Is er voldaan aan de gekozen visie voor het Stationsgebied in 2002?

Op 15 mei 2002, op dezelfde dag als de Tweede Kamerverkiezingen, stemden Utrechters op de visie voor het stationsgebied. Het ging tussen Visie 1 'Stadshart Compact' en Visie A 'Stadshart Verruimd'. Utrecht koos voor de laatste.

Het Utrechtse stads hart zou meer verbonden worden met de rest van de stad, er komen twee hoofdroutes van oost naar west en een grondige verbouwing van het muziekcentrum. Ook zou de Catharijnesingel een rustige strook met groene oevers moeten worden, onder het Westplein moest een tunnel komen en er zouden extra investeringen moeten worden vrijgemaakt. De sfeer wordt authentiek en ontspannen.

Nu, bijna veertien jaar later, is zichtbaar wat ervan terecht is gekomen. Is er voldaan aan de gekozen visie in 2002? Dat is de vraag.

Victor Everhardt, wethouder Stationsgebied: 'Meer dan herstellen, verbinden en betekenis geven'

"Herstellen, verbinden en betekenis geven: dat was in 2002 de opgave en is nu nog steeds waar we aan werken in het Stationsgebied. Daar is al veel van te zien: het eerste deel van het water is terug in de Singel, TivoliVredenburg is af, Utrecht Centraal Station ook, met de wandelboulevard over het spoor en de mooie entree aan het Jaarbeursplein met het Stadskantoor, de Moreelsebrug als belangrijke nieuwe verbinding over het spoor is geopend en de vernieuwing van Hoog Catharijne is in volle gang."

"Hierbij geldt natuurlijk dat de wereld sinds het referendum in 2002 niet heeft stilgestaan. De gemeente maakt de stad samen met bewoners, partners en andere betrokkenen en dat heeft een continue dynamiek. Over aanpassingen in het Masterplan Stationsgebied heeft de gemeenteraad steeds besloten. Zo bouwen we de grootste fietsenstalling ter wereld naast het station en hebben we in 2009 actief 'duurzaamheid' aan onze plannen toegevoegd."

"In het Stationsgebied vindt de grootste binnenstedelijke vernieuwing in Nederland plaats. Aan de Jaarbeurszijde van het station bouwen we kantoren, woningen en horeca. Belangrijk is dat het grotere centrum nauw verbonden zal zijn met de historische binnenstad – die behoudt altijd haar kernkwaliteiten. We willen dat dit nieuwe centrumgebied hoogstedelijk wordt en tegelijk levendig en prettig om te wonen, te werken en uit te gaan. Het moet voor iedereen veilig en gezond zijn om hier te verblijven, met water en groen. Zo doen we veel meer dan verbinden: we bouwen echt een groter centrum van Utrecht."

Herbert Bolland, initiatiefnemer Bouwpututrecht.nl: 'Niet het doel telt, maar de weg er naar toe'

"De belangrijkste reden om het referendum te houden was om het broodnodige vernieuwingsproces van het centrum vlot te trekken. Zoals zo vaak geldt: niet het doel telt, maar de weg er naar toe. Het vraagstuk of visie A nu is gerealiseerd of niet, vind ik, anno 2017, een beetje academisch. Er werd en wordt nogal selectief in gewinkeld, door mensen die een bepaald punt proberen te maken." 

"Sinds 2002 hebben we een krediet-, klimaat-, luchtkwaliteit- en EU-crisis gehad, er zijn drie nieuwe colleges van B&W geweest, er is al bijna een geheel nieuwe generatie bewoners bijgekomen. En de stad groeit hard door. Vanuit maatschappelijk oogpunt kun je beargumenteren dat het jammer is dat de favoriete visie A niet volledig is gevolgd. Stedenbouwkundig ligt het allemaal wat ingewikkelder. Het plan om het Westplein te ondertunnelen was van meet af aan ondoordacht, om een voorbeeld te noemen."

"De Bieb++ is gesneuveld, na een zeer lang en pijnlijk politiek proces. Ik denk dat het college op dit moment juist handelt door voor het structuurplan fase 2 zoveel mogelijk betekenisvolle input uit de stad te krijgen, van alle denkbare stakeholders. Deze aanpak is openbaar, beïnvloedbaar en controleerbaar, er wordt veel tijd voor uitgetrokken. Het zal de kwaliteit van het eindproduct ten goede komen. Om een voorbeeld te noemen: er wordt nu ingezet op meer groen van hoge kwaliteit. Dit aspect is in fase 1 helaas nogal karig bedeeld. Of het in 2025 wordt wat ons nu wordt voorgespiegeld, tja, dat mag DUIC dan weer onderzoeken."

André van Schie, gemeenteraadslid VVD Utrecht: 'Er is natuurlijk wel veel veranderd in veertien jaar tijd'

"Als je kijkt naar de belangrijkste keuzes uit de referendumvisie A is daar wel 'creatief' invulling aan gegeven. De VVD is net zo vaak (al dan niet succesvol) kritisch geweest op deelprojecten die wél in visie A zaten maar die wij toch niet zo nodig vonden (Stadskantoor, Bieb++) als dat we de keuze betreuren om belangrijke projecten níet uit te voeren (zoals de Westpleintunnel). Het hele projectgebied is een stuk steniger geworden dan de gekozen visie beoogde, maar het is wél gelukt de Singelstructuur te herstellen."

"Hoog Catharijne kent straks nog steeds een onder- en een bovenwereld maar het wordt in de openbare verblijfsgebieden wél een mooi winkelcentrum. Het stationsplein wordt minder ruimtelijk, groen en zichtbaar dan beoogd, maar we kunnen er straks wel 12.000 fietsen onder kwijt. Ik merk dat ambtelijk en bestuurlijk gezien steeds geprobeerd wordt om in de geest van de referendumkeuze de beste beslissingen te nemen, maar er is natuurlijk wel veel veranderd in veertien jaar tijd. Keuzes van toen zijn inmiddels achterhaald of financieel onhaalbaar gebleken."

"Herstellen, verbinden en betekenis geven waren de kernthema’s van de aanpak stationsgebied en dat blijven belangrijke doelen te realiseren. Ik vind dat we nu de oostkant van het station snel af moeten maken en de bouwput terug moeten geven aan de inwoners van Utrecht. Aan de westkant zal nog veel veranderen, waarbij de referendumkeuze van toen minder belangrijk is dan de visie die we nú hebben op het vergrote centrum. Bereikbaarheid van de bestaande stad en de nieuwe ontwikkelingen en een goede mix van wonen, werken en verblijfskwaliteit zijn daarbij voor mij belangrijk."

Henk Westbroek, oprichter Leefbaar Utrecht: 'Groen is een fata morgana'

"Er is een referendum gehouden waarbij met een enorme opkomst de keus viel op een variant die groen zou zijn, waar laagbouw in zou zitten en de menselijke maat centraal zou staan. De leden van de partijen die toen in de Stadsregering zaten, Leefbaar Utrecht, CDA, PvdA en VVD, beloofden voorafgaand aan het referendum dat aan de uitslag niet getornd zou worden. In de loop van het realisatieproces heeft niemand de behoefte gehad de – zelfs op schrift – vastgestelde belofte na te komen. Zelfs de initiatiefnemers van het referendum niet – Leefbaar Utrecht."

"De door de stemgerechtigden gekozen visie is dus opgeofferd aan de visie waarvoor juist niet door gekozen werd. Tenzij je met droge ogen durft te beweren dat het stadskantoor en TivoliVredenburg typische voorbeelden van laagbouw zijn. Ook de belofte dat de zalen van het cultuurpaleis slechts bij wijze van uitzondering een andere dan een culturele functie mochten hebben is aan de laars gelapt. Tenzij je durft te beweren dat een jaarvergadering van GroenLinks en het CDA vallen onder een culturele dus terecht gesubsidieerde bestemming. En het groen? Wie dat alomtegenwoordig ziet, die ziet een fata morgana."

Tip de redactie