De VVD van premier Mark Rutte heeft voor de derde keer op rij de Tweede Kamerverkiezingen gewonnen. De liberalen krijgen 33 zetels na het tellen van het merendeel van de stemmen. De PVV volgt met twintig zetels. Huidig coalitiepartner PvdA lijdt een historische nederlaag.

Liveblog: Tweede Kamerverkiezingen

CDA en D66 krijgen bij de huidige uitslag beiden negentien zetels in de Kamer, maar liggen daarbij niet ver van de PVV. Met name het CDA en in mindere mate D66, lijken nog kans te maken om net als de PVV uit te komen op twintig zetels, omdat de stemmen nog niet in alle gemeenten zijn geteld.

Ook hebben verscheidene gemeenten, waaronder Amsterdam, Den Haag en Utrecht voorlopige uitslagen doorgegeven aan persbureau ANP. In die gemeenten zijn nog niet 100 procent van de stemmen geteld.

In de nacht van woensdag op donderdag was het ook lange tijd een nek-aan-nekrace voor de PVV van Geert Wilders, het CDA van Sybrand Buma en D66 van Alexander Pechtold, waarbij de partijen regelmatig stuivertje wisselden. 

Na telling van ruim 97 procent van de stemmen staat het opkomstpercentage op 80,2. In 2012 was de opkomst 74,6 procent.

De opvallendste cijfers van de verkiezingsuitslag
De opvallendste cijfers van de verkiezingsuitslag

VVD

Voor de VVD is de overwinning evenwel een nederlaag. De partij verliest acht zetels, maar blijft de grootste van Nederland. "Geweldig", zei Rutte toen hij het podium betrad om de VVD-leden toe te spreken.

"De komende jaren kunnen we nu de koers vast houden. Daar zijn we Nederland bijzonder dankbaar voor. Het is ook een avond waarbij Nederland na de Brexit en na de Amerikaanse verkiezingen 'ho' heeft gezegd tegen het verkeerde soort populisme."

Rutte vindt dat VVD wel een feestje mag vieren
Rutte vindt dat VVD wel een feestje mag vieren

Historische nederlaag

De PvdA heeft een historische nederlaag achter de rug en zakt van 38 naar 9 zetels. Asscher sprak van "een bittere avond voor de PvdA". Volgens hem staat het land er echt wel beter voor dan toen het kabinet-Rutte 2 begon.

"Toch zijn we er niet in geslaagd om de kiezers te overtuigen. Maar mijn visie is niet gebroken. Een fatsoenlijke samenleving blijft ons kompas en wordt door miljoenen Nederlanders gesteund, ook al hebben ze niet op ons gestemd", aldus de PvdA-leider, die ondanks het verlies aanblijft als partijleider.

Asscher spreekt van 'bittere verkiezingsavond'
Asscher spreekt van 'bittere verkiezingsavond'

Winnaars

De meeste andere partijen wisten zetels te winnen: PVV, D66, CDA en GroenLinks. Vooral GroenLinks van Jesse Klaver maakt een enorme sprong qua aantal zetels en krijgt er tien bij, van vier naar veertien. "We hebben vandaag meer zetels gewonnen dan we ooit met GroenLinks hebben gehad", aldus Klaver.

CDA-leider Sybrand Buma sprak van een "geweldige avond" toen hij podium betrad. "Het CDA hoort bij de grote winnaars van de verkiezingen." 

Ook D66-leider Alexander Pechtold was tevreden over de uitslag. "Wij boeken vandaag de negende overwinning op rij. Dat hebben we gedaan met ons eigen, constructieve geluid. We denken niet alleen mee, we doen ook mee", aldus de D66-leider.

PVV-leider Geert Wilders hoopte vooraf de grootste te worden, maar ziet zichzelf niet als verliezer. "Rutte is nog lang niet van mij af, we gaan stevig oppositievoeren en het leven van het kabinet zo lastig mogelijk maken", aldus Wilders.

De SP moet een licht verlies incasseren. Toch is SP-leider Emile Roemer niet teleurgesteld al erkent hij op meer te hebben gehoopt. "Had ik gehoopt op meer? Ja. Ben ik trots op ons? Ja. We hebben met elkaar een inhaalrace ingezet ten opzichte van de peilingen waar ik trots op ben", aldus Roemer.

De Partij voor de Dieren ging van twee naar vijf zetels. Marianne Thieme is enorm blij dat haar partij ruim verdubbelt. "Dit is zo'n overwinning voor ons."

Forum voor Democratie

Forum voor Democratie van Thierry Baudet komt als nieuwe partij in de Kamer. Baudet: "We gaan vanaf nu elke week het land in, wij blijven doorgaan", zei de lijsttrekker van de nieuwkomer. "Vanavond hebben wij een bres geslagen in het partijkartel."

VNL is er niet in geslaagd een zetel te halen. Denk heeft drie zetels weten te behalen. Kandidaat-Kamerlid Farid Azarkan van Denk noemt de drie zetels "fantastisch".

Voor Sylvana Simons was het even slikken. Waar haar oude partij drie zetels haalde staat zij met Artikel1 op 0,3 procent van de stemmen, onvoldoende voor een plekje in de Tweede Kamer.  

Bij 50Plus was het wel feest, al was de overwinning minder groot dan aanvankelijk werd gedacht, de partij krijgt vier zetels. "We zijn enorm opgelucht", zei partijvoorzitter Jan Nagel in een eerste reactie. "Henk Krol heeft in zijn eentje de campagne geleid en hij heeft een geweldig resultaat behaald."

Uitslagenavond 2017

Partijleider Mark Rutte van de VVD houdt een toespraak in WTC The Hague na het horen van de prognose waarin zijn partij de grootste bleek. © ANP
GroenLinks viert de prognose van de uitslag van de verkiezingen. De partij heeft zestien zetels behaald volgens deze prognose. © ANP
Ivo Opstelten steekt zijn duim op tijdens de verkiezingsavond van de VVD in WTC The Hague. Volgens de eerste prognose heeft de VVD 31 zetels. © ANP
Jesse Klaver tijdens zijn toespraak in de Melkweg in Amsterdam. © ANP
Fractievoorzitter Alexander Pechtold tijdens de verkiezingsavond van D66 in Strandclub Doen. © ANP
Teleurstelling bij onder andere Bert Koenders en Jeroen Dijsselbloem tijdens de verkiezingsavond van de PvdA. De partij heeft veel zetels verloren. © ANP
Fractievoorzitter Emile Roemer tijdens de verkiezingsavond van de SP in Theater aan het Spui. © ANP
Leden van D66 zijn bijeen in Strandclub Doen om de verkiezingsuitslag te volgen. De partij heeft volgens de eerste prognose negentien zetels. © ANP
Lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma van het CDA in De Remise na de Tweede Kamerverkiezingen. © ANP
Partijvoorzitter Jan Nagel van 50Plus tijdens de bekendmaking van de eerste exitpoll tijdens de verkiezingsavond. De partij heeft 4 zetels volgens de eerste prognose. © ANP
Lijsttrekker Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren volgt met partijgenoten in Pulchri Studio de verkiezingsuitslag. © ANP
Aanhangers van DENK bij het partijkantoor waar lijsttrekker Kuzu met partijgenoten de exitpolls volgt. De prognose laat zien dat de partij drie zetels heeft behaald. © ANP
Partijleden tijdens de verkiezingsavond van de ChristenUnie in Grand Cafe de Tijd. Volgens de prognose heeft de partij zes zetels. © ANP
Aanhangers van Forum voor Democratie (FVD) zijn bijeen in Level Eleven om de verkiezingsuitslag te volgen. © ANP
Leden van de PvdA zijn bijeen in de Westerunie om de verkiezingsuitslag te volgen na afloop van de Tweede Kamerverkiezingen. © ANP
Lijstaanvoerder Thierry Baudet spreekt de aanwezigen toe in Level Eleven. © ANP
Sylvana Simons van Artikel 1 spreekt tijdens een bijeenkomst in restaurant Dauphine. © ANP

Grote steden

Van de grote steden was Amsterdam de eerste die de uitslag bekendmaakte. Daar werd GroenLinks de grootste partij, gevolgd door D66 en de VVD. Denk is in de hoofdstad de vijfde partij.

In Utrecht eindigt D66 op één met 22 procent van de stemmen, met daarachter GroenLinks (20 procent), VVD (17 procent) en PVV (7 procent). 

D66 werd in Groningen eveneens de grootste, met 19,9 procent van de stemmen. GroenLinks volgt met 18,9 procent. De VVD, landelijk de grootste partij, is hier derde met 13,6 procent. In Den Haag won juist de VVD, voor de PVV en D66. 

In Rotterdam eindigen PVV en VVD ongeveer gelijk op één. Beiden halen 16 procent van de stemmen. D66 is de derde partij met 13 procent van de stemmen.

De VVD heeft in Den Haag 20,6 procent van de stemmen gekregen. De PVV heeft 15,5 procent, gevolgd door D66 (14,1) en GroenLinks (10,9). Dat blijkt uit gegevens die de gemeente doorgaf aan de Verkiezingsdienst van het ANP. DENK vergaarde 7,1 procent van de stemmen.