Uit een overzicht van gezondheidsorganisatie WHO blijkt dat nu acht kandidaat-vaccins tegen COVID-19 op mensen getest mogen worden. Wat voor vaccins zijn dit? En waar komen ze vandaan?

Er zijn op dit moment meer dan honderd kandidaat-vaccins, waarvan er dus acht op mensen getest mogen worden. De universiteit van Oxford loopt hierin voorop en liet deze week weten dat ze hoopt dat ze in september al een werkend vaccin kan produceren.

De ontwikkeling van een vaccin duurt normaal gesproken jaren, en als een vaccin bijvoorbeeld veelbelovend lijkt na dierproeven, betekent dit niet automatisch dat het vaccin ook bij mensen werkt. Ook van de acht coronavaccins die op mensen getest worden, weten we niet of ze ons uiteindelijk gaan beschermen tegen het coronavirus. Maar hoever zijn de onderzoeksgroepen achter deze vaccins nu?

University of Oxford

Op 24 april begon een onderzoeksgroep van de University of Oxford in het Verenigd Koninkrijk als eerste in Europa met een relatief groot onderzoek naar de werkzaamheid van een kandidaat-vaccin tegen COVID-19. Aan het onderzoek doen ruim elfhonderd mensen mee.

De techniek die de onderzoekers gebruiken voor dit kandidaat-vaccin werd vorig jaar al veilig bevonden voor een virus dat lijkt op het coronavirus: MERS. Daarom kan de onderzoeksgroep dit vaccin snel op een relatief grote groep mensen testen. De onderzoekers zullen ook in dit onderzoek kijken of het vaccin veilig is én of het daadwerkelijk beschermt tegen besmetting met het coronavirus. De onderzoekers vertelden The New York Times dat ze het mogelijk al in september kunnen gaan produceren als het vaccin effectief blijkt.

Onderzoek waarbij zes resusaapjes met dit kandidaat-vaccin werden ingespoten, liet positieve resultaten zien. Na vaccinatie werden de aapjes blootgesteld aan het grote hoeveelheden van het coronavirus en hier werden ze, in tegenstelling tot ongevaccineerde aapjes, niet ziek van.

CanSino Biologics Inc./Beijing Institute of Biotechnology

Ook het vaccinonderzoek van het Chinese CanSino Biologics Inc. en het Beijing Institute of Biotechnology is al relatief vergevorderd. Op 10 april kondigden zij aan dat ze starten met een onderzoek waar vijfhonderd mensen aan zullen deelnemen. De onderzoekers waren in maart al begonnen met een kleinschalig onderzoek bij mensen.

Het kandidaat-vaccin is gemaakt met behulp van een techniek die CanSino ook gebruikt om een vaccin tegen ebola te ontwikkelen. De onderzoekers verwachten dit gedeelte van het onderzoek binnen zes maanden af te kunnen ronden.

BioNTech/Fosun Pharma/Pfizer

Het kandidaat-vaccin van de Duitse bedrijven BioNTech en Pfizer wordt (deels) in Europa op mensen getest. Op 29 april maakten de bedrijven achter dit kandidaat-vaccin bekend dat inmiddels twaalf mensen in Duitsland geïnjecteerd zijn met hun kandidaat-vaccin. De bedrijven hebben vier varianten van het kandidaat-vaccin ontwikkeld.

In de eerste fase van het onderzoek wordt op tweehonderd mensen getest. De onderzoekers willen hiermee te weten komen of het vaccin veilig is, wat de ideale dosis is en welke van de vier varianten het best lijkt te werken.

In een volgende fase van het onderzoek wordt er bij vijfhonderd mensen getest. De onderzoekers willen het onderzoek ook in de Verenigde Staten en China gaan uitvoeren en hopen in de herfst als een werkend vaccin te kunnen produceren, zo melde de Wall Street Journal. Voor het onderzoek in China werken de bedrijven samen met het Chinese Fosun Pharma.

Waarom duurt het zo lang om een coronavaccin te maken?
125
Waarom duurt het zo lang om een coronavaccin te maken?

INOVIO Pharmaceuticals

Het kandidaat-vaccin van het Amerikaanse farmaceutisch bedrijf INOVIO Pharmaceuticals wordt op dit moment op veertig mensen getest. In de fase waarin dit onderzoek zich bevindt, wordt nog niet gekeken of het kandidaat-vaccin een besmetting met het coronavirus voorkomt. De onderzoekers proberen eerst te achterhalen of het vaccin veilig is en of er na vaccinatie antistoffen worden aangemaakt.

De onderzoekers verwachten de eerste resultaten aan het einde van de zomer. INOVIO was, net zoals de onderzoekers in Oxford, voor de uitbraak van dit coronavirus al bezig met de ontwikkeling van een vaccin tegen het MERS-virus.

Sinopharm

Het Chinese Sinopharm ontwikkelt op dit moment twee verschillende vaccins. Een van de twee kandidaat-vaccins wordt volgens de WHO samen met het Beijing Institute of Biological Products gemaakt en het andere vaccin wordt samen met het Wuhan Institute of Biological Products gemaakt.

Het bedrijf heeft laten weten dat het verwacht dat het onderzoek naar deze twee kandidaat-vaccins ongeveer een jaar in beslag neemt.

Sinovac

Het kandidaat-vaccin van het Chinese bedrijf Sinovac bleek, net zoals het vaccin van de University of Oxford, resusaapjes te beschermen tegen het coronavirus. Het kandidaat-vaccin is op acht aapjes getest. Aan het onderzoek onder mensen, dat nu loopt, doen 144 vrijwilligers mee.

Moderna/NIAID

Het Amerikaanse Moderna hoopt tegen het einde van dit jaar een vaccin te hebben dat van de Amerikaanse overheid verkocht mag worden. Op dit moment hebben 45 proefpersonen het kandidaat-vaccin van dit bedrijf ontvangen. In deze fase van het onderzoek ligt de nadruk op de veiligheid van het vaccin. De onderzoekers hopen deze maand met de volgende fase van het onderzoek te beginnen.

Hoe verloopt klinisch onderzoek?

  • Het ontwikkelen van een vaccin gaat in meerdere fases. De fase waarin wordt getest op mensen wordt de 'klinische fase' genoemd. Ook de klinische fase is weer opgedeeld in meerdere tussenstappen.
  • In de eerste tussenstap wordt vooral gekeken naar de veiligheid van het kandidaat-vaccin. Een groep mensen wordt geïnjecteerd, waarna goed in de gaten wordt gehouden of mensen bijwerkingen vertonen en of het immuunsysteem reageert op het vaccin. De meeste kandidaat-vaccins tegen het coronavirus zitten in deze fase.
  • Bij de tweede tussenstap injecteren onderzoekers een gedeelte van de deelnemers met de mogelijke werkzame stof tegen het coronavirus en een ander gedeelte met iets wat niet werkt tegen het coronavirus. In deze fase van het onderzoek wordt nog steeds gekeken naar eventuele bijwerkingen, maar moet er ook bewijs worden gevonden dat het kandidaat-vaccin beschermt tegen het virus. Er zijn volgens de WHO nu drie onderzoeken die al in deze tweede fase zitten: die van de University of Oxford, Pfizer en BioNTech en het Wuhan Institute of Biological Products.
  • Na de tweede tussenstap komt nog een derde onderzoeksfase, waarbij de werkzaamheid bij een relatief grote groep mensen wordt onderzocht. Geen enkel kandidaat-vaccin tegen het coronavirus zit in deze fase.