De coronacrisis legt een grote druk op gezinnen met kinderen. Werkende ouders ervaren meer werkdruk, leveren massaal in op vrije tijd én worstelen om het huishouden draaiende te houden, blijkt uit een gezamenlijke publicatie van de Universiteit Utrecht, de Universiteit van Amsterdam en de Radboud Universiteit. Je kinderen kunnen best te hulp schieten, zeggen opvoeddeskundigen.

Mag je van kinderen verwachten dat zij meehelpen in het huishouden? Volgens deskundigen kan dat prima. Verwacht geen perfect resultaat, maar je kinderen worden er leukere volwassenen van.

"Hoe eerder je kinderen betrekt bij het huishouden, hoe beter", zegt orthopedagoog Sanne Verhoef, die regelmatig ouders ziet worstelen met 'luie' pubers. "Kinderen zijn net zo goed onderdeel van het huishouden als ouders. Als je ze op jonge leeftijd leert dat het normaal is om mee te helpen in huis, dan voorkom je strijd op latere leeftijd."

“Je kunt een kind prima als taak geven om de kattenbak te verschonen of de hond uit te laten, maar de echte noodzaak van die taken zien kinderen nog niet.”
Orthopedagoog Sanne Verhoef

Maak het een gezamenlijke verantwoordelijkheid, adviseert ook opruimcoach Annemiek Vernhout. "Begin klein. Voer niet meteen vijf regels in, maar leer een kind eerst zijn jas op de kapstok te hangen. Als het een gewoonte is geworden, kun je met iets nieuws beginnen."

Kattenbak kan, niet de hele kat

Ook belangrijk: verwacht niet te veel. "Het is bijvoorbeeld niet realistisch dat een kind de volledige zorg voor een huisdier op zich neemt", vindt Verhoef. "Je kunt een kind prima als taak geven om de kattenbak te verschonen of de hond uit te laten, maar de echte noodzaak van die taken zien kinderen nog niet. Als ouder blijf je verantwoordelijk. Het gaat erom dat een kind leert dat meehelpen heel normaal is."

Dat gaat het makkelijkst op jonge leeftijd. "Kleine kinderen voelen zich speciaal als ze mee mogen helpen", vertelt Verhoef. "Dan voelen ze zich groot. Het geeft ze een fijn gevoel om te snappen wat de bedoeling is." Bij pubers wordt het lastiger. "Een beloning kan helpen", zegt orthopedagoog Danielle Hendriks. Zelf laat ze haar kinderen gametijd verdienen door klusjes te doen. "Die hebben ze zo gedaan als ze daarna mogen gamen."

“Voorkom dat je kind gaat onderhandelen. 'Ik wil mijn LEGO best opruimen, als ik daarna een snoepje krijg.'”
Annemiek Vernhout, opruimcoach

Een beloning is niet verkeerd om waardering uit te drukken, vindt Vernhout, die zich heeft gespecialiseerd in het helpen van ouders met jonge kinderen. "Maar voorkom dat je kind gaat onderhandelen. 'Ik wil mijn LEGO best opruimen, als ik daarna een snoepje krijg.'"

Bedenk waarom je het belangrijk vindt om je kind te betrekken bij het huishouden, zegt de huishoudcoach. "Wil je zelf tijd besparen? Of wil je je kind zelfstandigheid en verantwoordelijkheid bijbrengen? Vaak kost het meer energie om je kind achter de vodden te zitten om op te ruimen dan wanneer jij het zelf zou doen. Maar hoe wil je dat je kind is als hij op kamers gaat? Kan hij zichzelf dan redden of heeft hij jou nog steeds nodig om zijn bed op te maken?"

Misschien komt het toch nog goed

Heeft jouw kind nooit iets hoeven doen? Dan kan het toch nog goed komen, zegt gezinspedagoog Manon Peters. "Kinderen gaan op latere leeftijd meestal het gedrag van hun ouders kopiëren. Dus een kind dat altijd een puinhoop van zijn kamer heeft gemaakt, kan later misschien ineens wél netjes opruimen."

“Jongeren die gewend zijn dat alles voor ze gedaan wordt, zullen ook op de werkvloer niet snel initiatief nemen.”

Toch zijn kinderen die meehelpen in het huishouden later vaak succesvoller in het werkende leven, stelt de Amerikaanse opvoedexpert Julie Lythcott-Haims in een bijna vijf miljoen keer bekeken TED Talk. Jongeren die gewend zijn dat alles voor ze gedaan wordt, zullen ook op de werkvloer niet snel initiatief nemen. Ze zijn niet gewend om hun mouwen op te stropen of minder leuke taken op zich te nemen in het algemeen belang.

Sommige ouders doen het liefst alles zelf, ziet Verhoef. "Bijvoorbeeld omdat ze zelf beter zijn in strijken. Dat kun je pas veranderen als je dat zelf inziet. Wat maakt dat jij taken overneemt van je kind? Als je als ouder steeds de vuile kleren van je tiener van de vloer opraapt, dan ziet jouw kind de noodzaak niet om de wasmand te gebruiken. Als ouder moet je zoiets soms ook loslaten om je kind zelfstandiger te maken."