ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers ziet een "diepe identiteitscrisis" in Nederland. De angst voor moslims in eigen land bewijst die stelling, vindt hij. Want waarom zou je bang zijn als je zelf weet waar je voor staat? 

Hoe beter we weten wie wij zijn, hoe makkelijker het is voor nieuwkomers om zich aan te passen, is de gedachte van Segers.

Zeggen wie je bent. De christelijke wortels benoemen, want daar bespeurt Segers een zekere mate van terughoudendheid. "Ik wil graag dat besmuikte van ons afschudden."

Tegelijkertijd is inburgeren voor nieuwkomers wat de ChristenUnie betreft niet meer vrijblijvend. Immigranten moeten actiever inburgeren. Een verplicht leer- werktraject van twee jaar moet daarbij helpen. Alle volwassen mannen en vrouwen, ook ouders met jonge kinderen, moeten van de partij meedoen met dit systeem.

U heeft het in uw verkiezingsprogramma over "de diepe identiteitscrisis". Dat is wel heel zwaar aangezet.

"Maar daar is wel sprake van. Mensen maken zich zorgen over 6 procent moslims in onze samenleving. Als 94 procent van die samenleving heel goed weet waar die samenleving voor staat en een sterke identiteit heeft, waarom zou je dan bang zijn voor die 6 procent? Als ook nog eens blijkt dat van die 6 procent heel veel vredelievende moslims zijn, waarom zou je dan bang zijn?"

"Dat is een gebrek aan identiteit die ons parten speelt. Dan zie je dat er over het spreken van onze christelijk wortels een soort besmuiktheid zit, een zekere terughoudendheid om te spreken waar wij vandaan komen. Wat onze centrale waarden zijn die ons hebben gevormd. Ik wil graag dat besmuikte van ons afschudden."

"Dan is het van belang dat je die waarden zoals naastenliefde, solidariteit, rentmeesterschap, godsdienstvrijheid in een inleidende tekst in de grondwet opneemt en onderstreept. Daarmee zeg je: dit zijn wij. Hoe beter we weten wie we zijn, hoe makkelijker het is voor nieuwkomers om zich aan te passen en hoe minder zorgen autochtone Nederlanders zich hoeven te maken."

Speelt angst hier geen rol? U begon over die 6 procent moslims in Nederland. Dat is niet zozeer een identiteitsprobleem, maar ook angst voor het onbekende of de angst om zelf een minderheid te worden. Is er niet eerder sprake van een angstcrisis?

"Nee. Ik denk dat het een identiteitscrisis is. Zelfbewuster kunnen vertellen wie wij zijn."

Wie zijn wij dan?

"Een land met een joods-christelijke traditie." 

Wat is joods-christelijk?

"Bijvoorbeeld naastenliefde. Hoe wij in onze verzorgingsstaat voor elkaar zorgen, omzien naar kwetsbaren. Daarin zijn wij anders dan heel veel andere culturen."

Ook anders dan de islam? Daar bestaat ook naastenliefde.

"Dat is veel meer binnen de familiekring. Dat wij via de verzorgingsstaat kwetsbaren helpen via de overheid is heel bijzonder."

Geldt dat binnen de islam dan minder?

"In ieder geval niet via de overheid. Ons land komt voort uit de strijd om vrijheid. Mag je zelf geloven wat je zelf gelooft en mag je leven volgens je geloof? Dat werd bevochten toen er een groot verschil was tussen protestanten en katholieken. Later is dat teruggekomen in de scholenstrijd. Mag je scholen van je eigen richting stichten, mag je zelf gaan over het onderwijs aan je kinderen?"

"Wij hebben ons vrijgevochten van een heel grote overheid die bepaalt wat je moet denken en geloven, hoe je je moet gedragen en wel onderwijs je kinderen hebben. Dat is een heel sterke stroming in onze geschiedenis en wat mij betreft heeft dat met het christendom te maken."

Voor nieuwkomers hebben jullie een verplicht programma. Immigranten moeten eerst twee jaar vrijwilligerswerk doen om de maatschappij goed te leren kennen.

"Het is breder. Om medeburger van dit land te worden."

"Kijk naar Somalische Nederlanders die hier zijn binnengekomen. Daarvan is nu zo'n 80 procent afhankelijk van een vorm van een uitkering. Er is maar 20 procent die betaald werk heeft. Als je naar diezelfde groep kijkt in het Verenigd Koninkrijk of in de Verenigde staten zijn die aantallen veel kleiner. Ze zijn veel actiever en hebben veel vaker werk."

"De combinatie van onze verzorgingsstaat en de komst van deze groep mensen heeft slecht uitgepakt. Mensen staan langs de kant. In plaats daarvan hebben wij een verplicht leer-werktraject. Je begint onder bijstandsniveau maar je kunt je er heel snel uitwerken als je de taal leert en vrijwilligerswerk en betaald werk doet."

"Maar ook als je cultureel inburgert. Dat je weet in wat voor een land we leven. Een land van vrijheid, naastenliefde en godsdienstvrijheid. Dat laatste is een vreemd element bij de Somalische gemeenschap en voor een deel ook in de Syrische samenleving, maar hier een essentieel onderdeel."

"Medeburger van een samenleving word je door te integreren en dat moet verplichtender en actiever worden vormgegeven."

De toeslagen waar asielzoekers recht op hebben gaan in jullie plannen naar de overheid, zij krijgen leefgeld. Dan bekruipt mij het gevoel van lichte dwang. De komende twee jaar zit je toch vast aan vrijwilligerswerk om burgerschap te krijgen.

"Of betaald werk. Vergeet niet dat nieuwkomers dat ontzettend graag willen." 

Hoe weet u dat?

"De frustraties van vluchtelingen in AZC's is dat ze niks kunnen doen en niks mogen. Ze mogen de taal niet leren."

Dan moet je ze laten werken.

"Exact."

Maar niet verplicht...

"Dit is een land met veel vrijheid en heel veel mogelijkheden. Daar kun je deel van uitmaken als je in beweging komt. We werpen je dat niet in de schoot, het is aan jou om heel snel uit die afhankelijkheid te komen."

Een ander punt. U wilt wraakporno strafbaar stellen. Waarom?

"We hebben een aantal incidenten gehad met dramatische afloop. Amanda Todd uit Canada die vanuit Nederland te maken had met wraakporno. Er werd een naaktfoto van haar bekendgemaakt. Zij heeft een einde aan haar leven gemaakt. We hebben die dramatische video van haar gezien."

"Veel tieners voelen zich slachtoffer van een ander die een compromitterende foto van hem of haar heeft. We hebben het spraakmakende voorbeeld van Patricia Paay gehad. Dat is een enorme inbreuk op je privacy. Vooral voor jongeren."

"Nu is de aandacht in de wetgeving versnipperd. Je moet dit met verschillende artikelen aanpakken. We kunnen met de huidige wetgeving de strafmaat niet verhogen. We hebben aparte strafbaarstelling van het verspreiden van wraakporno nodig. Met een hogere strafmaat."

Hoe bepaal je achteraf of het wel of niet vrijwillig is.

"Als zo'n foto tegen de wil van de ander wordt verspreid, dan ga je de grens over. Uiteindelijk is dat aan de rechter."

"Je kunt wel een grens markeren. Daar waar tieners slachtoffer zijn met soms levenslange gevolgen en traumatische ervaringen, moeten we bij dit relatief nieuwe fenomeen een heldere grens markeren en bewaken. Ook via het strafrecht."

U had in 2015 al vragen hierover gesteld. Hoezo komt het niet van de grond?

"Met een combinatie van verschillende artikelen is een zaak mogelijk, maar de drempel voor het Openbaar Ministerie is vrij hoog om een zaak te kunnen beginnen. Het zou helpen als we het eenvoudiger maken en in één artikel vatten met een hogere strafmaat zodat we kunnen zeggen: hier is twee jaar voor nodig."

"Er gaat ook een preventieve werking van uit. Een sterke waarschuwing aan iedereen die naaktfoto's van een ander heeft: dit is zo privé en kwetsbaar. Dat moet je voor jezelf houden en niet verspreiden via internet."

Komt u zelf met een wetsvoorstel?

"Dat kan worden opgeschreven in een regeerakkoord mocht je betrokken worden bij een coalitieonderhandeling. Als een coalitie dat niet wil, dan zal de ChristenUnie het initiatief vanuit de Tweede Kamer nemen om tot wetgeving te komen."

In de loop der jaren heeft de ChristenUnie gezien de beperkte grootte, deze eeuw tussen de 3 en 6 zetels, een behoorlijke machtspositie opgebouwd. De partij zat in de regering Balkenende IV, en was als oppositiepartij de laatste jaren zo'n beetje bij alle belangrijke akkoorden betrokken.

Segers zelf spreekt liever van "impact en invloed". De ChristenUnie is volgens hem geen traditionele machtspartij.

"Mensen worden geen lid van de ChristenUnie omdat ze op een bepaalde positie willen komen of bewindspersoon willen worden. Je wordt lid omdat je de partijidealen deelt."

Dat zeggen ze bij het CDA ook.

"Het CDA is natuurlijk wel een traditionele machtspartij. Dat geldt ook voor de PvdA en de VVD. De oude machtspartijen van het midden die heel lang onderling bepaalden of het links- of rechtsom ging. Wij vormen coalities."

"Wat wij als relatief kleine partij hebben laten zien, is dat je heel veel invloed kunt uitoefenen als coalitiepartner of bij akkoorden. In die positie zitten we nu. Je hebt wisselende meerderheden en een grotere variatie in de Tweede Kamer. Dan blijken wij een betrouwbare partner om tot akkoorden te komen."

Doen jullie jezelf niet tekort door jezelf geen traditionele machtspartij te noemen?

"Nee. Ik zou nooit een machtspartij willen zijn."

Is macht een vies woord?

"Nee, macht is een middel, geen doel. Je machtspositie gebruiken om het goede te doen, dat is het hogere doel. Als het mij lukt om met argumenten de agenda voor waardig ouder worden kracht bij te zetten en het lukt me om met beleid tot verandering te komen, dan word ik daar heel heel erg blij van. Dat is het doel. Niet een zetel in het kabinet."

Wil jij bij belangrijk nieuws in aanloop naar de verkiezingen een pushbericht ontvangen? Klik dan hieronder (in de NU.nl-app) op de filter 'Verkiezingsalert' en kies Mijn nieuws + pushbericht.