Demissionair premier Mark Rutte overhandigt vandaag zijn eindverslag aan Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66). In het nieuwe kabinet zitten opnieuw een stuk meer ministers dan in het vorige kabinet (zestien in Rutte III, nu twintig). Dat komt doordat er deze keer een stuk meer ministers 'voor' iets zijn. Maar wat maakt een minister 'van' iets nou eigenlijk anders dan een minister 'voor' iets?

Een minister 'voor' wordt ook wel een minister zonder portefeuille of projectminister genoemd. Hij of zij is verantwoordelijk voor het beleid van één onderwerp van zijn of haar ministerie, maar heeft niet de leiding over dat hele ministerie. Die ligt in handen van de minister 'van'.

Dat klinkt een beetje als een staatssecretaris. Die heeft immers op een ministerie óók de verantwoordelijkheid over een eigen beleidsterrein en ondersteunt een minister. Maar er is een verschil: de staatssecretaris zit niet in de ministerraad, maar de minister 'voor' wel. Dat betekent dat hij of zij over alles mag meebeslissen.

Meer ministers, evenveel ministeries

In het nieuwe kabinet zijn er maar liefst acht ministeries met een minister 'voor'. Kabinet-Rutte III moest het met slechts drie ministers 'voor' doen.

"Er was de wens om de last meer te spreiden, omdat de baan toch wel erg belastend bleek te zijn tijdens Rutte III. Er zijn heel veel ministers door hun hoeven gezakt", zegt Alexander van Kessel, parlementair historicus aan de Radboud Universiteit.

Het optuigen van een volledig nieuw ministerie - met nieuwe gebouwen en ambtenaren - kost alleen veel tijd (en geld). Daarom is er volgens Van Kessel voor gekozen om meer ministers op de bestaande ministeries te zetten.

Volgens de regering zelf geeft de benoeming van een speciale minister 'voor' aan dat een kabinet een bepaald beleidsterrein belangrijk vindt. Zo is er in dit kabinet voor gekozen om Rob Jetten (D66) minister voor Klimaat en Energie te maken, omdat de regering het halen van de klimaatdoelstellingen erg belangrijk vindt.

Dit zijn de ministers in het nieuwe kabinet

Mark Rutte (VVD), premier en minister van Algemene Zaken © ANP
Wopke Hoekstra (CDA), minister van Buitenlandse Zaken, ook vicepremier © ANP
Liesje Schreinemacher (VVD), minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking © VVD
Dilan Yeşilgöz (VVD), minister van Justitie en Veiligheid © ANP
Franc Weerwind (D66), minister voor Rechtsbescherming © ANP
Hanke Bruins Slot (CDA) minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties © ANP
Hugo de Jonge (CDA), minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening © ANP
Robbert Dijkgraaf (D66), minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap © ANP
Dennis Wiersma (VVD), minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs © ANP
Sigrid Kaag (D66), minister van Financiën, ook vicepremier © ANP
Kajsa Ollongren (D66), minister van Defensie © ANP
Mark Harbers (VVD), minister van Infrastructuur en Waterstaat © ANP
Micky Adriaansens (VVD), minister van Economische Zaken en Klimaat © ANP
Rob Jetten (D66), minister voor Klimaat en Energie © Pro Shots
Henk Staghouwer (ChristenUnie), minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit © Provinciale Staten Groningen
Christianne van der Wal (VVD), minister voor Natuur en Stikstof © ANP
Karien van Gennip (CDA), minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid © ANP
Carola Schouten (ChristenUnie), minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen © ANP
Ernst Kuipers (D66), minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport © ANP
Conny Helder (VVD), minister voor Langdurige Zorg en Sport © ANP

Minister 'voor' niet per definitie minder belangrijk

Hoewel een minister 'voor' niet aan het hoofd staat van een ministerie, betekent dat volgens Van Kessel niet per se dat hij of zij dan ook minder belangrijk is. "Dat moet uiteindelijk in de praktijk blijken. Maar je hebt natuurlijk altijd wel iets van een hiërarchie."

Hij geeft als voorbeeld het ministerie van Justitie en Veiligheid, waar Franc Weerwind (D66) de minister voor Rechtsbescherming wordt. "Die heeft net een andere formele verantwoordelijkheid op het ministerie. Maar ik denk niet dat hij op het ministerie de baas zal worden genoemd."

"Toch zijn in principe alle ministers gelijkwaardig, afgezien van Mark Rutte, die naast premier ook de minister van Algemene Zaken is", aldus de expert. "Ik denk vooral dat er intern, binnen het ministerie zelf, wel iets van een hiërarchisch verschil zal zijn."

Rutte overhandigt vandaag zijn eindverslag aan Bergkamp. Maandag worden de ministers en staatssecretarissen officieel beëdigd door koning Willem-Alexander op Paleis Huis ten Bosch. Daarna is het tijd voor de bordesfoto en is het kabinet-Rutte IV een feit.

Deze ministeries hebben een minister 'voor' iets

  • Buitenlandse Zaken: Liesje Schreinemacher (VVD) wordt minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Zij werkt samen met minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra (CDA).
  • Justitie en Veiligheid: Franc Weerwind (D66) wordt minister voor Rechtsbescherming. Hij werkt samen met minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yesilgöz-Zegerius (VVD).
  • Binnenlandse Zaken: Hugo de Jonge (CDA) wordt minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Hij werkt samen met minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Hanke Bruins Slot (CDA).
  • Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: Dennis Wiersma (VVD) wordt minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs. Hij werkt samen met minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Robbert Dijkgraaf (D66).
  • Economische Zaken: Rob Jetten (D66) wordt minister voor Klimaat en Energie. Hij werkt samen met minister van Economische Zaken en Klimaat Micky Adriaansens (VVD).
  • Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit: Christianne van der Wal (VVD) wordt minister voor Natuur en Stikstof. Zij werkt samen met minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Henk Staghouwer (ChristenUnie).
  • Sociale Zaken en Werkgelegenheid: Carola Schouten (ChristenUnie) wordt minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen. Ze werkt samen met minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Karien van Gennip (CDA).
  • Volksgezondheid, Welzijn en Sport: Conny Helder (VVD) wordt minister voor Langdurige Zorg en Sport. Ze werkt samen met minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Ernst Kuipers (D66).

We zijn benieuwd naar je mening over dit artikel. Klik hier om je feedback achter te laten in een korte vragenlijst van een minuut.