Je hoeft de grens niet over om je een reiziger te voelen. NU.nl toert langs lokale trekpleisters met reisgids Lonely Planet in de hand. Wat moet je volgens deze beroemde reisbijbel nu echt gezien en gedaan hebben in Nederland? Aflevering 3: haring happen.

Sprinkhanen, gegrilde alligator, haggis... Wie de lokale cultuur wil proeven, moet soms echt even slikken. Voor toeristen die ons land bezoeken is dat niet anders. Een beetje cultuursnuiver werkt namelijk niet alleen een pak stroopwafels weg, maar gaat gelijk naar de dichtstbijzijnde viskar voor onze zilte delicatesse. Dat rauwe visje dat je aan zijn staartje pakt en zo, huppakee, je keel in laat glijden.

Ook voor wie niet op vakantie is, is het proeven van dé Nederlandse delicatesse een must. Maar hoe hap je die als een Hollander?

5 procent vangst tot Hollandse Nieuwe verwerkt

Haring wordt gevangen in de Noordzee, veelal voor de kust van Denemarken en Noorwegen. Niet elke haring is goed genoeg om als Hollandse Nieuwe, oftewel de twee filetjes aan een staartje, te eindigen.

"5 procent van de totale haringvangst wordt verwerkt tot Hollandse Nieuwe. Dat is de haring die in mei en juni wordt gevangen en waarvan het vetpercentage hoog genoeg is. Dat komt neer op zo'n 180 miljoen haringen per jaar", aldus Agnes Leewis van het Nederlands Visbureau. "Zo'n 40 procent van deze Hollandse Nieuwe eten we hier zelf op. De rest gaat met name naar Duitsland, waar ze ook gek zijn op Holländische Matjes".

Hollandse Nieuwe is niet echt rauw

Goed nieuws voor de beginnende haringeters onder ons: Hollandse Nieuwe is eigenlijk niet echt rauw. Althans, niet in de zin dat hij letterlijk net uit de zee is gevist. Voordat je hem geserveerd krijgt, heeft hij al de nodige bereiding achter de rug.

"De haring wordt gelijk na de vangst gekaakt (de kieuwen en ingewanden worden verwijderd, red.), gezouten en diepgevroren in emmers. Zo komt hij bij ons terecht", vertelt Reinier Zijl, eigenaar van Zeevishandel de Botter in De Bilt en tevens een van de Utrechtse finalisten van de Nationale Haringtest 2018.

"Wanneer de haring ontdooit, gaat het rijpingsproces verder. En daarin zit hem het vakmanschap: hoelang doe je dat, hoe vaak draai je de emmers, hoe haal je de beste en malste haring eruit voor je klanten? Dat is een kwestie van proeven en voelen. Geleerd van mijn vader."

Echte Hollandse traditie

Nederland is het enige land dat haring op deze manier bereidt. Het happen aan de kar is een echte Hollandse traditie, met de jaarlijkse Vlaggetjesdag in Scheveningen als startschot voor het nieuwe haringseizoen voor het grote publiek.

Zeker, er zijn charmantere tafelmanieren te bedenken. Met je hoofd in je nek een vis van bovenaf naar binnen werken zonder dat eventuele uitjes in je decolleté vallen is geen sinecure. Maar het is wel 'zoals het heurt'.

Eet hem aan de staart voor de pure smaak

Zijl: "Steeds meer mensen bestellen de haring in hapklare stukjes, met een uitje en een zuurtje. Dat kan ook. Maar een Hollandse Nieuwe heeft dat eigenlijk niet nodig. Eet hem aan de staart, zodat je de echte pure smaak van haring goed proeft."

Zorg er wel voor dat je visje wordt schoongemaakt in de winkel of bij de kar. "Heb even geduld", tipt Zijl. "Haring bereiden heeft wat tijd en liefde nodig. Maar als je de vis ter plekke vers laat schoonmaken, dan is hij pas echt heerlijk."

Hoe je hem ook eet, wat je wel zult moeten accepteren bij haring happen, is de geur achteraf. Alle adviezen uit grootmoeders tijd ten spijt - zoals peterselie kauwen - tegen een stevige visadem is weinig opgewassen.

Millennials laten omega 3-bom links liggen

Fans zullen haring omschrijven als heerlijk zout en zoet tegelijk. Boterzacht, glad en vettig, en een zilte smaak op je lippen waarvan je zeker nog een uurtje of twee wilt nagenieten. Voor beginnende eters is dat echter ook precies waaraan ze moeten wennen. Het gladde en zoute benadrukt het rauwe en het gevoel dat-ie nog zwemt.

Het traditionele haring happen neemt de laatste jaren snel af. Agnes Leewis: "Met name de 'millennials' die niet met haring zijn opgegroeid, laten hem links liggen. Zonde, want dit lokale visje is echt een heerlijke omega 3-bom vol gezonde vetten."

Het Nederlands Visbureau is daarom de campagne 'Hollandse Nieuwe Stijl' gestart, om de mogelijkheden van de haring onder de aandacht te brengen.

Dit artikel is onderdeel van de nieuwe rubriek Toerist in Eigen Land, waarvoor journalist Annelies van der Leeuw wekelijks een door reisgids Lonely Planet aangeraden Nederlandse bestemming bezoekt.

Copyright Foto: ANP