Moskou zet 300 duizend reservisten in om het initiatief in de oorlog met Oekraïne terug te winnen. De vraag is of dat voldoende is. Dick Berlijn, ooit Nederlands hoogste militair, denkt van niet. 'We weten niet of deze reservisten straks wél bereid zijn te vechten.'

Dit artikel is afkomstig uit de Volkskrant. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

De gehavende Russische invasiemacht, die met zo’n 180 duizend soldaten de oorlog dacht te klaren, krijgt versterking van honderdduizenden reservisten. Het klinkt indrukwekkend. Maar in Kyiv leidde Vladimir Poetins aankondiging niet tot paniek. Het ministerie van Defensie volstond op Twitter met het citeren van successchrijver Stephen King. ‘Poetin nam aan dat hij met een schoothondje te maken had’, twitterde King. ‘Wat hij kreeg was een veelvraat.’

Dat het Oekraïense leger na zeven maanden nog overeind staat, is niet alleen te danken aan goed gemotiveerde soldaten. Het is ook het gevolg van een gebrekkig Russisch oorlogsplan, dat bijvoorbeeld niet voorzag in het uitschakelen van het Oekraïense leiderschap.

Generaal b.d. Dick Berlijn, tussen 2004 en 2008 de hoogste militair van Nederland, verbaast zich al vanaf de eerste invasiedag over de bewegingsvrijheid die de Russen president Volodymyr Zelensky en zijn generaals gunnen. De voormalige F-16-vlieger leidde in 1993 de Nederlandse luchtmacht-eenheid die deelnam aan de operaties boven Joegoslavië. Hij wijst erop dat de VS in Irak niet schroomden om achter president Saddam Hussein en zijn generaals aan te gaan.

Denkt u dat Poetin deze cruciale fout zal proberen te herstellen in zijn nieuwe oorlogsplan?

‘Dat valt nog te bezien. In de Golfoorlog was de vraag welke eenheden en personen je moest uitschakelen om het Iraakse leger te verlammen. In Oekraïne is dat niet gebeurd. Militaire hoofdkwartieren en ministeries zijn niet gebombardeerd. Zelensky werd ongemoeid gelaten waardoor hij nu zo’n cruciale factor is geworden.

‘In een goed uitgevoerd aanvalsplan schakel je de regering en het leiderschap uit. Dan verlam je het systeem. Als de Russen dit hadden gedaan, zou het een enorm effect op de strijd hebben gehad. Het lijkt wel of ze een ongecoördineerd aanvalsplan uitvoeren. Of willen ze het gewoon niet? Niemand weet het. Misschien gaan we het nog zien: dat ze Kyiv en steden in het westen met grof geweld bombarderen.’

Zal deze mobilisatie Rusland in staat stellen de oorlog alsnog te winnen?

‘Het Russische leger heeft nu slagkracht en goed gemotiveerde soldaten nodig. Dus artilleristen, tankbemanningen, meer gevechtshelikopters en gevechtsvliegtuigen. Het is nog maar de vraag of het moreel van de opgeroepen reservisten hoger is dan dat van de huidige soldaten. Zij werden naar Oekraïne gelokt met het verhaal dat ze geld konden verdienen. Met deze nieuwe soldaten proberen de Russen weer het initiatief in handen te krijgen. Rusland zal nu successen willen laten zien. Dat zou een flinke opkikker geven. Maar we weten gewoon niet of deze reservisten straks wél bereid zijn te vechten.’

Een grotere inzet van de luchtmacht ziet u ook als voorwaarde voor Russisch succes. Maar de Russische luchtmacht schitterde tot nu toe door afwezigheid.

‘Dit heeft velen in het Westen verbaasd. Dat de luchtmacht geen grote rol heeft gespeeld, roept de vraag op hoe het met hun gereedheid staat. En zijn ze niet bereid om risico’s te nemen? Effectieve coördinatie tussen land-en luchtmacht hebben we ook niet gezien. In het Westen wordt een groot accent hierop gelegd. Als dat goed draait, het samenspel tussen eenheden op de grond en in de lucht, kun je een heel effectieve strijdmacht creëren. Tot nu toe was daarvan in Oekraïne geen sprake.’

Is deze oorlog geen verloren strijd voor Rusland?

‘Willen ze winnen, dan moeten er zoveel zaken anders worden aangepakt: de commandovoering, het moreel van de soldaten, de logistiek, de inlichtingen. Dat zijn cruciale voorwaarden die niet waren ingevuld toen de invasie begon. Waarom zou het nu plotseling wel goed gaan daarmee? Dat is niet te doen in korte tijd. Dit is een verloren strijd voor Poetin. Hij kan de oorlog niet meer redden. Dit betekent niet dat het snel afgelopen zal zijn. Er zal nog veel strijd zijn met heel veel doden. Als Poetin slim is, stuurt hij aan op onderhandelingen. Dan kan hij er nog iets uithalen voor Rusland.’