Je hoeft de grens niet over om je een reiziger te voelen. NU.nl toert langs lokale trekpleisters met reisgids Lonely Planet in de hand. Wat moet je volgens deze beroemde reisbijbel nu echt gezien en gedaan hebben in Nederland? Aflevering 1: de Zaanse Schans.

De Zaanse Schans is, zoals de beheerders het zelf noemen, een "reservaat voor traditionele Zaanse houtbouw". Opgericht in 1961 om erfgoed uit de regio te beschermen en om bezoekers kennis te laten maken met het succes van deze streek in de achttiende en negentiende eeuw.

Dat het woord 'Zaanse' waarschijnlijk vooral associaties oproept met eten - mosterd, mayonaise, 's lands bekendste supermarkt en Verkade-repen - is niet geheel toevallig.

Op dit bloeiende industrieterrein waren, als gevolg van de handel in de Gouden Eeuw, ooit tegelijkertijd zo'n zeshonderd molens aan het werk.

Een minidorp vol karakteristieke groene huisjes

Lonely Planet spreekt van een "open air windmill gallery". Het landschap op de Zaanse Schans is namelijk indrukwekkend: een minidorp vol karakteristieke groene huisjes, klinkerstraatjes en oude molens, tegen een achtergrond van bekende Hollandse luchten.

Wie goed zijn best doet, hoort de stem van dichter Hendrik Marsman over het oneindige laagland schallen: "Denkend aan Holland… "

Museum trekt vooral buitenlandse bezoekers

Als je rondwandelt op de Zaanse Schans word je vanzelf trots. Toch trekt het openluchtmuseum met name toeristen van over de grens aan. "Zo'n 90 procent van onze bezoekers komt uit het buitenland", zegt Maarten van der Meer van Stichting de Zaanse Schans.

"Maar toeristen uit de buurt zijn natuurlijk ook van harte welkom. We geven ze graag meer uitleg over onze interessante Nederlandse geschiedenis." Wel raadt hij aan de drukke zomermaanden te omzeilen. "Kom juist een dagje in de herfst of de winter. Dan is het een stuk rustiger en is de natuur nog steeds geweldig."

Jaarlijks trekt de Zaanse Schans meer dan twee miljoen bezoekers. Wat doen die daar zoal?

Hollandse selfies maken

Een Hollandse selfie wordt doorgaans niet gedeeld op Instagram. Op de Zaanse Schans heb je echter alle componenten voor de lokale tegenhanger van de 'Pisa-omduwfoto'. Het maakt niet uit waar je gaat staan, elke foto zal blaken van Hollandse glorie. Polderlandschap? Check. Draaiende molens? Check. Gigantische klomp? Uiteraard.

Nostalgische boodschappen inslaan

Niet alleen bekende merken als Verkade, Duyvis en Honig zijn afkomstig uit deze streek. Op de Zaanse Schans vind je ook een replica van het allereerste filiaal van Albert Heijn en wordt er in de aanwezige molens al eeuwen kaas gemaakt. 

De dagelijkse boodschappen zijn er dan ook in overvloede te vinden. De souvenirshops doen goede zaken met de verkoop van ouderwets proviand in nostalgische verpakkingen.

Het Zaans Museum bezoeken

Als je een dagdeel rondslentert op de Zaanse Schans, krijg je zeker antwoord op de vraag waarom de helft van de inhoud van je keukenkastje Zaans is.

Bezoek het Zaans Museum als je een fervent verzamelaar bent van oude koekblikken of als je geïntrigeerd bent door de Verkade Experience.

Redenen om te gaan

De Zaanse Schans is een open woon- en werkgebied, dus kun je er zo binnenwandelen. Gewoon een rondje lopen met een vriend, familielid of je geliefde is al leuk. Tel daarbij op dat het slechts een kwartiertje treinen vanaf Amsterdam is.

Pak het pontje, steek de Zaan over en wandel via de Lagedijk en de Julianabrug weer terug. Scoor een pannenkoek en fiets zielsgelukkig weer naar huis. Of haal nog even een krentenbol op het station. Ook heel Zaans.

Ga in de herfst of winter

Wie niet aan de zomervakantie gebonden is, kan inderdaad beter wachten tot de herfst of de winter.

Veel touroperators combineren een bezoek aan de Zaanse Schans met de Keukenhof. Vanaf begin april kun je daardoor al topdrukte verwachten.

Check vooraf de druktekalender op de site.

Praktische informatie

  • Voor wie met de auto komt: Parkeer je auto bij het Zaans Museum (10 euro per dag)
  • Voor wie met de trein komt: Pak de trein naar station Zaandijk Zaanse Schans en loop het laatste stuk 
  • Prijs: Het gebied de Zaanse Schans is gratis en vrij toegankelijk. Als je de musea en de molens wil bezoeken, betaal je entree
  • Adres: Schansend 7, Zaandam
  • Meer informatie

Dit artikel is onderdeel van de nieuwe rubriek Toerist in Eigen Land, waarvoor journalist Annelies van der Leeuw wekelijks een door reisgids Lonely Planet aangeraden Nederlandse bestemming bezoekt.