Het Europese geneesmiddelenbureau EMA heeft vrijdag bekendgemaakt dat hartspierontsteking en hartzakjeontsteking waarschijnlijk zeldzame bijwerkingen zijn van de coronavaccins van Pfizer en Moderna. Wat weten we over hartzakjes- en hartspierontsteking?

Eerder besloot de Amerikaanse medicijnautoriteit FDA al om hartspier- en hartzakjeontsteking als bijwerking van de vaccins van Pfizer en Moderna te vermelden.

Bij personen van tussen de 12 en 39 jaar kwam hartspier- of hartzakjeontsteking in de Verenigde Staten per miljoen gezette vaccins dertien keer binnen drie weken na de tweede prik voor. De bijwerking komt vaker voor bij jonge dan bij oude mensen.

Een hartspier- of hartzakjeontsteking heeft meestal geen ernstige gevolgen. Ook een besmetting met het coronavirus kan tot een ontstoken hartspier of hartzakje leiden.

De bijwerking werd in de VS in verhouding het vaakst gezien bij jongens van tussen de twaalf en zeventien jaar oud. In deze groep werd na de tweede prik hartspier- en hartzakjeontsteking 67 keer gemeld per miljoen prikken.

Het EMA benadrukt dat voor alle toegelaten coronavaccins nog steeds geldt dat de voordelen van vaccinatie groter zijn dan de eventuele risico's. Wetenschappers van het Amerikaanse CDC berekenden eerder al dat de kans op ziekenhuisopname door COVID-19 in de VS in alle leeftijdsgroepen nog steeds een stuk groter is dan de kans dat je na vaccinatie een hartspierontsteking krijgt.

Illustratie van het hart.

Illustratie van het hart.
Illustratie van het hart.
Foto: Bart-Jan Dekker

Mogelijke bijwerking vooral gemeld na tweede prik

Een hartspierontsteking en hartzakjeontsteking na vaccinatie lijkt dus vaker voor te komen bij jonge mannen dan bij jonge vrouwen.

Ook zijn deze ontstekingen vaker na de tweede dan na de eerste prik gezien. De klachten beginnen in bijna alle gevallen binnen twee weken na de vaccinatie.

Klachten gaan meestal vanzelf over

Een ontstoken hartspier of een ontstoken hartzakje is geen nieuwe aandoening. Het gaat volgens het Nederlandse Bijwerkingencentrum Lareb vaak vanzelf voorbij of is met medicijnen te behandelen. Volgens het EMA is het verloop niet anders dan normaal wanneer hartspierontsteking of hartzakjeontsteking na vaccinatie wordt gezien.

Een enkele keer kan zo'n ontsteking wel ernstig zijn en ervoor zorgen dat het hart het bloed niet meer goed kan rondpompen. Mensen die na vaccinatie last krijgen van pijn op de borst, benauwdheid of hartkloppingen moeten daarom contact opnemen met de huisarts, aldus Lareb.

Ontsteking hartspier en hartzakje kan door meerdere dingen worden veroorzaakt

Normaal gesproken komt een ontsteking aan de hartspier of het hartzakje volgens het Lareb jaarlijks bij ongeveer 1 tot 10 op de 100.000 mensen voor. David Smeekes, arts bij de Hartstichting, legt uit dat we niet precies weten hoe vaak deze ontstekingen voorkomen. Dat komt doordat ze regelmatig niet worden herkend. De klachten lijken vaak op die van de griep.

Een ontstoken hartspier of ontstoken hartzakje kan door verschillende dingen worden veroorzaakt. De ontsteking ontstaat meestal door een besmetting met een virus, zoals het griepvirus. Ook een infectie met een bacterie of een parasiet, overgevoeligheid voor bepaalde geneesmiddelen, bestraling en sommige auto-immuunziekten kunnen voor dit ziektebeeld zorgen. Smeekes onderschrijft dat ook een besmetting met het coronavirus voor een ontstoken hartspier of hartzakje kan zorgen.

Daarnaast kan vaccinatie met het vaccin van Pfizer of Moderna dus waarschijnlijk ook bijdragen aan het ontstaan van zo'n ontsteking.

Waarom is deze mogelijke bijwerking nu pas aan het licht gekomen?

Hartspierontsteking of hartzakjeontsteking na een vaccinatie is erg zeldzaam. Bijwerkingen die heel zeldzaam zijn, kunnen niet worden aangetoond met de onderzoeken die worden uitgevoerd voordat een vaccin wordt goedgekeurd. Aan deze onderzoeken deden duizenden personen mee. Maar daarmee kun je een hele zeldzame bijwerking, die bijvoorbeeld bij een op de twintigduizend mensen voorkomt, niet uitsluiten.

Bovendien lijkt het risico op een hartspierontsteking en hartzakjeontsteking na een vaccinatie vooral verhoogd bij jonge mensen. Deze leeftijdsgroep is in de meeste landen die nu tegen COVID-19 vaccineren pas als laatste aan de beurt. Uit Israël kwamen in april al wel de eerste signalen van een mogelijk verband tussen een hartspierontsteking en vaccinatie. Om deze reden is het EMA toen begonnen met een onderzoek naar deze mogelijke bijwerking. Het EMA had alleen nu pas voldoende gegevens om te kunnen zeggen dat het waarschijnlijk echt een bijwerking is.

In Nederland is een ontsteking aan de hartspier of het hartzakje 38 keer gemeld na een vaccinatie met het Pfizer-coronavaccin en 20 keer na een vaccinatie met het Moderna-vaccin.

Zo werken het Pfizer- en Modernavaccin in je lichaam
53
Zo werken het Pfizer- en Modernavaccin in je lichaam