Blackjack, roulette en fruitautomaten; in Nederland kun je in grote entertainmentpaleizen gokken, maar ook in kleine gokhallen. Waarom gaan mensen hier naartoe en waarom blijven ze vaak maar doorspelen? Een bezoek aan een casino kan een leuk uitje zijn, maar kan ook een verslaving worden.

Het eerste Holland Casino, een vestiging in Zandvoort, ging in 1976 open. En de eerste gokhal, De Strip in Alkmaar, ging in 1984 open, vertelt Armijn Meijer, co-eigenaar van platform OneTime, waar informatie en beoordelingen over casino's en gokhallen op staan.

In Nederland kun je gokken bij veertien Holland Casino-vestigingen, die in handen zijn van de overheid. Je kunt er blackjack en roulette spelen en de winst gaat naar de staatskas. Daarnaast zijn er ongeveer 270 gokhallen, ook wel automatencasino's genoemd, waar alle gokspellen in automatenvorm beschikbaar zijn.

Ben Schouten, hoogleraar Playful Interaction van TU Eindhoven vindt het niet vreemd dat Holland Casino in handen is van de overheid. "Het is juist goed om gokken in te bedden in een sociale en in een culturele omgeving", zegt Ben Schouten, hoogleraar Playful Interaction in Eindhoven. "Als je het alleen achter je computer speelt, kan het gevaarlijk worden, dat is vaak puur verslaving. Daarnaast zijn voorlichting en begeleiding belangrijk en dat is vaak aanwezig in casino's."

Online gokken is daarentegen verboden. In februari stemt de Tweede Kamer over het toestaan van deze sites. Als deze wet wordt aangenomen, dan mag er ook reclame worden gemaakt voor online gokken.

De kans op geluk trekt aan

"Er zit van alles in waar mensen door aangetrokken worden", vertelt Schouten over de aantrekkingskracht van gokspelletjes en casino's.

"Veel uitdaging, sensatie en competitie. Je wil het spel de baas zijn en erboven staan. Je hoopt op succes, maar krijgt het meestal niet. Er zit namelijk altijd een oncontroleerbare factor in de spellen en het is niet mogelijk om de kans te berekenen. Toch blijft de kans op geluk een belangrijke reden om te gaan spelen."

“In een casino kunnen we allemaal opeens rijk worden.”
Ben Schouten, hoogleraar Playful Interaction

Uit cijfers van Holland Casino blijkt dat het bedrijf in 2017 zo'n 5,8 miljoen bezoekers trok en dat spelers gemiddeld 100 euro per bezoek verliezen. Het totale aantal bezoekers van casino's en gokhallen in Nederland is onbekend. Meijer, die constant gokhallen bezoekt voor beoordelingen, schat dat er zo'n honderd mensen per dag in de speelhallen komen.

Een casino is volgens Schouten "een magic circle". "Het is net als bij een voetbalstadion. Je weet niet wat er binnen gebeurt, maar als je er eenmaal bent, hoor je erbij. Dat geeft een bepaalde kick en het gevoel dat je bij een inclusieve groep hoort. Bij een casino treed je daarmee buiten de werkelijkheid en in een wereld waarin een droom bestaat. In een casino kunnen we allemaal opeens rijk worden."

Het spel de baas zijn

Hoewel gokken tot verslaving kan leiden, zie je in de grote casino's dat het ook een sociaal gebeuren is, zegt Meijer. "Daar draait het om de gezelligheid. Vaak zijn er livemuziek, gratis hapjes of diners en een croupier, iemand achter een speeltafel die het spel begeleidt. Ik zie dat er vaak ouderen komen, meestal zonder partner, die bijvoorbeeld bingo gaan spelen. Dan vermaken ze zich een poos en ontmoeten ze ook andere ouderen."

Blackjack en roulette zijn volgens Meijer sociale spellen. "Je zit er met z'n allen omheen en er is veel interactie. Gokkasten en automatencasino's zijn daarentegen niet altijd even leuk. Ik kom daar lang niet altijd met een glimlach vandaan. Je ziet daar vaker dat gokken een gewoonte is geworden. Dat is wel dieptriest."

Volgens de laatste cijfers van het ministerie van Veiligheid en Justitie uit 2016 zijn 79.000 Nederlanders zogenoemde 'probleemspelers'.

'Speelhallen moeten zelf maatregelen treffen'

Als je denkt het spel de baas te kunnen zijn en in een slechte cyclus verdwaald raakt, is er volgens Schouten een kans op verslaving.

De Kansspelautoriteit (Ksa) houdt in Nederland toezicht op alle casino's en gokhallen en gaat illegaliteit en criminaliteit tegen. Dit doet de toezichthouder door af te gaan op meldingen van illegaliteit. Ook let de Ksa erop of er genoeg voorlichting aanwezig is. Speelhallen moeten zelf maatregelen treffen om verslaving tegen te gaan.

"Er zijn zeker plekken waar de sfeer vervelend is", zegt Meijer. "Helemaal als de gokhallen de hele nacht open zijn, wordt de sfeer minder. Er zitten in tientallen hallen mensen die er niet zouden moeten zitten, die hun illegaal geld verliezen en het er weer 'wit' uit laten komen. In sommige hallen voel ik me niet welkom."

Twee werelden

In Nederland vertel je niet zo snel op een feestje dat je een uitstapje naar een casino hebt gemaakt, merkt Meijer op. Het lijkt taboe. Schouten denkt ook dat een deel van de mensen gokken verwerpelijk vindt. "Je vergooit je geld, het kan ernstige gevolgen hebben."

"Voor sommigen is het entertainment, voor anderen ellende", zegt Meijer. "Er zijn twee werelden aanwezig bij het gokken. Het is een kwetsbaar gebied."

Oproep