Prognose verkiezingen: VVD veruit grootste, zwaar verlies PvdA

De VVD van premier Mark Rutte is op weg naar een verkiezingszege, de derde op rij. Dat blijkt uit een voorlopige prognose van de einduitslag door de Verkiezingsdienst van het ANP, op basis van getelde stemmen.

Liveblog: Tweede Kamerverkiezingen

Hoewel de liberalen negen zetels verliezen, kunnen zij zich met 32 zetels duidelijk als grootste partij handhaven.

De PVV van Geert Wilders, het CDA van Sybrand Buma en D66 van Alexander Pechtold zijn in een nek-aan-nekrace verwikkeld om plek twee. Ze staan alle drie op negentien zetels

De PvdA wordt zwaar afgestraft en lijdt een historische nederlaag. Lijsttrekker Lodewijk Asscher ziet zijn partij zakken van 38 naar een ongekend laag aantal van tien zetels.

De voorlopige prognose kan nog licht afwijken van de definitieve prognose en de einduitslag.

Prognose (tussen haakjes het huidige aantal zetels)

  • VVD 32 (40)
  • CDA 19 (13)
  • PVV 19 (12)
  • D66 19 (12)
  • GroenLinks 15 (4)
  • SP 14 (15)
  • PvdA 9 (35)
  • ChristenUnie 6 (5)
  • Partij voor de Dieren 5 (2)
  • 50Plus 4 (1)
  • SGP 3 (3)
  • Denk 3 (2)
  • Forum voor Democratie 2 (0)
  • VNL 0 (2)

Overwinningsnederlaag

Voor de VVD is het een overwinningsnederlaag, aangezien de partij momenteel nog 40 zetels in de Kamer heeft. "Geweldig", zei Rutte toen hij het podium betrad om de VVD-leden toe te spreken.

"De komende jaren kunnen we nu de koers vast houden. Daar zijn we Nederland bijzonder dankbaar voor. Het is ook een avond waarbij Nederland na de Brexit en na de Amerikaanse verkiezingen 'ho' heeft gezet tegen het verkeerde soort populisme."

Historisch verlies

Het verlies van de PvdA is historisch groot. De partij houdt maar negen zetels over. Nooit eerder haalde de partij zo weinig zetels.

Asscher sprak in zijn speech van "een bittere avond voor de PvdA". Volgens hem staat het land er echt wel beter voor dan toen het kabinet-Rutte 2 begon.

"Toch zijn we er niet in geslaagd om de kiezers te overtuigen. Maar mijn visie is niet gebroken. Een fatsoenlijke samenleving blijft ons kompas en wordt door miljoenen Nederlanders gesteund, ook al hebben ze niet op ons gestemd", aldus de PvdA-leider, die ondanks het verlies aanblijft als partijleider.

Winnaars

De meeste andere partijen wonnen zetels: PVV, D66, CDA en GroenLinks. Vooral GroenLinks van Jesse Klaver maakt een enorme sprong qua aantal zetels. "We hebben vandaag meer zetels gewonnen dan we ooit met GroenLinks hebben gehad", aldus Klaver.

CDA-leider Sybrand Buma sprak van een "geweldige avond" toen hij podium betrad. "Het CDA hoort bij de grote winnaars van de verkiezingen." 

Ook D66-leider Alexander Pechtold was in zijn nopjes met de prognoses. "Wij boeken vandaag de negende overwinning op rij. Dat hebben we gedaan met ons eigen, constructieve geluid. We denken niet alleen mee, we doen ook mee", aldus de D66-leider.

PVV-leider Geert Wilders hoopte de grootste te worden, maar ziet zichzelf niet als verliezer. "Rutte is nog lang niet van mij af, we gaan stevige oppositievoeren en het leven van het kabinet zo lastig mogelijk maken, aldus Wilders.

De SP moet een licht verlies incasseren. Toch is SP-leider Emile Roemer niet teleurgesteld al erkent hij op meer te hebben gehoopt. "Had ik gehoopt op meer? Ja. Ben ik trots op ons? Ja. We hebben met elkaar een inhaalrace ingezet ten opzichte van de peilingen waar ik trots op ben", aldus Roemer.

Forum voor Democratie

Als de prognoses kloppen komt Forum voor Democratie van Thierry Baudet als nieuwe partij de Kamer in. Baudet: "We gaan vanaf nu elke week het land in, wij blijven doorgaan", zei de lijsttrekker van de nieuwkomer. "Vanavond hebben wij een bres geslagen in het partijkartel."

VNL is er niet in geslaagd een zetel te halen. Denk haalt drie zetels, lijkt het. Kandidaat-Kamerlid Farid Azarkan van Denk noemt de drie zetels in de prognose "fantastisch".

Bij 50Plus was het ook feest al was de overwinning minder groot was dan aanvankelijk werd gedacht. "We zijn enorm opgelucht", zei partijvoorzitter Jan Nagel in een eerste reactie. "Henk Krol heeft in zijn eentje de campagne geleid en hij heeft een geweldig resultaat behaald."

Uitslagenavond 2017

Partijleider Mark Rutte van de VVD houdt een toespraak in WTC The Hague na het horen van de prognose waarin zijn partij de grootste bleek. © ANP
GroenLinks viert de prognose van de uitslag van de verkiezingen. De partij heeft zestien zetels behaald volgens deze prognose. © ANP
Ivo Opstelten steekt zijn duim op tijdens de verkiezingsavond van de VVD in WTC The Hague. Volgens de eerste prognose heeft de VVD 31 zetels. © ANP
Jesse Klaver tijdens zijn toespraak in de Melkweg in Amsterdam. © ANP
Fractievoorzitter Alexander Pechtold tijdens de verkiezingsavond van D66 in Strandclub Doen. © ANP
Teleurstelling bij onder andere Bert Koenders en Jeroen Dijsselbloem tijdens de verkiezingsavond van de PvdA. De partij heeft veel zetels verloren. © ANP
Fractievoorzitter Emile Roemer tijdens de verkiezingsavond van de SP in Theater aan het Spui. © ANP
Leden van D66 zijn bijeen in Strandclub Doen om de verkiezingsuitslag te volgen. De partij heeft volgens de eerste prognose negentien zetels. © ANP
Lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma van het CDA in De Remise na de Tweede Kamerverkiezingen. © ANP
Partijvoorzitter Jan Nagel van 50Plus tijdens de bekendmaking van de eerste exitpoll tijdens de verkiezingsavond. De partij heeft 4 zetels volgens de eerste prognose. © ANP
Lijsttrekker Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren volgt met partijgenoten in Pulchri Studio de verkiezingsuitslag. © ANP
Aanhangers van DENK bij het partijkantoor waar lijsttrekker Kuzu met partijgenoten de exitpolls volgt. De prognose laat zien dat de partij drie zetels heeft behaald. © ANP
Partijleden tijdens de verkiezingsavond van de ChristenUnie in Grand Cafe de Tijd. Volgens de prognose heeft de partij zes zetels. © ANP
Aanhangers van Forum voor Democratie (FVD) zijn bijeen in Level Eleven om de verkiezingsuitslag te volgen. © ANP
Leden van de PvdA zijn bijeen in de Westerunie om de verkiezingsuitslag te volgen na afloop van de Tweede Kamerverkiezingen. © ANP
Lijstaanvoerder Thierry Baudet spreekt de aanwezigen toe in Level Eleven. © ANP
Sylvana Simons van Artikel 1 spreekt tijdens een bijeenkomst in restaurant Dauphine. © ANP

Coalities

Op basis van de eerste prognoses wordt het lastig om een coalitie te vormen. Vermoedelijk zijn er minstens vier partijen nodig om een meerderheid te kunnen vormen in Tweede én Eerste Kamer.

De meest waarschijnlijke coalities met vier partijen zijn VVD, CDA, D66 in aanvulling met ChristenUnie óf GroenLinks. Het zal echter moeilijk worden om VVD en GroenLinks in een kabinet te krijgen. Daarvoor denken de partijen te verschillend over de verdeling van inkomens en het aanpakken van het klimaatprobleem.

Nadeel van de optie met de ChristenUnie is dat deze constructie vermoedelijk een hele krappe meerderheid heeft in de Tweede Kamer.

Een linkse coalitie is mogelijk met een blok CDA, D66, GroenLinks, SP en PvdA. Het CDA heeft echter al aangegeven niets te voelen voor het aan een meerderheid helpen van een linkse coalitie.

Grote steden

Van de grote steden was Amsterdam de eerste die de uitslag bekendmaakte. Daar bleek GroenLinks de grootste partij, gevolgd door D66 en de VVD. Denk is in de hoofdstad de vijfde partij.

In Utrecht eindigt D66 op één met 22 procent van de stemmen, met daarachter GroenLinks (20 procent), VVD (17 procent) en PVV (7 procent). 

D66 werd in Groningen eveneens te grootste, met 19,9 procent van de stemmen. GroenLinks volgt met 18,9 procent. De VVD, landelijk de grootste partij, is hier derde met 13,6 procent. In Den Haag won juist de VVD, voor de PVV en D66. 

In Rotterdam eindigen PVV en VVD ongeveer gelijk op één. Beide halen 16 procent van de stemmen. D66 is de derde partij met 13 procent van de stemmen.

Opkomst

De opkomst ligt bij deze Tweede Kamerverkiezingen hoger dan in 2012. Uiteindelijk ging destijds 74,6 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus, dat waren 9,4 miljoen van de 12,7 miljoen mensen die mochten stemmen. Nu ligt de opkomst op 81 procent.

De hogere opkomst is mogelijk mede te verklaren door het zonnige weer. Tijdens regenachtige verkiezingen bleven in het verleden meer mensen thuis. 

Schiermonnikoog

De gemeente Schiermonnikoog heeft om 21.38 uur als eerste de uitslag doorgegeven. De opkomst was 130,4 procent. Dat heeft te maken met het grote aantal toeristen dat op het eiland verblijft.

Stemformulier

In totaal doen 28 partijen mee aan de Tweede Kamerverkiezingen, met gezamenlijk 1.116 kandidaten. Dat aantal was sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer zo hoog en leverde een extra groot stemformulier op. Kiezers konden een stem uitbrengen op 393 vrouwen en 723 mannen.

Ruim 75.000 Nederlanders brengen vanuit het buitenland hun stem uit. Dat is aanzienlijk meer dan bij de vorige verkiezingen. In 2012 lieten ruim 40.000 kiezers in het buitenland zich registreren.

Wil jij bij belangrijk nieuws over de verkiezingen een pushbericht ontvangen? Klik dan hieronder (in de NU.nl-app) op de filter 'Verkiezingsalert' en kies Mijn nieuws + pushbericht.

Tip de redactie