Tijdens de Landelijke Sterrenkijkdagen op 15, 16 en 17 maart kunnen bezoekers door historische telescopen turen en meer leren over het heelal, onder andere bij publiekssterrenwachten. Wat gebeurt er zoal in deze sterrenwachten en welke bijzondere kun je dit weekend bezoeken?

Er zijn ongeveer dertig publiekssterrenwachten in Nederland, aldus de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS). Zoals de naam al doet vermoeden, zijn deze sterrenwachten er vooral voor het publiek en wordt er geen echt onderzoek meer verricht.

"Voor beroepsastronomen zijn de Nederlandse sterrenwachten en telescopen niet meer zo interessant", vertelt Edwin Mathlener, voormalig voorzitter van de KNVWS.

"Zij hebben wereldwijd toegang tot veel grotere instrumenten. Onze sterrenwachten en telescopen zijn puur bedoeld voor opleiding en voor het publiek." Vier universiteiten in Nederland bieden opleidingen natuur- en sterrenkunde aan. Het gaat om de universiteiten in Groningen, Leiden, Nijmegen en Amsterdam (UvA).

Om optimaal naar de sterren te kijken, is een droog klimaat nodig en onderzoeksapparatuur die hoog in de bergen staat, aldus de KNVWS. De radiotelescopen in Nederland zijn wel van internationaal belang, zoals die in Westerbork en in Exloo.

'Het zelf zien is toch anders'

De Landelijke Sterrenkijkdagen vinden dit weekend voor de 43e keer plaats op circa zestig locaties in Nederland.

"Je kunt veel te weten komen over het heelal door boeken te lezen of op internet te kijken", zegt Mathlener. "Maar het is een kick om zelf door een telescoop te kijken in plaats van naar foto's. Dan zie je het echt zelf, dat is toch anders."

"Veel mensen zijn met het dagelijks leven bezig en nemen de sterrenhemel voor kennisgeving aan", voegt Mathlener eraan toe. "Maar het universum is zoveel groter dan je eigen wereldje. Kijk eens omhoog! En dat hoeft niet met een dure telescoop, maar kan ook op een stoeltje buiten."

Tijdens de Landelijke Sterrenkijkdagen zijn onder meer de onderstaande bijzondere sterrenwachten te bezoeken.

Sonnenborgh - Utrecht

Deze sterrenwacht ligt prachtig gelegen in het bastion Sonnenborgh. Er zijn drie grote telescopen waar je in kunt kijken, waarvan één de grootste zonnetelescoop van Nederland is. Als het te bewolkt is, is er ook de mogelijkheid om sterren te kijken tijdens voorstellingen in het planetarium. Daarnaast zijn er lezingen (ook voor kinderen) over het heelal en exoplaneten.

  • Waar: Sonnenborgh, Utrecht
  • Wanneer: 15 en 16 maart, tussen 19.00 en 23.00 uur
  • Prijs: 7 euro
  • Meer informatie

Oude Sterrenwacht - Leiden

Historische telescopen in een historische setting: die vind je in de Oude Sterrenwacht in Leiden. Ook Albert Einstein is hier geweest. Tijdens de Sterrenkijkavonden kunnen bezoekers door de historische telescopen kijken. Daarnaast is er een lichtlab en een mobiel planetarium. Voor kleine kinderen zijn er speciale activiteiten en een tekenwedstrijd.

  • Waar: Oude Sterrenwacht, Leiden
  • Wanneer: 16 maart van 14.00 tot 23.00 uur, 17 maart van 14.00 tot 22.00 uur
  • Prijs: gratis
  • Meer informatie

Sterrenwacht Tivoli - Oudenbosch

De oudste sterrenwacht van Nederland (1890) staat in Oudenbosch. De sterrenwacht en de bezoekers gaan zaterdag proberen de maan en de Orionnevel te bekijken vanuit de observatiekoepel. Bij bewolking is er een rondleiding op de observatiezolder en wordt er een film vertoond.

  • Waar: Sterrenwacht Tivoli, Oudenbosch
  • Wanneer: 16 maart, vanaf 19.00 uur
  • Prijs: 5 euro
  • Meer informatie

Blaauw Sterrenwacht - Groningen

De bijzondere Gratama Telescoop staat in de Blaauw Sterrenwacht in Groningen en is een van de grootste van Nederland. Vrijdag en zaterdag kunnen bezoekers er zelf in kijken of in een van de telescopen op het waarneemterras. Er zijn veel extra activiteiten, zoals lezingen, een interactieve expositie en een sterrenquiz voor kinderen.

  • Waar: Blaauw Sterrenwacht, Groningen
  • Wanneer: 15 en 16 maart, 18.00 tot ongeveer 23.00 uur
  • Prijs: gratis
  • Meer informatie

De Dwingeloo Radiotelescoop - Dwingeloo

De radiotelescoop in het Dwingelderveld heeft een doorsnede van 25 diameter en is toegankelijk tijdens de Sterrenkijkdagen. Ook bij bewolkt weer gaan de radiogolven gewoon door de wolken heen en worden er demonstraties gegeven. In het nabijgelegen Mullerhuis zijn presentaties te zien, onder andere over meteoorscatter.

  • Waar: Dwingeloo Radiotelescoop, Dwingeloo
  • Wanneer: 16 maart, 18.30 tot 22.30 uur
  • Prijs: gratis, entree radiotelescoop 2 euro voor volwassenen, 1 euro voor jeugd
  • Meer informatie

Sterrenwacht Limburg - Heerlen

De enige sterrenwacht in Limburg heeft interactieve presentaties van een half uur samengesteld. De sterrenwacht op de Brunssummerheide bezit antieke telescopen en een planetarium. Als het bewolkt is, mogen bezoekers met hetzelfde kaartje een andere keer terug komen.

  • Waar: Sterrenwacht Limburg
  • Wanneer: 15 en 16 maart van 19.00 tot 23.00 uur
  • Prijs: 4 euro, kinderen tot zes jaar gratis
  • Meer informatie