Veel thuiszittende stellen, gezinnen en huisgenoten doen nu een greep in de bordspellenkast om zich te vermaken in de thuisisolatie. Spellenverkopers zien daardoor een stijging in de vraag. Bordspellen bestaan al duizenden jaren. NU.nl dook in de geschiedenis.

De coronacrisis legt spellenuitgevers en verkopers bepaald geen windeieren. Zo ziet webwinkel Bol.com dat er drie keer zoveel bordspellen werden verkocht in maart 2020 vergeleken met dezelfde maand vorig jaar.

De webwinkel geeft geen absolute aantallen prijs, maar een woordvoerder bevestigt aan NU.nl dat het om een stijging van tienduizenden artikelen gaat.

Vierduizend jaar oud Egyptisch bordspel

Bordspellen zijn van alle tijden. Zo heeft het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden een vierduizend jaar oud Egyptisch slangenspel in de collectie. Ook op de muren van Romeinse ruïnes van ruim tweeduizend jaar oud zijn al speelvelden van het 'molenspel' aangetroffen, een soort boter-kaas-en-eieren. "Overal waar je even moest wachten, zoals bij het badhuis of het café, werden die speelvelden gevonden", zegt conservator Annemarieke Willemsen van het Rijksmuseum voor Oudheden.

Zo'n vijfhonderd jaar geleden ontstonden bordspellen die we nu nog steeds kennen zoals schaken, dammen en backgammon. Die waren niet alleen bedoeld om je te vermaken, maar je kon er ook mee laten zien hoe intelligent, doordacht en welopgevoed je was. In Middeleeuwse literatuur is de held bijna ook altijd een heel goede schaker, weet Willemsen.

“Mensen van vroeger lijken heel erg op ons. Ze willen gewoon wat leuks te doen hebben.”
Annemarieke Willemsen, conservator Rijksmuseum voor Oudheden

Daarnaast bestonden er ook snelle, makkelijke gezelschapsspellen die vrienden onder elkaar deden. Veel spellen waren al zo ontworpen dat ze makkelijk mee te nemen waren op reis. Willemsen: "Mensen van vroeger lijken heel erg op ons. Ze willen zich gewoon bezig houden. De Middeleeuwse nachten waren lang en de winters koud. Dan wil je wat leuks te doen hebben."

Een Egyptisch slangenspelbord uit de periode 2.474 tot 400 voor Christus. (Foto: Rijksmuseum voor Oudheden)

Ganzeborden als populair cadeau

Iets jonger dan schaken of dammen is ganzenborden, dat in de zeventiende eeuw populair werd in Nederland. Het frustrerende spel waarbij je gans soms beurtenlang in de put bleef zitten, was onder de gegoede burgerij een populair cadeau om te geven en te krijgen. Zo zijn er veel borden gevonden waarin een persoonlijke boodschap op de doos was gegraveerd. In het Rijksmuseum kun je nog een speelbord uit 1612 zien.

Het best verkochte bordspel ter wereld is Monopoly. Dit kapitalistische spelletje werd in 1903 gepatenteerd door de Amerikaanse linkse activist Elizabeth Magie. Met het spel wilde zij de gevaren van monopolistisch landbezit aantonen, namelijk dat de landbezitters alsmaar rijker werden terwijl de huurders steeds armer werden.

Spellenuitgever Parker Brothers kocht het patent in 1935 op en gaf het spel uit. Inmiddels zijn er ongeveer 250 miljoen exemplaren van verkocht. In communistische landen zoals China of de voormalige Sovjet-Unie werd het spel zelfs verboden vanwege de kapitalistische spelregels.

Inmiddels bestaan er enorm veel bordspellen, van strategische tot partyspellen. Bij bol.com vliegen onder meer het treinspel Ticket to Ride, waarbij je door Europa reist, en Escape Room over de digitale toonbank. Zo kun je via een spel toch nog een beetje aan de isolatie ontsnappen.