De Gezondheidsraad adviseert het kabinet dinsdag over het wel of niet vaccineren van gezonde tieners vanaf twaalf jaar. Vaak (maar niet altijd) neemt het kabinet zo'n advies over. Jongeren met een medische indicatie krijgen de prik sowieso binnenkort aangeboden. Vijf vragen over de veiligheid en het nut van het vaccineren van kinderen van twaalf tot en met zeventien jaar.

Hoeveel last hebben tieners van een corona-infectie?

Corona-infecties komen bij alle leeftijdsgroepen voor, dus ook bij tieners. In verreweg de meeste gevallen verloopt de infectie bij tieners zonder zware klachten, ze moeten bijvoorbeeld hoesten of hebben last van een neusverkoudheid. Dit schreef de Gezondheidsraad onlangs in zijn advies over het vaccineren van kinderen vanaf twaalf jaar die een hoger risico op ernstige COVID-19 hebben.

Niet alle tieners hebben weinig last van een coronavirusinfectie. Er zijn tussen 1 september 2020 en 23 mei 2021 101 kinderen in de leeftijdsgroep 13-17 jaar in het ziekenhuis opgenomen vanwege COVID-19. Twee tieners zijn hieraan overleden. Ongeveer de helft van de kinderen die in Nederland in het ziekenhuis is opgenomen vanwege COVID-19 had een onderliggende aandoening, zoals astma of diabetes.

Daarnaast kunnen kinderen en tieners volgens de Gezondheidsraad ook last krijgen van langdurige klachten na COVID-19. Er zijn nog niet genoeg gegevens om te kunnen zeggen hoe groot dit risico is.

De Gezondheidsraad benadrukte eerder ook al de indirecte gezondheidseffecten van de coronacrisis op kinderen uit een risicogroep. Er kan bij deze groep angst blijven om ernstig ziek te worden door het coronavirus, waardoor ze bijvoorbeeld hun vrienden minder zien.

Heeft het nut om ook gezonde tieners te vaccineren?

Dat zal dinsdag blijken uit het advies van de Gezondheidsraad. Kinderartsen, onder wie epidemioloog Patricia Bruijning, waren in eerste instantie terughoudend. Maar inmiddels zijn ze overstag, vertelde Bruijning maandagavond in Nieuwsuur. "Ik vind dat we nu genoeg gegevens hebben om een goeie afweging te maken. Eerder wilden we nog even afwachten tot we wat meer zekerheid hadden over de veiligheid van het vaccin. Die zekerheid hebben we nu."

RIVM-directeur Jaap van Dissel zei afgelopen weekend tegen de NOS dat het vaccineren van tieners kan helpen om verspreiding van het virus tegen te gaan, zeker gezien de deltavariant (Indiase variant) die aan een opmars bezig is in Nederland. "Je hebt een bepaalde immuniteit onder de bevolking nodig", licht Bruijning toe. "Bij de deltavariant heb je een vaccinatiegraad of immuniteitsniveau van ongeveer tachtig procent nodig. Als je deze groep niet meevaccineert, komt je uit op ongeveer 74 procent. Dat is niet genoeg." Het virus kan dan massaal blijven rondgaan onder niet-gevaccineerden, wat dit najaar problemen kan opleveren voor de zorg.

Bovendien kunnen kinderen en jongeren zelf ook ernstig ziek worden van het virus, benadrukt Bruijning, al is die kans klein.

Welk coronavaccin is voor kinderen geschikt?

Op 28 mei keurde het Europese geneesmiddelenbureau (EMA) het vaccin van Pfizer goed voor gebruik bij kinderen vanaf twaalf jaar. Op 21 december was het Pfizer-vaccin al goedgekeurd voor iedereen van zestien jaar en ouder. Het is het eerste, en voorlopig het enige coronavaccin, dat gebruikt kan worden bij kinderen vanaf twaalf jaar.

De andere coronavaccins zijn alleen goedgekeurd voor personen van achttien jaar en ouder. De reden hiervoor is dat er aan de grote onderzoeken die deze vaccinproducenten hebben gedaan, geen kinderen deelnamen. Er zijn geen aanwijzingen dat de andere coronavaccins niet werken of gevaarlijk zijn bij kinderen.

Wat weten we over de veiligheid van het Pfizer-vaccin?

De bijwerkingen die tieners hebben na vaccinatie met het Pfizer-vaccin, zijn volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) vergelijkbaar met de bijwerkingen die we kennen bij jongvolwassen. Dit zijn bijvoorbeeld pijn op de prikplek, vermoeidheid, hoofdpijn, koorts en spierpijn. Bijna altijd zijn deze bijwerkingen binnen enkele dagen weer over.

We weten daarnaast dat, ongeacht leeftijd, het Pfizer-vaccin in extreem zeldzame gevallen voor een allergische reactie kan zorgen. Om deze reden wordt iedereen na vaccinatie vijftien minuten in de gaten gehouden.

Verder bleek in Israël dat een heel klein aantal jonge mensen een ontsteking aan de hartspier na een inenting met een zogeheten MRNA-vaccin, zoals de Pfizer-prik. Dat was een van de redenen waarom kinderartsen zoals Bruijning in eerste instantie het vaccineren van jongeren niet toejuichte. "Nu weten we dat die bijwerking zeldzaam is, en wel zó zeldzaam, dat de voordelen van vaccineren duidelijk opwegen tegen de nadelen van deze bijwerking", zei ze bij Nieuwsuur.

"Dat een kind ernstig ziek wordt van corona is heel zeldzaam, maar het gebeurt wel. Maar de hartspierbijwerking is gelukkig nog zeldzamer. Onderaan de streep hebben ze dus wel baat bij vaccineren." Inmiddels zijn al miljoenen kinderen zonder problemen gevaccineerd.

Vaccineren andere landen al kinderen?

Als Nederland besluit om gezonde tieners uit te nodigen voor vaccinatie, zou Nederland niet het eerste land zijn. In de Verenigde Staten en Canada kunnen tieners al enkele weken een afspraak maken voor vaccinatie.

In Duitsland kunnen tieners sinds een paar weken gevaccineerd worden. Maar het belangrijkste wetenschappelijke adviesorgaan over vaccinaties in Duitsland, het Stiko, heeft wel geadviseerd om alleen tieners met een onderliggende aandoening te vaccineren. De Duitse minister van Volksgezondheid Jens Spahn zei in reactie hierop dat ouders, in overleg met hun kinderen en diens artsen zelf kunnen beslissen over vaccinatie. In Frankrijk kunnen tieners sinds 15 juni juni een coronavaccin krijgen.

Deze kinderen van twaalf tot en met zeventien jaar kunnen sowieso binnenkort een coronavaccin krijgen

  • Kinderen die jaarlijks worden uitgenodigd voor de griepprik. Dit zijn bijvoorbeeld jongeren met longziekten, kanker of een niet goed werkend immuunsysteem.
  • Kinderen met het syndroom van Down.
  • Kinderen die vanwege gezondheidsproblemen in een instelling verblijven.
  • Kinderen met obesitas.
  • Kinderen die in één huis wonen met een kind met een verhoogd risico, die om medische redenen zelf niet gevaccineerd kan worden.
  • Kinderen die in een huis wonen met iemand die ernstig ziek is, bijvoorbeeld een ouder, broer of zus, kunnen alleen in bepaalde situaties ook gevaccineerd worden.