In de aanpak van COVID-19 ontbreken maatregelen die onze levensstijl aanpakken, zegt Vereniging Arts en Leefstijl, terwijl dit dé kans is om het belang van een gezonde leefstijl duidelijk te maken. De vereniging riep staatssecretaris Paul Blokhuis op om ook werk te maken van een gezonde leefstijl. Ruim 1.800 Nederlandse zorgprofessionals ondertekenden de brief.

Disclaimer: ook jonge en gezonde mensen kunnen ziek worden en overlijden, zegt huisarts Tamara de Weijer, voorzitter van Vereniging Arts en Leefstijl. Toch is de invloed van een gezonde leefstijl op ons afweersysteem veel groter dan we denken, blijkt uit grootschalig internationaal onderzoek.

Bij de landelijke persconferenties zien we Mark Rutte en Hugo de Jonge aan een miljoenenpubliek uitleggen hoe we het coronavirus willen bestrijden, maar niemand die vertelt hoeveel invloed je zelf hebt op je gezondheid. Een gemiste kans, zegt De Weijer. "De hygiënemaatregelen zijn belangrijk, maar minstens zo veel effect hebben gezonde leefstijlkeuzes op je afweer."

De Weijer: "Een gezonde leefstijl kan je weerstand verhogen. Dit kan onder meer door het verminderen van laaggradige ontstekingen, chronische milde ontstekingen in het lichaam. Omdat het eigen afweersysteem hier al flink mee aan de slag is, is het 'leger' al een beetje uitgeput als je besmet wordt met het coronavirus. Hierdoor is de kans dat je ernstiger ziek wordt en/of overlijdt groter."

Wat is nu eigenlijk precies een gezonde leefstijl?

"Naast de usual suspects zoals gezonde voeding, niet roken en goed slapen is sociale verbinding en zingeving van belang. Dat laatste is niet zweverig, maar betekent: waar kom ik mijn bed voor uit? Veel mensen waarderen de extra tijd die ze nu hebben met familie en willen niet terug naar al die uren reistijd per dag. Dat geldt ook voor sociale verbinding. De term huidhonger komt veel langs: we hebben mensen voor lief genomen en krijgen nu last van het gemis ervan."

De usual suspects dan: hoe weet ik welk eten gezond is en wat ik moet laten staan?

"Er zijn ontstekingsremmende voedingsmiddelen die je afweer ondersteunen. Daar heb je dus zelf direct invloed op. Dat zijn onder meer groene groenten, noten, vette vis, fruit. Er zijn ook voedingsmiddelen die juist pro-inflammatoir werken, dus zorgen voor ontstekingen. Dat zijn de bewerkte voedingsmiddelen als friet en croissantjes. Op dit lijstje van de Harvard Medical School kun je nalezen welke voedingsmiddelen ontstekingen remmen."

“Het lastigste advies van allemaal: drink geen alcohol.”
Tamara de Weyer, huisarts

Hoeveel beweging is genoeg voor een gezonde leefstijl?

"Alle beweging telt mee. De meeste winst wordt behaald als iemand van inactief naar matig bewegen gaat. Sporten is nog beter. Maar wandelen, fietsen, traplopen, stofzuigen, tuinieren, strijken: het telt allemaal mee."

Hoe zit het met stress?

"Ik adviseer patiënten om een paar keer per dag ontspanning te zoeken en niet bereikbaar te zijn. Vaak nemen we onze telefoon zelfs mee naar het toilet, en bij elk bliepje is ons brein weer afgeleid. Als we veel stressmomenten op een dag hebben, komt ons lichaam moeilijk tot rust. Dat merk je door een gejaagde ademhaling, een onrustig gevoel, een kaak die op slot staat. De bijnieren maken stresshormonen aan en je bent in opperste staat van paraatheid. Zo is in slaap vallen ook lastig."

“Je leefstijl veranderen heeft geen bijwerkingen en je voelt je gezonder, fitter, sterker en lichter: waarom zou je het niet proberen?”
Tamara de Weyer, huisarts

Hoe zorg je voor goede slaap?

"Zet een uur voordat je naar bed gaat alle schermen uit en ga iets ontspannends en geestdodends doen. Tv kijken is ook inspanning. Lees een boek, of ga rommelen in huis. Slaap is essentieel voor de ondersteuning van je afweer: het zorgt voor herstel, verteren van je voedsel, reparatie van het lichaam."

"En het lastigste advies van allemaal: drink geen alcohol. Zeker niet voor het slapen gaan, want hoewel je er makkelijker van in slaap valt, bereik je de diepe slaap niet. Wil je toch drinken, hou het bij één glas bij de avondmaaltijd, niet later."

Dat zijn nogal wat tips.

"Alles tegelijk veranderen werkt niet. Je kunt niet ineens drie keer per week 5 kilometer rennen, al het ongezonde eten laten staan en je volledig op een Spartaanse leefstijl storten. Als je wil dat je doelen mislukken, dan moet je dat doen. We leven in een obesogene wereld en weerstand bieden tegen al het voedselaanbod en het gemak van vervoer is lastig. Nieuwe gewoonten aanleren kost tijd. Nooit meer pizza eten bijvoorbeeld, die gedachte bezorgt mij stress. Doe het stapje voor stapje."

"Je leefstijl veranderen heeft geen bijwerkingen en je voelt je gezonder, fitter, sterker en lichter: waarom zou je het niet proberen?"