Het Europese geneesmiddelenbureau (EMA) bekijkt op dit moment het vaccin van CureVac en het Russische Spoetnik V-vaccin. Wat weten we over deze vaccins en wanneer zouden ze in Nederland gebruikt kunnen worden?

Het EMA is bezig met een zogenoemde 'rolling review' voor Spoetnik V en het CureVac-vaccin. Dat betekent dat het vaccin alvast wordt bestudeerd door de medicijnwaakhond, terwijl de farmaceut nieuwe gegevens aan blijft leveren.

De rolling review eindigt wanneer volgens het EMA is bewezen dat het vaccin werkzaam is en eventuele risico's heel klein zijn.

CureVac

Hoe werkt dit vaccin?

Het middel van CureVac is een mRNA-vaccin, net zoals de al toegelaten vaccins van Moderna en Pfizer.

Ieder coronavaccin traint het immuunsysteem, zodat het coronavirus snel onschadelijk kan worden gemaakt na een echte besmetting.

Met mRNA-vaccins wordt je immuunsysteem getraind met een klein, onschadelijk stukje van het coronavirus. Dit stukje zit niet in het vaccin, wel het genetische recept om het te maken. Dit is het mRNA. Het mRNA zorgt er na vaccinatie voor dat je lichaam zelf dat kleine gedeelte van het coronavirus aanmaakt.

Wat weten we over het onderzoek?

Er nemen op dit moment zo'n 40.000 mensen deel aan het onderzoek naar dit vaccin, onder wie zo'n 2.000 Nederlandse vrijwilligers. Het Nederlandse gedeelte van dit onderzoek staat onder leiding van het UMC Utrecht. Er zijn nog geen resultaten bekend.

Eerdere kleine onderzoeken lieten wel al zien dat het vaccin ervoor zorgt dat het immuunsysteem wordt geactiveerd. Ook bleek het zeker drie maanden houdbaar bij 5 graden Celsius. Het CureVac-vaccin hoeft daarom minder koud te worden bewaard dan de vaccins van Moderna en Pfizer.

Wat weten we over het moment van toelating?

Peter Kremsner, die het onderzoek naar het CureVac-vaccin leidt, zei op 27 april tegen het Duitse NTV ongeveer twee weken nodig te hebben om vast te stellen of het vaccin werkt. Het zou dan op z'n vroegst eind mei of begin juni kunnen worden goedgekeurd door het EMA.

Hoe gaat het met dit vaccin in de rest van de wereld?

Het vaccin van CureVac is nog nergens ter wereld goedgekeurd voor gebruik. Wel is op 19 april ook de beoordeling van dit vaccin in Zwitserland gestart.

Wat wil Nederland met dit vaccin?

Nederland verwacht tussen begin juli en eind september vier miljoen doses van het CureVac-vaccin te ontvangen. Wie dit vaccin moet gaan krijgen is nog niet helemaal duidelijk. Volgens demissionair minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge moet iedereen die dat wil namelijk al begin juli een eerste prik hebben gehad.

Een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid vertelt aan NU.nl dat er op dit moment nog geen afspraken zijn gemaakt over wat er gebeurt met vaccins die in Nederland niet meer nodig zijn.

Spoetnik V

Hoe werkt dit vaccin?

Het vaccin Spoetnik V is net zoals de vaccins van AstraZeneca en Janssen een vectorvaccin. Dit betekent dat het vaccin gebruikmaakt van een verkoudheidsvirus. Dit verkoudheidsvirus is zo aangepast dat het zich niet meer kan vermenigvuldigen. Je kunt er dus niet ziek van worden.

Daarnaast is het recept voor een klein gedeelte van het coronavirus toegevoegd aan het verkoudheidsvirus. Dat zorgt ervoor dat je lichaam zelf een klein stukje coronavirus gaat maken, waarmee je immuunsysteem wordt getraind. Het virus kan dan snel onschadelijk worden gemaakt bij een echte besmetting.

Wat weten we over het onderzoek?

Op 2 februari zijn de resultaten van een groot onderzoek naar dit vaccin gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. Aan het onderzoek namen bijna 22.000 mensen deel. Van deze deelnemers kregen 16.501 personen Spoetnik V toegediend.

Uit dit onderzoek kwam dat dit vaccin voor ongeveer 90 procent bescherming biedt tegen ziekte veroorzaakt door het coronavirus. Dit is een stuk hoger dan de vaccins van Janssen en AstraZeneca, die een effectiviteit van tussen de 60 en 70 procent lieten zien.

Wat weten we over het moment van toelating?

Het is nog onduidelijk wanneer het EMA een oordeel velt over dit vaccin. Daarvoor heeft het niet alleen gedetailleerde gegevens nodig over het onderzoek dat al in The Lancet is gepubliceerd. Ook bestudeert het EMA hoe het vaccin wordt gemaakt, en of het bijvoorbeeld alleen de stoffen bevat die erin horen te zitten.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel zei maandag tegen journalisten dat het EMA op dit moment nog niet genoeg informatie over het Spoetnik V-vaccin heeft om het te kunnen goedkeuren.

Hoe gaat het met dit vaccin in de rest van de wereld?

Rusland begon vorig jaar al met vaccineren met Spoetnik V, toen er nog heel weinig gegevens over dit vaccin bekend waren. Volgens het Twitter-account van Spoetnik-V wordt het inmiddels in 62 landen gebruikt. Op 12 april keurde India het gebruik van dit vaccin goed.

Maar, niet overal ter wereld gaat dit zonder problemen. Zo meldt persbureau Reuters dat Slowakije zo'n 200.000 doses van het Spoetnik V-vaccin heeft ontvangen, maar voorlopig niet gebruikt. Ook de Slowaakse medicijnenautoriteit heeft te weinig gegevens.

Brazilië heeft zelfs besloten het Spoetnik V-vaccin niet toe te laten. Er waren bij de Braziliaanse medicijnautoriteit te veel zorgen. Zo zou het verkoudheidsvirus dat wordt gebruikt in dit vaccin zich soms toch nog kunnen vermenigvuldigen. Dat is niet de bedoeling.

Wat wil Nederland met dit vaccin?

Nederland heeft op dit moment geen Spoetnik V besteld. Demissionair minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge heeft gezegd dat er in principe geen beletsel is om in de toekomst wel Spoetnik V te bestellen, als het EMA het vaccin goedkeurt.