Er hing het afgelopen weekend een oplichtende blauwe gloed over de Noordzee. Langs de hele westkust werd zeevonk waargenomen. Wat voor licht is dit precies en hoe kun je er zelf naar op zoek gaan?

Het mysterieuze blauwe licht dat op warme nachten de zee kan verlichten, is afkomstig van een algensoort, de Noctiluca scintillans. Deze alg overwintert in de Waddenzee en vormt bij warm, zonnig weer grote koloniën op het wateroppervlakte. Onder de juiste omstandigheden lichten ze de golven op.

“We zaten om 1.00 uur 's nachts op een handdoekje toen de golven plots oplichtten”
Zeevonkjager Marloes Goethals

"Het heeft iets magisch en het is heel zeldzaam", zegt Marloes Goethals. Zij gaat regelmatig op jacht naar zeevonk en beheert het twitteraccount Zeevonk Alert. Het natuurfenomeen trekt altijd veel bekijks. "Ik zie regelmatig fotografen op het strand of krijg berichtjes van mensen: 'Ik zie het nu gebeuren in Domburg of in Vlissingen.'"

Goethals zag de zee jaren geleden voor het eerst oplichten in een nieuwsreportage op televisie. "Ik dacht: wat is dat bijzonder!", zegt ze. "Ik woon aan de kust en ben die avond met mijn vriend op pad gegaan om zeevonk te zoeken. We zaten om 1.00 uur 's nachts op een handdoekje toen de golven plots oplichtten. Ik viel bijna om van verbazing."

Oplichten als inbraakalarm tegen roofdieren

Het licht dat de algen afgeven, functioneert als een inbraakalarm tegen roofdieren. Wanneer een roofdier, zoals een garnaal, een zeevonk opslokt, licht deze felblauw op. Dit trekt de aandacht van grotere roofdieren, zoals vissen. Die jagen op hun beurt weer op de garnaal. Zo maakt de alg van zichzelf een onaantrekkelijk hapje.

Marine-ecoloog Nanne van Hoytema legt uit dat algen en ander plankton in korte tijd sterk in aantal kunnen toenemen. "De populaties kunnen zich snel vermeerderen als omstandigheden gunstig zijn. Als er veel te eten is voor de zeevonk, dan planten ze zich snel voort. Als je dan een paar zomerdagen een kalme zee hebt, verzamelen ze zich aan het oppervlakte bij het strand en krijg je deze lichtshows."

Zeevonk voorspellen is onmogelijk

Goethals: "Het is niet te voorspellen wanneer er precies zeevonk te zien is. Het is afhankelijk van de windkracht, de windrichting, de stand van de maan, hoe zonnig het die dag is geweest. Het is er niet wanneer je het verwacht en juist wel wanneer je het niet verwacht. Dit jaar was het bijvoorbeeld met Pasen al heel fel op Terschelling te zien."

Goethals adviseert nieuwe zeevonkjagers vooral op pad te gaan, maar zonder hooggespannen verwachtingen en met veel geduld. "Neem een hapje en een drankje mee om het leuk te maken en ga ruim na de schemering, want het moet echt donker zijn", zegt ze.

Het oplichten van de alg wordt veroorzaakt door een chemische reactie die wordt geactiveerd door beweging. Blijf daarom niet langs het strand stilstaan. "Ga pootje baden, spetter wat rond", zegt Goethals. "Rijd de kust af en probeer het op verschillende plekken. En als er niets is, ben je tenminste lekker op het strand geweest."

Goede omstandigheden voor zeevonk

  • Na een zonnige, warme dag
  • Bij een rustige, windstille zee
  • Bij zwak maanlicht