Utrecht is door Unesco benoemd tot 'City of Literature' en is daarmee de eerste Nederlandse stad met deze prestigieuze titel. Dat maakte Irina Bokova, directeur-generaal van UNESCO dinsdag bekend in Parijs.

Jan van Zanen, burgemeester van Utrecht is blij met de titel: "Het is een eer dat Utrecht deze UNESCO-titel nu draagt. Utrecht is de bakermat en werkplaats van vele schrijvers en dichters, onder wie Arthur Japin, Ronald Giphart, Esther Jansma en Ingmar Heytze."

Met de toekenning verwerft Utrecht een plaats in het 'Creatieve Steden Netwerk' van Unesco, waar steden als Edinburgh, Barcelona, Krakau en Praag al deel van uitmaken. De Gemeente Utrecht verwacht dat aansluiting bij dit netwerk een internationale boost zal geven aan het literaire leven in de stad. De titel is permanent; Utrecht mag zich voor de eeuwigheid 'UNESCO City of Literature' noemen.

Stad van zachte idioten

Michaël Stoker, directeur van Het Literatuurhuis en initiatiefnemer van de kandidaatstelling: "Dit is een eervolle pluim op de hoed van Utrecht, maar vooral ook een startschot voor nieuwe initiatieven. Ik zie ernaar uit om samen te werken met collega’s in de andere literatuursteden." 

Andrée van Es, voorzitter van UNESCO Nederland: "Utrecht is een lichtend voorbeeld van steden die de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties, zoals het bestrijden van ongeletterdheid, ongelijkheid en het bevorderen van educatie, een plek geven in het stedelijke beleid. De literaire sector kan daarin een sleutelrol spelen. Ik ben ervan overtuigd dat Utrecht een zeer waardevolle toevoeging is voor het Creative Cities Network van Unesco."

Paul Schnabel, Eerste Kamerlid en voorzitter van het Utrecht City of Literature Comité: "We hebben jarenlang ontzettend hard gewerkt om de literaire historie van de stad en het veelomvattende literaire veld van vandaag de dag in kaart te brengen. Dat leverde veel nieuwe kennis, contacten en samenwerkingen op. Alleen al daarom was het project geslaagd. Dat UNESCO ons de titel nu ook echt toekent, is een prachtige bekroning."

Utrecht viert de behaalde Unesco-status vanaf 1 november met een feestweek vol evenementen, die direct de diversiteit van de literaire sector in de stad moet illustreren. Zo wordt donderdag 2 november het boek Stad van zachte idioten met Ronald Gipharts keuze uit de beste verhalen en gedichten over Utrecht gepresenteerd in boekhandel Broese. Ook is er een nieuw online platform geopend met onder meer een uitagenda voor alle literaire evenementen.

Wat maakt Utrecht tot literatuurstad volgens de initiatiefnemers?

Utrecht heeft een literatuurgeschiedenis van maar liefst 1300 jaar. Iconen zijn bijvoorbeeld het vroeg-middeleeuwse handschrift het Utrechts Psalter dat sinds 2015 op de Unesco Werelderfgoedlijst prijkt en het eerste gedrukte boek van de Noordelijke Nederlanden (1473).

Ook vandaag de dag bruist het literaire leven in Utrecht met een groot scala aan boekhandels, bibliotheken, scholen, universitaire opleidingen en uitgeverijen.

Utrecht kent diverse grote literaire evenementen en festivals als De Nacht van de Poëzie, het Nederlands Kampioenschap Poetry Slam en het International Literature Festival Utrecht.

De eerste openbare bibliotheek van Nederland stond ook in Utrecht. Inmiddels bestaat de Bibliotheek Utrecht 125 jaar. Op dit moment wordt er hard gewerkt aan de nieuwe hoofdvestiging; in het monumentale pand van het voormalig postkantoor aan de Neude.

De stad is woon- en werkplaats van vele schrijvers en dichters onder wie Arthur Japin, Ronald Giphart, Esther Jansma en Ingmar Heytze.

Utrecht is de thuishaven van nijntje. Miljoenen kinderen wereldwijd leerden lezen dankzij de wereldberoemde kinderboeken van Dick Bruna.