Altijd voorin moeten zitten en overgeven bij haarspeldbochten in de bergen; comfortabel reizen met wagenziekte - oftewel bewegingsziekte - is een uitdaging. Hoe voelt het om bewegingsziekte te hebben? Hoe ontstaat het? En hoe kom je er weer vanaf?

Wagenziekte is onderdeel van het grotere verschijnsel 'bewegingsziekte', een ziekte die te maken heeft met je evenwichtsorganen. Die komt niet alleen voor tijdens het autorijden, maar ook tijdens varen of vliegen. Veel mensen worden misselijk en voelen zich duizelig, maar je kunt er ook flinke hoofdpijn van krijgen, bleek worden, vermoeide ogen van krijgen, van gaan trillen of enorm van gaan zweten. Kortom: heel vervelend.

Floor (28) en Anne Marije (28) hebben vanaf hun kindertijd last van bewegingsziekte. Anne Marije heeft er nu nog steeds last van, Floor is eroverheen gegroeid. "Vroeger moest ik al overgeven bij elke rit die langer dan een uur duurde", vertelt Floor.

“Pak ik in de bus iets uit mijn tas en duurt dat langer dan tien seconden, dan word ik zelfs al een beetje naar.”
Anne Marije

"Gelukkig werd het steeds minder erg vanaf het moment dat ik naar de middelbare school ging. Tegenwoordig kan ik zelf rijden en heb ik er nooit last van. Maar nog steeds krijg ik vaak een vervelend gevoel in mijn maag wanneer ik op mijn telefoon kijk, probeer te lezen onderweg, of wanneer iemand heel onrustig rijdt. Dan moet ik echt voorin gaan zitten."

Anne Marije voelt zich nog steeds vaak misselijk wanneer ze reist: "Wanneer de trein voor mij achteruit rijdt, als ik achteruit moet inparkeren, in de bus of auto niet voorin kan zitten of wanneer ik door een lange, scherpe bocht moet rijden, een afrit van de snelweg bijvoorbeeld." Het maakt daarbij voor Anne Marije niet uit of ze een uur of tien minuten onderweg is. "Pak ik in de bus iets uit mijn tas en duurt dat langer dan tien seconden, dan word ik zelfs al een beetje naar."

Hoe ontstaat bewegingsziekte?

Kno-arts Raymond van de Berg, van het Maastricht UMC, legt uit waar bewegingsziekte vandaan komt. "De belangrijkste theorie is dat iemand met bewegingsziekte zich zo slecht kan gaan voelen doordat de hersenen de verschillende prikkels vanuit de zintuigen niet goed kunnen verwerken."

"Je evenwichtsorganen en spieren geven een signaal af dat je in beweging bent, maar wanneer de ogen geen beweging waarnemen en niet kunnen zien welke kant de beweging opgaat, ontstaat er verwarring in de hersenen", aldus Van de Berg. "Maar we noemen het pas echt bewegingsziekte als iemand telkens bij dezelfde bewegingen ziek wordt, zich er echt aan moet aanpassen en het een beperking vormt in hun leven."

“Zorg er altijd voor - of je nu in de auto zit, vaart of vliegt - dat je ogen zien waar je heen gaat.”
Raymond van de Berg, kno-arts

Hoe kan het dat Anne Marije er nog steeds zo veel last van heeft, en Floor veel minder? Van de Berg: "Niet iedereen groeit eroverheen - sommige mensen zijn nu eenmaal gevoeliger gebouwd dan anderen - maar je hersenen kunnen er na verloop van tijd ook beter aan gewend raken. Kijk maar naar een balletdanser: die kan eindeloos pirouettes draaien zonder duizelig te worden, maar die heeft dat ook moeten trainen. Je hersenen leren steeds beter inspelen op bewegingen die ze herkennen. Wat ook van invloed kan zijn, is dat je hersenen en evenwichtsorganen minder gevoelig worden naarmate je ouder wordt."

Tips bij bewegingsziekte

Van de Berg adviseert: "Zorg ervoor dat je goed en uitgerust op reis gaat. Eet niet te veel voor vertrek. Zorg er altijd voor - of je nu in de auto zit, vaart of vliegt - dat je ogen zien waar je heen gaat. Houd de horizon in de gaten. Rijd zo nodig zelf, zodat je van tevoren weet wat er gaat gebeuren. Ga niet achter in een voertuig zitten, en zoek in het vliegtuig een plekje naast het raam, bij de vleugels. Daar heb je de minste last van turbulentie. Afleiding helpt natuurlijk altijd om het beter te verdragen, maar lezen laat je ogen een andere kant op bewegen, en dat helpt niet."

Ook reistabletjes kunnen volgens de kno-arts goed werken. "Omdat je daar suf van wordt en snel van in slaap valt, maar daar kun je natuurlijk niet zelf mee rijden. Wil je niet om de paar uur reistabletjes innemen, gebruik dan speciale pleisters. Die werken een aantal dagen. Het belangrijkste is altijd dat je ziet waar je heen gaat, om je hersenen niet in verwarring te brengen."