Nu heel Nederland binnen zit, staan de vakantieplannen even in de ijskast. Maar wat te doen met al die vrije dagen?

Een paar weken in de zomer. Een weekje wintersporten. Vakantiedagen worden elk jaar door menig Nederlander zorgvuldig uitgekiend.

Hoeveel vakantiedagen je hebt, is afhankelijk van hoeveel uur je werkt. Je krijgt minimaal vier keer het aantal uren dat je per week werkt. Maar wat doe je met die vrije tijd, nu we allemaal thuis zitten?

Het is aantrekkelijk om te denken dat je je vakantiedagen kan bewaren, om ze vervolgens aan het eind van het jaar op te maken. Maar naast jou wil het hele kantoor waarschijnlijk ook in precies die periode weg.

“Als de vakantie botst met de planning van de werkgever, dan kan die dat weigeren.”
Bert Kersten, Stichting Achmea Rechtsbijstand

Vakantieaanvraag weigeren

Veel werkgevers moedigen hun medewerkers daarom aan om nu alvast wat dagen op te nemen, ziet ook jurist Bert Kersten van Stichting Achmea Rechtsbijstand.

"Aanmoedigen kan, maar je kan ze niet verplichten om het op te nemen. Werknemers doen een voorstel als ze op vakantie willen, binnen veertien dagen kan een werkgever bezwaar aantekenen als er een zwaarwichtig belang is."

Hoewel een werkgever je niet kan dwingen om vakantiedagen op te nemen, kan het bedrijf wel dwarsliggen op het moment dat de dagen ingepland moeten worden.

"Als de vakantie botst met de planning van de werkgever, dan kan die dat weigeren." Zodra iedereen dezelfde week weg wil, bestaat er een kans dat je verzoek afgekeurd wordt en je op kantoor moet blijven.

Wel kan het zo zijn dat de cao aangeeft dat werkgevers bepalen wanneer een vakantie plaatsvindt. "Het bekendste voorbeeld daarvan is de bouwvak", zegt Willemijn Roozendaal, hoogleraar Sociaal Recht aan de Vrije Universiteit Amsterdam. "Maar dat moet dan wel ver van tevoren aangegeven zijn, zodat werknemers daar rekening mee kunnen houden."

Al geboekt?

Wat als je al wel een vakantie geboekt had, maar deze niet door kan gaan? Kun je dan je vakantiedagen weer terugkrijgen om ze verderop in het jaar te gebruiken? In principe niet, aldus Roozendaal. "Ook voor het annuleren van de vakantiedagen moet een werkgever akkoord geven. Als je nu al een vakantie geboekt hebt, is het risico helaas voor jou", zegt Roozendaal, die zelf ook vrije dagen opgenomen heeft in de meivakantie.

“Dat je vakantiedagen binnen anderhalf jaar op moet maken, is volgens het Europese recht toegestaan, om medewerkers te stimuleren daadwerkelijk uit te rusten.”
Willemijn Roozendaal, hoogleraar sociaal recht

Uiteindelijk komt het in de discussie over vakantiedagen in deze tijd vooral neer op solidariteit. "Het gaat om zowel goed werknemer- als werkgeverschap. Je zult begrip voor elkaars situatie moeten hebben en er samen uitkomen", aldus Kersten.

Hij sprak laatst met een werkgever die het inleveren van verlofdagen en vakantiegeld en toeslag aan z’n werknemers vroeg. "Het is aardig als mensen dat willen doen, maar een werknemer kan altijd weigeren."

Zelf geld inleveren

Dat merkte ook de Koninklijke Horeca Nederland, die via de vakbonden vroeg werknemers offers te brengen rondom het opbouwen van vakantiegeld, vakantiedagen en pensioenpremies. De vakbonden zijn absoluut niet gecharmeerd van dit voorstel en stellen dat dit geld allang opzij gezet had moeten worden.

Officieel hebben werknemers tot 1 juli 2021 om vakantiedagen van dit jaar op te maken. Zou het een oplossing zijn om de vakantiedagen van dit jaar langer besteedbaar te maken?

"Dat je vakantiedagen binnen anderhalf jaar op moet maken, is volgens het Europese recht toegestaan, om medewerkers te stimuleren daadwerkelijk uit te rusten", legt Roozendaal uit.

"Voor bepaalde sectoren, zoals de zorg, kan ik me voorstellen dat zo’n verlenging bespreekbaar zou zijn. Voor de rest geldt: je had wel rust kunnen nemen, je hebt er alleen geen gebruik van gemaakt."