De gemeente Utrecht stopt met het ophalen van vuilniszakken en kliko’s met restvuil. Het college hoopt dat Utrechters zo meer afval gaan scheiden. Bewoners kunnen kliko’s krijgen voor papier, gft en 'plastic, blik en pak'. Daarnaast komen er ruim zestienhonderd ondergrondse containers voor restafval in de stad. Het zijn juist deze containers die op bezwaren van sommige bewoners kunnen rekenen.
 

"Ik wil dat er zo weinig mogelijk restafval wordt opgehaald in Utrecht." Aan het woord is wethouder Geldof. Als verantwoordelijke wethouder kan hij alles vertellen over 'Het Nieuwe Inzamelen'.

De nieuwe vorm van afvalverwerking in de gemeente zorgt ervoor dat het afval in de hele stad anders opgehaald gaat worden. De wijk Binnenstad houdt door haar unieke karakter een uitzonderingspositie. In sommige buurten zoals Overvecht, Wijk C, Lunetten, Terwijde, Rivierenwijk en Hoograven is Het Nieuwe Inzamelen al ingevoerd.

In deze wijken werden weinig bezwaarschriften ingediend. Nu wijken als Vogelenbuurt, Tuinwijk en Wittevrouwen aan de beurt zijn, verheffen bewoners hun stem.

Afvalverbrandingsoven 

In menig wijk in de stad wordt het restafval nu nog aan huis opgehaald. Mensen zetten wekelijks vuilniszakken of de grijze kliko aan de weg. De gemeente heeft besloten dat dit niet de toekomst is. "Restafval gaat de afvalverbrandingsoven in, en dat willen we juist zo min mogelijk", zegt Geldof.  

"Papier, gft en plastic, blik en pak zijn waardevolle grondstoffen. Thuis heet dit afval, maar voor andere partijen zijn het bruikbare materialen. We willen daarom dat afval zo veel mogelijk gescheiden aangeboden wordt. Dat is niet alleen goed voor het milieu, we besparen zo ook op de kosten."

Andere aanpak

Daarnaast moet het nieuwe inzamelen voor een mooier straatbeeld zorgen. "In veel wijken is er de bekende dag waarop de vuilniszakken naar buiten mogen, maar vaak staan ze er al de dag ervoor. Katten en vogels scheuren de zakken nog wel eens open. Dat ziet er niet fraai uit."

Het restafval in de vuilniszakken en kliko’s wordt dus niet meer aan huis opgehaald. De huishoudens die zich daarvoor lenen, krijgen drie kliko’s voor papier, gft, plastic, blik en pak. Bewoners moeten hun kliko naar 'klikoverzamelplaatsen' brengen in of nabij hun straat, waar ze geleegd kunnen worden door de ophaaldienst.

Daarnaast worden er ruim zestienhonderd ondergrondse containers voor restafval geplaatst in de stad. Mensen krijgen een pasje om de container mee te openen zodat ze daarin hun restafval kunnen dumpen. Dat kan vierentwintig uur per dag. De gemeente heeft in 2012 Het Nieuwe Inzamelen als proef ingevoerd in Lunetten. Daar bleek dat er minder restafval werd opgehaald en meer mensen afval scheidden.

Petities

Het Nieuwe Inzamelen kan echter niet overal ingevoerd worden zoals bedoeld met de drie kliko’s. Wethouder Geldof: "Als bewoners geen tuin hebben, is er geen ruimte voor drie kliko’s. Vogelenbuurt is een wijk waar 90 procent van de woningen niet geschikt is voor het systeem." De inwoners daar moeten zelf naar de al bestaande kringlooppunten om het afval te scheiden. Het restafval moeten ze ook alsnog voortaan zelf wegbrengen. Dit onderdeel van Het Nieuwe Inzamelen wordt dus sowieso ingevoerd.

Dat is ook een van de redenen waarom een groep bewoners niet begrijpt waarom Het Nieuwe Inzamelen er moet komen. Zoals René Peters. Hij is een van bewoners van Vogelenbuurt die het protest tegen Het Nieuwe Inzamelen leidt. "In dit soort wijken is het gewoonweg niet zinvol, omdat de meeste mensen wegens gebrek aan ruimte geen kliko’s krijgen. Het komt er bij ons in de wijk op neer dat de enige verandering is dat we zelf ons restafval moeten wegbrengen. En omdat men geen kliko’s krijgt, is er geen reden om aan te nemen dat mensen meer afval gaan scheiden. We hebben hier ook nog eens te kampen met schaarse openbare ruimte, het is hartstikke krap. De bedoeling is dat er een netwerk komt van ondergrondse containers voor restafval. Daar is helemaal geen ruimte voor." Alleen al in Vogelenbuurt zijn tientallen bezwaren ingediend en 242 bewoners uit de wijk ondertekenden een petitie tegen de invoering.

Ook in Tuinwijk klinkt bezwaar. Jelleke Meijer is daar langs tientallen deuren gegaan en heeft samen met andere wijkbewoners meer dan tweehonderd handtekeningen opgehaald. "Als je langs de deuren gaat, krijg je een goed beeld van wie er in de wijk woont en wat er speelt. Tuinwijk is gemêleerd, er wonen verschillende mensen. Jonge mensen geven aan dat de manier van inzamelen ze niet interesseert; het maakt ze niet uit dat ze wat verder moeten lopen. Maar veel ouderen, gezinnen en mensen die hier al lang wonen zijn niet blij. Zij vinden vaak dat de ondergrondse containers niet passen in het straatbeeld."

Bezwaar

Bewoonster Meijer geeft ook aan dat sommige bewoners niet zozeer tegen het nieuwe systeem zijn, maar tegen de plaatsing van ondergrondse containers voor de deur. Ze zouden bang zijn voor geluidsoverlast en verloedering. Meijer zelf ziet vooral het nut van de maatregel niet in: "Ik snap dat men moet innoveren en dat er zaken moeten veranderen. En in sommige wijken in Utrecht is Het Nieuwe Inzamelen ook echt handig, zoals in de nieuwbouwwijken. Maar ik begrijp niet waarom het nu in deze wijk ingevoerd moet worden. Er zal niet meer afval gescheiden worden; de mensen die dat willen, deden het al – daar verandert volgens mij weinig aan."

Peters heeft met medebewoners een comité opgericht om de invoering tegen te houden. Naast de inhoudelijke kritiek zijn ze vooral bang voor een verfrommeld straatbeeld. "We wonen in een prachtige historische wijk, een verlengde van de binnenstad, met veel passanten. Het is geen gezicht om vijftien containers te plaatsen. Ook leiden dit soort containers onvermijdelijk tot het bijplaatsen van afval. Het wordt een troep op straat en dat zorgt voor een inbreuk op het beschermde stadsgezicht."

Vuilniszakken

Bijplaatsingen zijn inderdaad een veelvoorkomend probleem in Utrecht. Dagelijks worden honderden vuilniszakken naast de al bestaande ondergrondse containers gekwakt. Soms omdat de bakken vol zitten, soms uit gemakzucht. Daarnaast haalt de gemeente driehonderd keer per week illegaal geplaatst grofvuil op en driehonderd keer papier en karton. "Daar nemen we ook maatregelen tegen”, vertelt wethouder Geldof. "Wij hebben nu ingezet op extra handhaving. In januari hebben we al 82 boetes uitgeschreven. Handhavers 'in burger' moet overtreders op heterdaad kunnen betrappen. Of ze proberen via het afval te achterhalen wie de oorspronkelijke eigenaar van het afval is."

De wethouder meent dat de communicatie vanuit de gemeente beter had gekund. "In het begin waren de brieven niet duidelijk genoeg. Iedereen kreeg dezelfde brief met standaardinformatie. Terwijl iemand die op vier hoog woont geen kliko’s krijgt, kreeg hij of zij wel informatie over kliko’s. Nu zijn informatiebrieven gericht op de specifieke woonsituatie van de bewoners. Dat is een leermoment geweest."

Geldof is zelf in Vogelenbuurt geweest om te kijken naar de situatie aldaar. "Na de bewonersavond ben ik uiteraard gaan kijken waar de vijftien ondergrondse restafvalcontainers moeten komen. Op elke plek zou het moeten kunnen, ook als je het vergelijkt met andere, vergelijkbare plekken in de stad. Wel hebben we na overleg met bewoners sommige locaties voor de ondergrondse containers verplaatst."

Reactie wethouder

De wethouder erkent dat er kritiek is van bewoners in sommige wijken. Hij ziet dat het een ingrijpende operatie is en dat de gemeente wat vraagt van de mensen. De gemeente moet volgens hem dus van buurt tot buurt goed bekijken wat daar nodig is, en zelfs van huis tot huis.

Wethouder Geldof:  "Om ook in de meer stedelijke buurten in Utrecht, zoals Vogelenbuurt, een betere afvalscheiding mogelijk te maken, zoeken we naar maatwerk." Protesteerder Peters en zijn medestanders  stappen naar de Raad van State om Het Nieuwe Inzamelen tegen te houden.