de interne markt. De Europese Commissie moet de regels op dat gebied beter handhaven, zodat eerlijk geconcurreerd kan worden. Uitbuiting van buitenlandse werknemers moet worden aangepakt. Bedrijven die zich niet aan de regels houden, komen op een zwarte lijst.

D66 (pdf)

Europese samenwerking heeft vrede, veiligheid, groei en welvaart gebracht, stelt D66. De partij is uitgesproken pro-Europees, maar stelt wel dat het transparanter en democratischer moet. Zo wil D66 de macht van het Europees Parlement uitbreiden. Ook het nationale parlement moet zich meer met Europa gaan bezighouden.

Omdat veel problemen niet bij de grens ophouden, moeten EU-landen nog meer samenwerken. Bijvoorbeeld om de economie duurzamer te maken. Wat D66 betreft moet er één Europese energiemarkt en één luchtruim komen. 

Hetzelfde geldt voor het asielbeleid. Vluchtelingen die in het ene land een verblijfsvergunning krijgen, kunnen immers moeiteloos naar andere EU-landen reizen. Lidstaten moeten minder veto's krijgen om de besluitvorming effectiever te maken.

GroenLinks (site)

Europa moet groener en socialer. Door de industrie duurzaam te maken, hoopt GroenLinks twee vliegen in één klap te slaan. Zo ontstaan nieuwe banen en wordt Europa koploper 'groene innovatie'. Producenten moeten zuinig zijn met energie en worden verantwoordelijk voor hergebruik van zeldzame grondstoffen.

De klimaatdoelstellingen moeten ambitieuzer en in 2030 moet 45 procent van de energie uit hernieuwbare bronnen komen. Om pieken en dalen in de energievoorziening op te vangen, komt er wat GroenLinks betreft een Europees 'supernetwerk', het liefst ondergronds.

Burgers hebben recht op privacy. Telefoon- en internetgegevens mogen niet meer worden bewaard. Als de VS doorgaan met het verzamelen van gegevens van EU-burgers, moet de EU sancties instellen, zoals het stilleggen van de onderhandelingen over een vrijhandelsverdrag.

Europa moet ook wat GroenLinks betreft democratischer, bijvoorbeeld door de nationale parlementen meer bij de besluitvorming te betrekken en de macht van het Europees Parlement uit te breiden. De Europarlementariërs moeten falende Eurocommissarissen weg kunnen sturen.

50 PLUS (pdf)

Net als landelijk spelen pensioenen een belangrijke rol in het programma van 50PLUS: "Europa moet van onze pensioenen afblijven." Aan de andere kant staat de partij positief tegenover Europese basisprincipes zoals het vrije verkeer van goederen, diensten, kapitaal en mensen.

Onze toekomst ligt volgens 50PLUS in Europa. De partij wil wel dat Nederlanders zich in een referendum kunnen uitspreken voor of tegen het EU-lidmaatschap. Om de werkgelegenheid te bevorderen wil 50PLUS dat bekeken wordt of de positie van 50-plussers op de arbeidsmarkt met Europees geld kan worden verbeterd.

Asielbeleid en defensie worden Europese zaken. Ook duurzame energie is een Europees belang, vooral omdat Europa onafhankelijk moet worden van landen als Rusland. 50PLUS is voor de euro, zolang Nederland maar niet opdraait voor andermans tekorten.

PvdA (pdf)

Europa moet sterker, socialer en duurzamer, vindt de PvdA. Werkgelegenheid moet veel meer centraal komen te staan in het EU-beleid. Zo wil de partij de jeugdwerkloosheid aanpakken door lidstaten te verplichten jongeren tot 27 jaar een baan, stage of leerplek aan te bieden. Met een Europese vacaturebank kunnen vraag en aanbod van personeel beter op elkaar worden aangesloten.

Uitbuiting en verdringing zijn volgens de PvdA onacceptabel. Voor buitenlandse werknemers gelden dezelfde arbeidsvoorwaarden als voor binnenlandse werknemers.

Landen moeten wel eisen kunnen stellen aan de inburgering van werknemers uit andere EU-landen, zoals het leren van de taal. Regels die dat in de weg staan, worden wat de PvdA betreft aangepast. Europese landen gaan als het aan de partij ligt samen de asielaanvragen afhandelen.

Banken overeind houden met belastinggeld is verleden tijd: als ze dreigen om te vallen, moeten de aandeelhouders daar maar voor opdraaien, vinden de sociaaldemocraten.

PvdD (pdf)

'Weerwoord aan Brussel' heet het verkiezingsprogramma van de Partij voor de Dieren. De partij ziet de EU als ondemocratische instelling die "burgers reduceert tot consumenten en belastingbetalers -en dieren tot consumptieartikelen".

Toch kan Europese samenwerking goed zijn. Met "groene eurokritiek" hoopt de partij de EU in beweging te krijgen. Zo moet de landbouw ecologisch en diervriendelijk worden en wil de PvdD langs Europese weg de kiloknaller uit de schappen verbannen. Circusdieren en bont worden verboden, en ook visserijsubsidies worden direct afgeschaft als het aan de partij ligt. Minstens een kwart van het Europese land- en zoetwateroppervlak moet natuurgebied worden.

De partij wil bedrijven verplichten hun uitstoot van broeikasgassen te verminderen en het huidige systeem van emissierechten afschaffen. Wat de PvdD betreft is Europa in 2050 CO2-neutraal.

PVV (pdf)

Het partijprogramma van de partij van Geert Wilders is het meest eenduidige van allemaal en staat op één A4'tje. Het kan zo kort, omdat de PVV geen concrete voorstellen doet voor Europees beleid: als het aan de partij ligt, stapt Nederland helemaal uit de EU en uit de euro.

Dat zou beter zijn voor de economie, miljarden aan noodsteun voor kwakkelende landen schelen en ons weer baas maken over onze eigen grenzen. Migranten uit Oost-Europa en islamitische landen mogen Nederland dan niet meer in.

SP (pdf)

'Superstaat nee, samenwerken ja', is het motto van de SP. Volgens de partij kunnen we prima zelf beslissen hoe we omgaan met begroting, arbeidsmarkt, zorg en onderwijs. Lidstaten moeten weer meer veto's krijgen om besluiten tegen te houden en de macht van de Europese Commissie moet worden ingeperkt.

Als landen te veel schulden maken, mag de rekening niet naar burgers uit andere EU-landen, maar moeten banken opdraaien voor risico's die ze zelf hebben genomen. De SP wil dat het mogelijk wordt om uit de euro te stappen. Toezicht op banken moet strenger en lidstaten gaan belasting heffen op speculatieve transacties.

De grenzen gaan wat de SP betreft weer dicht voor Roemeense en Bulgaarse werknemers, want ze worden uitgebuit en verdringen Nederlandse werkzoekenden. Het asielbeleid moet juist wel Europeser, met EU-asielzoekerscentra. Uitgangspunt is wel dat asielzoekers zoveel mogelijk in hun eigen regio worden opgevangen.

VVD (pdf)

'Europa waar nodig', zegt de VVD. De EU moet bovenal economische groei bevorderen. Op economisch terrein wil de partij dan ook meer Europa. De interne markt moet echt vrij zijn en handelsbelemmeringen worden opgeruimd.

De EU zal als het aan de liberalen ligt zuiniger en soberder worden. Lidstaten moeten zich verantwoorden voor de manier waarop ze Europese subsidies uitgeven. Eurolanden moeten ook strenger bij de les worden gehouden: wie zich niet aan de afspraken over begroting en staatsschuld houdt, moet automatisch worden gestraft en in het uiterste geval uit de eurozone worden gezet. Ook het toezicht op banken moet strenger.

De VVD is tegen Brusselse "bemoeizucht", bijvoorbeeld op het gebied van pensioenen, de zorg en woningmarkt.  Dat kunnen lidstaten heel goed zelf regelen. Een gemeenschappelijk asielbeleid is wel nodig; Nederland vangt nu bovengemiddeld veel asielzoekers op en dat is onwenselijk. Europese asielprocedures moeten snel, zorgvuldig en streng, vindt de VVD.

Gemeenschappelijke standpunten

In vrijwel alle verkiezingsprogramma's komt naar voren dat de economische crisis bijzonder slecht is geweest voor het vertrouwen in de EU. Dat vertrouwen moet worden hersteld.

De Nederlandse partijen zijn gelijkgezind over het maandelijkse heen en weer reizen tussen Brussel en Straatsburg: dat moet stoppen, het Europees Parlement moet één vestiging sluiten.

In de meeste programma's valt ook te lezen dat de Europese Commissie moet inkrimpen. Op economisch gebied verwachten vrijwel alle partijen veel van innovatie; die moet vanuit Brussel worden gestimuleerd.

Overige partijen
Aan de verkiezingen doen in totaal 19 partijen mee. Los van de bovenstaande -grotere- partijen zijn dat:
- Piratenpartij
- De Groenen
- Liberaal Democratische Partij
- Artikel 50
- Anti EU(ro) Partij
- IQ, de Rechten-Plichten-Partij
- Aandacht en Eenvoud
- ikkiesvooreerlijk.eu
- Jezus Leeft

Bekijk uw politieke voorkeur via onze stemhulp