Utrecht pakt huisjesmelker steeds harder aan

Onveilige woonsituaties, verpauperde huizen en stelselmatig te hoge huur – de voorbeelden volgen elkaar op. De gemeente spendeert jaarlijks zo’n half miljoen euro om de actieve huisjesmelkers aan te pakken, maar met de huidige wetgeving is dat lastig.

Utrecht heeft zestigduizend studenten, waarvan de helft in de stad woont. Stichting Studenten Huisvesting heeft zo’n negenduizend kamers, wat betekent dat er tienduizenden studenten via particuliere huur wonen. "Een groot deel van de markt is gelukkig bonafide", zegt Paulus Jansen, wethouder Wonen. "Het is niet alleen maar ellende." Toch gaat het ook vaak mis. Daarom blijft een actief handhavingsbeleid, met stevige sancties voor de zwarte schapen, hard nodig. "Huisjesmelkers blijven actief, zeker op een krappe woningmarkt als die van Utrecht."

'Huisjesmelkers' zijn professionals die stelselmatig en bewust wet- en regelgeving negeren en hun onderhoudsverplichting verwaarlozen, of bouwwerken opleveren die niet voldoen aan de bouw- en/of sloopvoorschriften. De problemen die optreden bij huisjesmelkers zijn vaak drieledig, meent Jansen.

"Bouwtechnisch deugt er vaak weinig aan de panden, daar zijn veiligheidsrisico’s aan verbonden. Ook wordt er chronisch te veel huur gevraagd. En ten derde vindt er met grote regelmaat intimidatie van de huurders plaats." De Utrechtse huurbazen Betty Chang en Marcel van Hooijdonk werden al eens uitgeroepen tot 'Huisjesmelker van het Jaar' door ROOD, de jongerenbeweging van de SP. Ook Wim Vloet is een bekende naam in de Domstad.

Huisjesmelkers

Vooral Van Hooijdonk is de laatste tijd weer veel in het nieuws. Telkens weer blijken er zaken mis te zijn bij de panden die de omstreden huisbaas in bezit heeft, of beheert. In Utrecht alleen al heeft hij zo’n negentig panden, waarin hij meerdere kamers verhuurt. In heel Nederland gaat het om honderden woningen. Vorige maand verloor hij drie kortgedingen tegen huurders aan de Händelstraat in de wijk Oog in Al.

In november berichtte DUIC nog over een pand aan de Gloriantdreef (Overvecht), waar sprake zou zijn van treiterijen, intimidaties, vernielingen en het illegaal plaatsen van Poolse gastarbeiders en ex-delinquenten. Na publicatie van het artikel overwoog de vastgoedman 250.000 euro van DUIC te vorderen.

Van Hooijdonk reageert

"Zoals je ongetwijfeld bekend is, steekt wethouder Jansen niet onder stoelen of banken dat de panden waarbij ik betrokken ben een speciale behandeling krijgen. Helaas berusten zijn uitspraken in de media niet altijd op feiten en komt het regelmatig voor dat er – zonder wederhoor – onwaarheden of halve waarheden verspreid worden".

"Een huisjesmelker is iemand die opereert zonder rekening te houden met de wensen en belangen van zijn huurders. Hierin herken ik mezelf absoluut niet; het belang van de huurders staat bij mij voorop. Op de vraag of de huurders dit ook zo ervaren, heb ik medio 2016 een klanttevredenheidsonderzoek laten uitvoeren door een onafhankelijk onderzoeksbureau. Daarin werd ik door de huurders met een voldoende beoordeeld. Dit betekent niet dat altijd alles goed gaat, maar de grote meerderheid van mijn huurders is tevreden". (redactie DUIC heeft dit onderzoek niet ingezien – red.)

"Met de groei van mijn portefeuille heb ik als vastgoedeigenaar/verhuurder mijn hoofd boven het maaiveld uitgestoken. Dit heeft kennelijk tot gevolg dat vermeende misstanden vaak nieuwswaarde krijgen. Ondanks dat alle betrokkenen dagelijks hun uiterste best doen om alles zo goed mogelijk te regelen voor onze huurders, is bovengenoemde titel van huisjesmelker een predicaat waar je vanzelfsprekend niet eenvoudig vanaf komt. Daaraan draagt een wethouder die mij uit de stad wil verdrijven en elke mogelijkheid aangrijpt om zich in de media politiek te profileren niet bij, noch is dit in het belang van mijn huurders en de Utrechtse woningmarkt."

Waslijst

In oktober bleek dat Van Hooijdonk een pand aan de Zamenhofdreef deels als hotel gebruikte en dat het niet brandveilig was. De gemeente liet deze week weten dat hiervoor dwangsommen zijn opgelegd tot maximaal 200.000 euro. Om de illegale werkzaamheden te legaliseren, is er een nieuwe vergunning aangevraagd. De gemeente is daarop een Bibob-onderzoek gestart naar Van Hooijdonk. Ook in het pand aan de Lomanlaan bij Park Transwijk, waar driehonderd huurders zitten, ging het fout. Dat schreef DUIC in september. Van Hooijdonk vroeg ook daar een te hoge huur en bewoonsters klaagden over illegale bewoningen door Polen. De maand ervoor werden er nog politieke vragen gesteld over Van Hooijdonks slecht onderhouden pand aan de Nachtegaalstraat.

Een huidige huurder van een kamer van Van Hooijdonk kende de verhalen over zijn huisbaas. Maar, zegt hij: "Ik had toch een kamer nodig." Lachend: "En de gemeente let tenminste goed op hem, omdat hij zo bekend is." De huurder wil toch niet met zijn naam of adres in de krant. "Ik ben best bang dat ze hier dan straks voor de deur staan." Hij vertelt dat er het pand waar hij woont van alles mis is. "Onze kamers staan te boek als zelfstandige woonruimtes, maar zijn gewoon kamers met gedeelde faciliteiten. De huur is te hoog, de brandmelders werken niet en er komen onbekende mensen binnenlopen."

Kritiek

Stijn Jansen, oud-voorzitter van de Jonge Socialisten in Utrecht, noemde de beruchte huisbaas meerdere malen 'notoire huisjesmelker'. Hij vertelt: "Daarna kreeg ik een brief van zijn advocaat. Ik moest rectificeren, anders zou hij me voor de rechter slepen. Ik liet het tot een rechtszaak aankomen, omdat ik volgens mij niets verkeerds had gezegd. Er was wat publiciteit. Uiteindelijk won ik de rechtszaak én het hoger beroep en mocht ik dus blijven roepen dat Marcel van Hooijdonk een notoire huisjesmelker is."

Wethouder Jansen is wat genuanceerder. "Van Hooijdonk overtreedt regelmatig de wet, dus als dat je definitie is van een huisjesmelker dan is Van Hooijdonk dat. Mevrouw Chang is ook een klassieker, maar ik denk dat er enkele tientallen van zulke pandjesbazen zijn."

Volgens de wethouder is dat makkelijk te verklaren; er is een groot tekort aan woningen in de stad. "We zitten in het midden van het land. Als je hier woont, is meer dan de helft van de banen in het land binnen een uur bereikbaar. Voor veel mensen is dat handig. Daarnaast is Utrecht een van de grootste universiteitssteden van Nederland, wat leidt tot grote toestroom op de markt voor kamers en appartementjes. Er staat dus structureel druk op de ketel. Ook al bouw je honderd woningen, er zijn altijd duizend mensen die interesse hebben. Zo lang er zoveel vraag is naar woningen, zullen er mensen zijn die daar misbruik van maken. Als bijvoorbeeld Van Hooijdonk zou ophouden, dan is er wel iemand anders die zijn plaats inneemt."

Hoewel wethouder Jansen niet graag steeds Van Hooijdonk naar voren haalt, laat hij weten dat de gemeente al veel bestuursrechtelijke kwesties met hem heeft gehad. "Dat kost heel veel geld. Geld dat ik niet voor de lol uitgeef. De gemeente Utrecht is elk jaar zo’n 500.000 euro kwijt aan de paar actieve huisjesmelkers in de stad die problemen veroorzaken. Dat zouden we liever uitgeven aan bijvoorbeeld de restauratie van de Domtoren."

Aanpak

De aanpak van huisjesmelkerij zou volgens Jansen effectiever kunnen als de wet op enkele punten wordt aangepast. "Een verhuurder mag systematisch te veel huur vragen, dat is geen strafbaar feit. Dat irriteert mij overigens mateloos; een huurder moet nu zelf naar de huurcommissie stappen om dit ongedaan te maken. Die zal dan een uitspraak doen in het voordeel van de huurder. Maar als die verhuist, kan de verhuurder gewoon weer te veel huur vragen van zijn opvolger."

Volgens Jansen is privaatrecht nu eenmaal heilig in Nederland: "Ik heb er hard voor gelobbyd dit te veranderen, ook in mijn tijd als Tweede Kamerlid. Helaas was er toen geen meerderheid voor." Ook bij intimidatie is de huurder eerst aan zet: "Zij moeten aangifte doen, dan kan de politie in actie komen."

De gemeente roeit met de riemen die ze heeft. "Met de maatregelen die we nu hebben, proberen we huisjesmelkers toch tegen te gaan", zegt Jansen. "We kunnen de wet Bibop inzetten, doen aan voorlichting, subsidiëren studentenunie VIDIUS en zetten direct Toezicht en Handhaving in bij meldingen over misstanden." De gemeente heeft ook een speciaal meldpunt geopend voor misstanden. "Bij meldingen over huisjesmelkers komen wij altijd in actie."

Huurders

Studenten kunnen zelf checken of de huur die ze betalen niet te hoog is. Thomas van Gemert, voorzitter van studentenunie VIDIUS: "Wij hebben daar een speciale tool voor ontwikkeld. Studenten kunnen op de website normalehuur.nl kijken. Als blijkt dat ze te veel betalen, sturen we ze door naar het Huurteam." In Utrecht zouden huurders gemiddeld zo’n honderd euro te veel betalen; in totaal behandelt het Huurteam Utrecht zo’n zeshonderd zaken per jaar. Als de organisatie concludeert dat er inderdaad te veel huur wordt betaald, stappen ze naar de huurcommissie. Die kan officieel besluiten dat de huur omlaag moet.

Wethouder Jansen vertelt: "De problematiek is hardnekkig en vraagt om een brede aanpak. Enerzijds moet die gericht zijn op het verbeteren van het aanbod aan studentenhuisvesting, anderzijds op toezicht en handhaving op naleving van de regels en verbetering van informatievoorziening. Meerdere onderdelen van de gemeente Utrecht (Wonen, VTH en Veiligheid) werken samen met externe partijen als de Belastingdienst, het OM, de politie, het Huurteam en andere gemeenten. Vorig jaar zijn er wel enkele aanpassingen doorgevoerd in de Woningwet. Die zorgen voor wat lichtpuntjes; we kunnen nu makkelijker een bestuurlijke boete opleggen, of zelfs het beheer van een pand overnemen."

Toch is het volgens de wethouder dweilen met de kraan open. "Dit soort mensen probeert met zo min mogelijk inzet zoveel mogelijk geld te verdienen. Blijkbaar blijft het lucratief. Huisjesmelkers hebben ook gewoon rechtsbescherming en wij kunnen van tevoren moeilijk alles verbieden. De aanpak is een zeer langdurig en intensief traject, een noodzakelijk kwaad."

Tip de redactie