Een foto maken voor Instagram, Buienradar checken of je locatie delen met vrienden: de smartphone lijkt tegenwoordig onmisbaar op festivals. Maar diezelfde telefoon geeft ook vervelende impulsen. Sommige mensen laten daarom bewust hun telefoon thuis. NU.nl zoekt uit waarom.
 

Wouter van Noort, journalist bij NRC Handelsblad, schreef het boek Is daar iemand? over hoe het gebruik van de smartphone zijn privé- en werkleven beïnvloedde. Hij dook daarvoor in de wetenschap en sprak met meerdere experts. "Ik wilde weten: wat zegt stevig onderzoek nu echt over de effecten van smartphonegebruik?"

Wat het meest in het oog sprong was de invloed van smartphones op concentratie. "Aandacht werkt als een spier. Wanneer je die niet traint en steeds bent afgeleid door de pushmeldingen van je telefoon, dan verslapt die spier. Je verandert in een soort ADHD'er en bent continu op zoek naar nieuwe impulsen. En als het op het geven van impulsen aankomt, ben je bij je telefoon op de juiste plek."

Een gebrek van aandacht voor de dingen die om je heen gebeuren, is het laatst dat je nodig hebt op een festival, denkt Van Noort. "Je ontvangt allerlei berichten vanuit de 'gewone' wereld. Notificaties op Facebook, een whatsappje van je moeder, werkmail. Door al die impulsen ga je minder op in het moment; je komt minder in die flowachtige staat waarvoor je eigenlijk naar een festival gaat. Dat wil je gewoon niet."

Vrienden kwijt

Daar kan festivalbezoeker Sam van Oort over meepraten. Met een grote groep vrienden bezocht hij eind mei het festival Lente Kabinet in Het Twiske. Maar - met het doel om al zijn vrienden bij elkaar te houden - zat zijn telefoon ongeveer aan zijn oor geplakt. "Ik was alleen maar aan het bellen met iedereen. Waar sta jij nu? Kom je hierheen? Ik had nog niet opgehangen, of andere vrienden waren kwijt. Achteraf dacht ik: ik heb helemaal niet genoten, maar was alleen maar op zoek naar mijn vrienden."

Rob Simon is organisator van het festival Georgie's Wundergarten en experimenteerde in 2017 voor het eerst met een verbod op telefoons. "Toen we het aankondigden waren de meeste reacties positief. Maar er waren ook mensen die zeiden: 'Ik heb mijn telefoon nodig om mijn vrienden terug te vinden.' Dan schiet ik echt in de lach. Tien jaar geleden raakten we elkaar ook niet kwijt, maar sprak je af bij de patatkraam. En als je je vrienden toch kwijtraakte, was dat een mooie gelegenheid om nieuwe vrienden te maken."

Barrière weghalen

Simon kijkt terug op een geslaagde telefoonvrije editie. "Het creëerde een heel leuke sfeer. Mensen werden assertiever; gingen nieuwe vrienden maken en lieten zich inspireren. Eigenlijk is het gek dat ik dat moet benoemen, daarvoor zijn we tenslotte op een festival. Maar we zijn tegenwoordig zo getraind om op een schermpje te kijken. Het optreden is recht voor onze neus, maar we kiezen ervoor om er via een telefoonscherm naar te kijken tijdens het filmen. Wij wilden die barrière weghalen bij mensen."

De volgende editie van Georgie's Wundergarten, in juli, is ook zonder telefoons. "We hebben gezien wat het toevoegt." De organisatie hoefde het verbod overigens niet zelf te handhaven. "Nee, dat deden de bezoekers zelf. Ze spraken elkaar er op aan, wij hoefden niks te doen. Uiteindelijk gingen mensen zelfs stiekem naar het toilet om hun telefoon te gebruiken. Dat was heel grappig om te zien."

“In deze tijd geldt: voor je het weet sta je op Dumpert”
Wouter van Noort, journalist NRC

Dumpert

Van Noort denkt dat mensen zich meer inhouden wanneer er elk moment een smartphone met camera kan worden getrokken. "In deze tijd geldt: voor je het weet, sta je op Dumpert, terwijl je even helemaal los gaat. Op festivals gaat het erom dat je jezelf bent en dingen doet die je normaal niet durft. Met de kans om gefilmd te worden verdwijnt die ongeremdheid."

Jesper Koerts bezocht vier jaar geleden het festival Sziget in Hongarije. Zijn telefoon liet hij thuis, bang dat hij gestolen zou worden. "Het was fijn om even geen prikkels te hebben, ik werd daar persoonlijk wel socialer van. Ik kon nu niet meer in mijn tent liggen om even door Facebook te scrollen."

Toch was er ook een groot nadeel. "Er zijn heel weinig foto's gemaakt in die week. Mijn vrienden en ik brachten wel een losse camera mee, maar die was al snel leeg en moeilijk op te laden. We moeten het dus voornamelijk met onze herinneringen doen."

'Worden voorzichtiger'

Dat er ook voordelen zijn aan het meenemen van je smartphone naar een festival, erkent Van Noort. "Je kunt een mooie foto maken, even snapchatten, je vrienden makkelijk vinden. Het is gewoon leuk, dat kan ik niet ontkennen. Maar het is ook goed om af en toe te minderen."

De journalist ziet een trend in de huidige maatschappij. "We zijn in de laatste jaren verslaafd geraakt aan de smartphone en nu beginnen we in te zien dat daar grote nadelen aan kleven. Daardoor worden we voorzichtiger. Apple speelt bijvoorbeeld ook in op die trend, door functies te ontwikkelen om overmatig gebruik van de smartphone tegen te gaan."

Van Noort adviseert: "Het kan echt geen kwaad om je telefoon thuis te laten tijdens een bezoek aan een festival. En durf je dat nog niet, dan kun je hem altijd in een kluisje bewaren."

Wat vind jij van smartphonegebruik tijdens festivals? Laat je reactie achter onder dit artikel.