Het is nog steeds lastig om na te gaan of iemand in het verleden het coronavirus heeft gehad. De antistoffentest, de meest geschikte test hiervoor, heeft belangrijke beperkingen. In sommige gevallen kan zo'n test een huisarts wel helpen bij het vinden van de oorzaak van langdurige klachten.

Huisartsen krijgen van patiënten met enige regelmaat de vraag of ze geen test kunnen ondergaan waarmee kan worden aangetoond of ze in het verleden het coronavirus hebben gehad. Dat vertelt Stijn van den Broek, woordvoerder van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en huisarts.

De NHG raadt dit soort testen in het algemeen af. Voor mensen met langdurige klachten die mogelijk veroorzaakt zijn door het coronavirus, vragen huisartsen soms wel een antistoffentest aan.

Antistoffen zijn onderdeel van je immuunsysteem. Sommige antistoffen helpen voorkomen dat een virus je ziek maakt. Antistoffen zijn in het algemeen alleen werkzaam tegen één specifiek virus.

Als je ziek wordt door het coronavirus, dan is het mogelijk dat je lichaam vervolgens antistoffen tegen dit coronavirus aanmaakt. Met een antistoffentest probeer je te bepalen of deze antistoffen tegen het coronavirus in het bloed aanwezig zijn.

Waarom worden antistoffentesten doorgaans afgeraden?

Van den Broek legt uit dat de antistoffentesten in het algemeen niet worden aangeraden, omdat ze weinig nuttige informatie geven. "Als de testuitslag positief is en er zijn dus antistoffen tegen het coronavirus gevonden, dan heb je hoogstwaarschijnlijk COVID-19 gehad. Maar we weten nog niet of je dan ook immuun bent tegen het coronavirus. We weten dus nog niet of je nog een keer ziek kan worden, of je het virus nog naar anderen kan verspreiden."

Daarnaast is het bij een negatieve uitslag volgens Van den Broek mogelijk dat je het coronavirus wel degelijk al hebt gehad. Het lijkt er bijvoorbeeld op dat mensen met milde klachten soms helemaal geen antistoffen aanmaken na een corona-infectie. Ook kunnen antistoffen na verloop van tijd weer verdwijnen.

Bij mensen met langdurige klachten soms testen

Van den Broek legt uit dat een huisarts desondanks soms wel een antistoffentest laat doen. "Als iemand met langdurige klachten langskomt, dan ga je als huisarts samen met de patiënt proberen uit te zoeken waar deze klachten vandaan kunnen komen. Bloedonderzoek, onder meer naar antistoffen voor het coronavirus, kan daar onderdeel van zijn."

"Op dit moment is COVID-19, net zoals de ziekte van Pfeiffer of griep, wellicht de oorzaak van sommige langdurige klachten. Daarom wil je ook hierop kunnen testen, zeker als iemand symptomen heeft gehad die passen bij COVID-19 en diegene niet getest is op het moment dat de symptomen er waren."

Geen enkele antistoffentest is 100 procent betrouwbaar

Van den Broek vertelt dat de analyse van deze antistoffentesten altijd gebeurt in een betrouwbaar laboratorium, waar een specialist de uitslag kan helpen interpreteren. Het RIVM stelt dat de testen die hiervoor worden gebruikt geschikt zijn voor individuele patiënten, als ze ten minste twee weken na de eerste klachten die bij COVID-19 passen worden gedaan.

Het RIVM stelt dat geen enkele antistoffentest 100 procent betrouwbaar is. Het is mogelijk dat iemand ten onrechte de uitslag krijgt dat hij antistoffen heeft aangemaakt, of juist ten onrechte de uitslag krijgt dat hij geen antistoffen heeft aangemaakt. De kans dat een positieve uitslag klopt, is volgens het RIVM groter wanneer iemand wordt getest die klachten had die bij het coronavirus passen dan wanneer een willekeurige persoon wordt getest.

Sneltesten onbetrouwbaar

Het RIVM en het NHG raden het gebruik van sneltesten, die soms online worden aangeboden, af. Sneltesten worden niet geanalyseerd in een lab. Je doet ze thuis met behulp van een druppeltje bloed, waarna je na enige tijd, net zoals bij een zwangerschapstest, een positieve of negatieve uitslag ziet. Deze testen bleken tot nu toe te onbetrouwbaar.

Wanneer is een antistoffentest betrouwbaar genoeg?

  • De Serologie Taskforce wordt gevormd door wetenschappers van het RIVM, universiteiten en laboratoria. Volgens de Serologie Taskforce is een antistoffentest voor het coronavirus voldoende betrouwbaar als die minimaal veertien dagen na de eerste symptomen van COVID-19 wordt gedaan en de test aan de volgende twee criteria voldoet:
  • Wanneer er honderd personen worden getest die COVID-19 niet hebben doorstaan, mogen maximaal twee personen een uitslag krijgen die ten onrechte aangeeft dat ze antistoffen tegen het coronavirus hebben aangemaakt.
  • Wanneer er honderd personen worden getest die COVID-19 wel hebben doorstaan, mogen maximaal vijf personen een uitslag krijgen die ten onrechte aangeeft dat ze geen antistoffen tegen het coronavirus hebben aangemaakt.