Je hoeft de grens niet over om je een reiziger te voelen. NU.nl toert langs lokale trekpleisters met de reisgids in de hand. Wat moet je nu echt gezien en gedaan hebben in Nederland en waar beleef je onze geschiedenis? Aflevering 10: het bruine café.

Bijpraten met vrienden, schuilen tegen de regen, opgevrolijkt worden na een rotdag op het werk of eindeloos filosoferen tot in de kleine uurtjes. Voor een kop koffie, een perfect getapt biertje en een goed gesprek met de barman, geserveerd met een bitterbal of een stukje worst. Wie het typisch Hollandse gevoel van gezelligheid wil ervaren, bezoekt een bruin café.

De huiskamer van de samenleving

De huiskamers van de samenleving worden ze ook wel genoemd. De plek waar mensen naar elkaar omkijken en waar sociale controle is. Maar het zijn niet alleen de klassieke houten inrichting en de kleedjes op de tafels die van het bruine café zo'n bijzondere plek maken. Het zijn de klanten, maar ook vooral de kastelein.

Niek Veerman, eigenaar van het 135 jaar oude Café Van Wegen in Utrecht, is zo'n kastelein. "Wij horen echt bij de oudste familiecafés. Ik sta zelf al 38 jaar in de zaak en van gasten heb ik vaak ook de ouders meegemaakt. Dan krijg je binding met mensen. Want dat merk je hier echt. Juist wat ik zo belangrijk vind aan een bruin café, is de persoonlijke aandacht. Dat de mensen naar jou toe komen. Je leeft mee. Het is geen café van los zand. Mensen kennen en respecteren elkaar. Of ze elkaar nu leuk vinden of niet."

De mores van het café

Veerman ziet het ook als zijn taak om de sfeer goed te houden. "Elke zaak heeft een bepaalde mores, de gedragsregeltjes. Als eigenaar ben je de bewaker van die mores. Dat is heel belangrijk, anders ben je geen baas meer in je eigen zaak. Als er spanningen zijn in het café, dan voelen mensen dat en blijven ze weg."

Persoonlijk contact is essentieel, tussen vaste klanten maar ook met nieuwe bezoekers. En daar kun je als eigenaar best een handje bij helpen. "Wij draaien bijvoorbeeld geen muziek", legt Veerman uit. "Want het mooie is: zonder muziek praten mensen veel sneller met elkaar. Ook hebben we langs de bar geen krukken staan. Dan is er mobiliteit, je ziet mensen echt een paar keer op en neer lopen aan de bar en praatjes maken."

“Het café heeft een belangrijke sociale functie in de maatschappij”
Bernadet Naber

Steeds minder cafés

Nederland telt maar liefst 8.870 bars en cafés. Maar hoewel het bruine café in alle reisgidsen wordt getipt, gaan we er zelf steeds minder naartoe. Sinds de millenniumwisseling is het aantal kroegen met 20 procent afgenomen. Bernadet Naber van Koninklijke Horeca Nederland: "Door Netflix en iPads wordt het steeds lastiger om mensen van de bank naar de bar te krijgen. Ondanks de groei en diversiteit in de horeca hebben vooral cafés het moeilijk om het hoofd boven water te houden."

Toch verwacht Naber dat het café nooit helemaal zal verdwijnen. "Het café heeft een belangrijke sociale functie in de maatschappij, om samen te komen en elkaar te ontmoeten. De behoefte aan offline verbinding en echt contact blijft. Je ziet zelfs dat inwoners de handen ineenslaan in dorpen waar de enige dorpskroeg dreigt te verdwijnen door bijvoorbeeld vergrijzing. Ze vinden het te belangrijk om het lokale café open te houden."

Activiteiten, borrels en goed eten

Cafés hebben wel een duidelijke strategie nodig willen zij aan de veranderende behoeftes van het publiek blijven voldoen. Naber: "Denk aan het organiseren van activiteiten, zoals een cocktailavond, een dj of een pubquiz. Maar ook goed eten wordt steeds belangrijker."

In praktisch iedere Nederlandse stad is wel een bruin café te vinden. Een overzicht van bijzondere cafés:

Café van Wegen - Utrecht

  • Waar: Lange Koestraat 15
  • Open: donderdag tot en met maandag vanaf 15.00 uur (zaterdag vanaf 12.00 uur)
  • Meer informatie

Café Weemoed - Tilburg

De Hete Brij - Zwolle

  • Waar: Nieuwe Markt 9, Zwolle
  • Geopend: maandag t/m donderdag vanaf 16.00 uur (vrijdag tot en met zondag vanaf 14.00 uur)
  • Meer informatie

Bierlokaal De Koffer - Groningen

  • Waar: Nieuwe Blekerstraat 1, Groningen
  • Geopend: maandag tot en met vrijdag vanaf 16.00 uur, zaterdag en zondag vanaf 14.00 uur
  • Meer informatie

Café Hans - Amsterdam

  • Waar: Amstelveenseweg 69, Amsterdam
  • Geopend: dagelijks vanaf 15.00 uur
  • Meer informatie