Een stand-upcomedyshow tussen de bierkratjes en vuile vaat of een dansvoorstelling voor het bankstel; tijdens de festivals Gluren bij de Buren (10 februari) en Stukafest (februari) worden woon- en studentenkamers voor één avond omgetoverd tot minipodia. Wat is er bijzonder aan deze festivals?

"We hebben net hapjes en drankjes voor de artiesten gekocht en gaan zo met de auto beamers brengen", zegt Maarten Teunisse, bestuurslid van Stukafest Leiden. Het bestuur zet de laatste puntjes op de i voor het festival losbarst. Zoals het een waar studentenfestival betaamt, gebeurt alles met wat beperktere middelen dan tijdens andere grote evenementen in Leiden.

Ook voor een ander groot huiskamerfestival, Gluren bij de Buren, wordt alles in gereedheid gebracht. Het festival beleeft zondag 10 februari zijn elfde editie en breidt dit jaar uit van veertien naar 23 steden. In onder meer Amersfoort, Emmen, Den Haag, Haarlem, Zutphen en Tiel komen bezoekers bij stadsgenoten over de vloer voor bijzondere optredens van lokaal talent. De organisatie verwacht zo'n 96.000 bezoekers.

“Op een 'hoi' in de supermarkt na, leven mensen langs elkaar heen. Op deze manier brengen we ze samen.”
Dirkjan van Oord

Tijdens beide festivals staan alle geprogrammeerde muzikanten, cabaretiers, kleinkunstenaars, dichters en andere acts bij mensen in de woonkamer of studentenkamer, in plaats van op de planken van een theaterzaal of poppodium. Artiest en publiek zitten op elkaars lip. "Het is heel intiem. Als je cabaretier bent en je maakt een grapje dat niet goed werkt, krijg je dat meteen terug", zegt Dirkjan van Oord, initiator van Gluren bij de Buren.

Zo bleef Floris Hessing vorig jaar tijdens Stukafest nog even napraten met de bewoonsters van een studentenhuis waar hij net een optreden had gezien. "De moeder van een van die meisjes had brownies gebakken. Ik heb toen in een audioboodschap aan haar moeder ingesproken dat ik de brownies erg lekker vond, terwijl ik haar helemaal niet kende."

Brandveiligheid op huiskamerfestivals

Omdat alle optredens bij mensen thuis zijn, staan de organisaties voor bepaalde uitdagingen, bijvoorbeeld de hoeveelheid apparatuur en kabels die ze soms moeten aanleggen. Dat kan bepaalde gevaren opleveren. Volgens de brandweer is slechts de helft van alle studentenhuizen brandveilig. Vaak ontbreken rookmelders en blusmateriaal of staan er fietsen, bierkratjes of stofzuigers in de weg van de vluchtroute.

Volgens een woordvoerder van de brandweer bestaan er geen harde afspraken tussen de huiskamerfestivals en de veiligheidsdiensten. Wel tekenen de kamerbewoners bij Stukafest een contract waarin staat dat de organisatie controleert op brandveiligheid en maximale bezoekersaantallen. Bij Gluren bij de Buren mogen de huiseigenaren zelf bepalen wanneer de kamer vol zit.

Stukafest werkt met kaartverkoop, terwijl Gluren bij de Buren een gratis toegankelijk festival is, waardoor de organisatie het aantal bezoekers moeilijker in kan schatten. "We zeggen tegen de huiseigenaren: als je een vaas uit de Mingdynastie hebt staan, kun je die beter even op zolder leggen", zegt Van Oord.

Meer artiesten dan huiskamers melden zich aan

Een andere uitdaging van een festival dat volledig bij mensen thuis plaatsvindt, is dat minder huizen dan artiesten zich aanmelden. Daardoor kan niet iedereen die graag op het festival wil spelen geprogrammeerd worden. En ook niet alle kamers zijn geschikt. "We letten op grootte, indeling en afstand", zegt Teunisse. "Soms liggen ze te ver uit het centrum om mee te doen."

Huiskamerfestivals bieden bezoekers de kans lokaal talent te zien optreden, terwijl ze ook eens zien hoe stadsgenoten leven, zeggen de organisaties. Zo zag Van Oord eens een band optreden in een tot woning omgebouwde kerk en beschikt Stukafest Leiden over twee hoge, statige kamers met achttiende-eeuwse muurschilderingen.

"Er vloeien heel mooie dingen voort uit dit festival", zegt Van Oord. "Zoals dat mensen elkaar ontmoetten en besloten in de zomer een buurtbarbecue te organiseren of een WhatsApp-buurtpreventiegroep te starten."

Gluren bij de Buren is gratis toegankelijk en vindt plaats op zondag 10 februari van 12.00 tot 17.00 uur in 1.284 huiskamers verspreid over 23 steden.

Stukafest vindt plaats in dertien steden in Nederland tussen 6 februari en 28 februari. In Leiden is het festival het grootst. De toegangsprijs ligt tussen 5,95 euro (voor één ronde) en 15,79 (voor drie rondes en het eindfeest).