Na de meivakantie barst het schoolreisjesseizoen los. Touringbussen vol kinderen vertrekken naar pretparken, klimbossen, stranden en speeltuinen door het hele land. Het organiseren van een schoolreis is een flinke kluif. Wat zijn de meest gemaakte vergissingen en hoe omzeil je die?

"De organisatie van de schoolreis is de meest onderschatte taak van het schooljaar", zegt Brian Berghuis, initiatiefnemer van het Nationaal Schoolreis Magazine. Zijn platform verzamelt informatie over duizenden bestemmingen voor schoolreisjes en adviseert scholen over het kiezen en plannen van het uitje.

Een schoolreis organiseren leer je niet op de pabo

Want dat is een flinke kluif voor de toch al drukke docenten, vertelt hij. "Er is weinig tijd om zaken naast het onderwijs te regelen. Van onderwijsassistenten, leraren die net fris en fruitig van de pabo komen en hulpouders wordt verwacht dat ze meteen volwaardig touroperator zijn en een schoolreis kunnen regelen. Terwijl dat nergens op de opleiding wordt geleerd."

In 2018 telde Nederland 6.202 basisscholen. Het is onbekend hoeveel scholen er op schoolreisje gaan. Dat komt door het grote, gevarieerde aanbod van bestemmingen: telt een uitje naar een klimbos, geitenboerderij of zoldermuseumpje als schoolreis? Wel is bekend dat 65 tot 70 procent van de schoolreizen plaatsvindt in de maanden mei en juni.

Planning begint al drie kwart jaar van tevoren

De planning van die reizen begint veelal in september en oktober. "Dan hebben scholen nog keuze uit de beste dagen", zegt directeur Ib Huysman van de Natuurschool, een schoolreisorganisatie die onder andere met kinderen gaat wadlopen en sleepnetvissen langs de kust. "Er is maar een beperkt aantal dagen waarop je het wad op kunt. Daar moet je gewoon vroeg bij zijn."

Na het kiezen van de bestemming moet een lange lijst praktische zaken worden geregeld. Bijvoorbeeld het boeken van een tourbus, bepalen wie er meegaan als begeleiders, hoeveel snoep de kinderen mogen, een groepsindeling en tijdsplanning maken, een ouderbijdrage vaststellen en een verzamelpunt afspreken.

Vergeten kinderen te tellen

Het zijn eenvoudige dingen die soms over het hoofd worden gezien, zegt Boy Breuker van Kinderpretpark Julianatoren in Apeldoorn, waar jaarlijks zo'n 40.000 kinderen op schoolreisje komen. "Als je in een pretpark als begeleider zes, zeven kinderen onder je hoede hebt, is het verantwoordelijkheidsgevoel ontzettend hoog. Maar je denkt dan ook niet meer overal aan", zegt hij.

"Bijvoorbeeld aan dingen die belangrijk zijn in de voorbereiding, zoals dat de kinderen bij aankomst en voor vertrek geteld worden zodat je er niet per ongeluk een vergeet of te veel meeneemt. Of droge kleren meenemen. Die hebben we hier ook wel liggen als de nood aan de man is", zegt Breuker.

Vaakst vergeten op de schoolreis

  • Natuurschool: "Kinderen worden nog weleens te koud aangekleed. Aan de zeekant van de dijk is het een stuk frisser dan aan de binnenkant"
  • Kinderpretpark Julianatoren: "Jassen en zonnebrillen. Die bewaren we en als ze niet worden opgehaald, dan gaan ze naar een goed doel."
  • Speeltuin Linnaeushof: "Aan het einde van het seizoen hebben wij honderden achtergelaten schoenen in de opslag."

Begeleiders die via oortjes met elkaar communiceren

Directeur Cok Milatz van de speeltuin Linnaeushof, die jaarlijks 60.000 deelnemers aan schoolreisjes ontvangt, ziet juist dat de organisatoren van een schoolreisje soms doorslaan in bezorgdheid en er enorm veel stress ontstaat. "Ik heb kinderen gezien met reflecterende hesjes, lopend aan een knopentouw, of begeleiders die met elkaar communiceren via oortjes. Ik denk dan: probeer er ook van te genieten en laat het een beetje los. Spreek een centrale plek af en laat de kinderen lekker spelen."

Berghuis kan zulke bezorgdheid wel plaatsen. "Activiteiten zoals de avondvierdaagse of een voetbaltoernooi zijn nog overzichtelijk, omdat alle ouders hun kinderen afzonderlijk brengen. Maar bij de schoolreis draagt de school de volledige verantwoordelijkheid", zegt hij.

Hij adviseert schoolreiscommissies de enorme organisatie op te breken in kleine projecten. Bijvoorbeeld door één contactpersoon per klas af te spreken en een begeleider op niet meer dan zeven kinderen te laten passen. "En zorg ervoor dat je minimaal drie maanden of het liefst een half jaar van tevoren alles rond hebt."

Meer tips voor de voorbereiding van een schoolreis

  • Stel vast wat voor doel de schoolreis heeft. Is het puur ter vermaak of wil je de kinderen ook iets leren?
  • Veel bestemmingen kun je van tevoren bezoeken om een indruk te krijgen van de veiligheid, de mogelijkheden en hoeveel reistijd je kwijt bent.
  • Huur de touringcar buiten drukke periodes.
  • Geef de begeleiders de gedragsregels en de namen van alle leerlingen uit hun groep op papier.
  • Stel een eenduidig beleid op over snoepen en deel het met de ouders.
  • Laat ten minste één begeleider met een eigen auto komen om bij calamiteiten makkelijk weg te kunnen rijden.