De vijftigste editie van de Vakantiebeurs in Utrecht is in volle gang. Hier laten mensen zich inspireren voor een volgende vakantie. Maar het is nog niet eenvoudig een originele bestemming te vinden die nog niet is overspoeld door toeristen. Jeroen Klijs, lector sociale impacts van toerisme aan Breda University of Applied Sciences, licht toe wat overtoerisme is en hoe je een vakantiebestemming kunt vinden zonder daar zelf aan bij te dragen.

Het is voor niemand leuk om zijn vakantie door te brengen in een overvolle stad of badplaats, waar je schouder aan schouder met andere toeristen door de straten loopt en waar er tientallen selfiesticks de lucht in gaan bij bekende bezienswaardigheden. Toch is dit op een heleboel toeristische bestemmingen wel het geval.

Denk bijvoorbeeld aan de Karelsbrug in Praag of Las Ramblas in Barcelona. Op deze plekken overstijgt het aantal toeristen het aantal lokale inwoners. Met als gevolg dat de voorzieningen voor de lokale bewoners, zoals wasserettes en supermarkten, plaatsmaken voor geldwisselbureaus, souvenirshops en toeristische restaurants. Klijs bestudeert dit soort gevolgen van het toerisme en denkt mee over oplossingen.

Wanneer spreken we van 'overtoerisme'?

"Wanneer de kwaliteit van leven van de bewoners achteruitgaat en het bezoek aan een bestemming ook voor de toeristen niet meer plezierig is. Bijvoorbeeld wanneer toeristen met zeer grote aantallen naar een bestemming komen, maar ook wanneer ze daar overlastgevend gedrag vertonen."

"In Amsterdam zie je het bijvoorbeeld dat met de komst van Airbnb toeristen niet alleen in het centrum verblijven, maar door de hele stad heen. Die andere delen van de stad zijn daar helemaal niet op toegerust en dan ontstaat er wrevel tussen de bewoners en de toeristen. Vooral voor de mensen die zelf geen kamer verhuren, maar er wel naast wonen."

Je ziet vaak dat alle toeristen op specifieke plaatsen in het stadscentrum samenklonteren. Waarom willen we zo graag allemaal naar dezelfde plek?

"Daar zien we het principe van de massa die de massa volgt. Als het ergens druk is, denken we vaak dat dat het leukste punt is. Zeker als je op een bestemming komt waar je nog niet eerder bent geweest, lijkt de toeristische route dé manier om dingen te doen. Terwijl dat helemaal niet zo hoeft te zijn."

"In die toeristische centra is alles vaak duurder en loop je ook meer kans om in een toeristenval te trappen. Op andere plekken in de stad liggen vaak juist mooie plekken verborgen waar je minder mensenmassa's tegenkomt. Vaak zetten steden in op een beter spreidingsbeleid om mensen te informeren over andere aantrekkelijke plekken in de stad, maar daar krijg je niet iedereen mee weg. Er blijven altijd mensen die echt naar de bekende plekken toe willen."

Hoe kies je een vakantiebestemming waar je zo weinig mogelijk andere toeristen tegenkomt?

"Dat vergt wat diepgaander zoeken dan het standaard aanbod van de aanbieders, die vaak precies dezelfde bestemmingen en accommodaties aanbieden. Je kunt bijvoorbeeld meer rondvragen bij familie, vrienden en kennissen. Op sociale media vind je vaak tips van lokale bewoners. En als je op de bestemming googelt en wat verder naar beneden scrolt, vind je vaak informatie over hoe bewoners van een bestemming tegen toeristen aankijken."

"Wanneer je eenmaal op je bestemming bent, helpt het om je te gedragen als een local. Gedraag je hoe jij zou willen dat een gast zich in jouw straat gedraagt. Je bevindt je niet in een openluchtmuseum, maar op een plaats met een eigen cultuur en gebruiken. Eet bijvoorbeeld in lokale restaurants, zodat de opbrengst ten goede komt aan de mensen die daar wonen. Het is erg interessant en leerzaam om lokaal eten uit te proberen en producten te kopen. En denk erover na of je wel echt naar een plek wil waar al veel geklaagd wordt over massatoerisme. Er zijn genoeg plekken in de wereld die nog niet ontdekt zijn."