Rotterdam moet voor het eerst sinds 1987 zonder openluchtbioscoop de zomer doorkomen, omdat de vergunningsregels door de gemeente strikt zijn toegepast. Nu de raadsleden schrikken van de ophef is het te laat. De leveranciers van het filmdoek zijn al afgezegd.

Dit artikel is afkomstig uit de Volkskrant. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Al 35 zomers op rij organiseert de stichting van Joost Maaskant de Rotterdamse Pleinbioscoop, zomerse openluchtvoorstellingen in het centrum van de stad. Maar dit jaar wordt die reeks voor het eerst onderbroken. Reden: de gemeente gaf hem een vergunning tot uiterlijk 23 uur 's avonds, wat voor een openluchtbioscoop een probleem is, omdat het pas om kwart voor tien donker wordt.

"Kijk, daar had het scherm moeten komen, 15 meter hoog, 20 meter lang. Hier hadden we dan de stoeltjes neergezet zodat je echt vanaf dit hele stuk film had kunnen kijken." Maaskant kijkt nog een beetje verdwaasd om zich heen. Al jarenlang organiseert hij culturele evenementen in en rond Rotterdam, met als kroon op zijn werk de zomerse openluchtbioscoop in de stad.

Instituut in Rotterdam

Pleinbioscoop, zoals het festival officieel heet, groeide de afgelopen decennia uit tot een instituut in Rotterdam. Het begon ooit in 1987 op het Schouwburgplein, verhuisde later naar het Museumpark, waar negentien dagen lang iedere avond plek was voor wel 3.500 bioscoopbezoekers. Vanwege een renovatie van de park besloot de organisatie twee jaar geleden tijdelijk het kamp op te slaan naast Hotel New York, op een grasveld ingeklemd tussen het water en de wolkenkrabbers. Daar hadden vanaf volgende week iedere avond 600 bezoekers kunnen genieten, van kleinere films van Nederlandse bodem tot Hollywoodkaskrakers als The Batman.

Maar het gaat niet door, zegt Maaskant, en de reden heet Nota Evenementenvergunningen 2019. Dat is een onlangs aangescherpte gemeentewet die voorschrijft dat buitenevenementen tot uiterlijk 23 uur 's avonds mogen duren, "om overlast voor de buurt tegen te gaan", aldus een gemeentewoordvoerder. Voor alle buitenevenementen gelden dezelfde regels, of je nu een technofestival of een openluchtbioscoop bent. 23.00 uur is de deur dicht.

Wat in steden als Barcelona met de Sala Montjuic en Parijs met de Cinéma en Plein Air de la Villette als attractie wordt gezien - avonden waarop duizenden bewoners samen met toeristen kunnen genieten van films, de drukkende zomerse zwoelte en van elkaar - staat vanaf dit jaar in Rotterdam dus te boek als overlast.

Rekkelijken en preciezen

Je zou dat als iets typisch Nederlands kunnen zien, kenmerkend voor het land waar we onze eigen kringverjaardagen als gezellig omschrijven, terwijl we zomerse barbecues van de buren al snel als overlast ervaren. Niet voor niets rijst bij de eeuwenlange strijd tussen de rekkelijken en de preciezen de vraag hoe het kan dat een volk dat zich zo weinig laat vertellen, wel continu drang voelt anderen tot de orde te roepen?

"Het is vooral het gebrek aan maatwerk dat mij tegenstaat", zegt Maaskant. "Bij elke mail en elk telefoontje naar de gemeente waarin ik probeerde uit te leggen dat wij geen popfestival zijn, maar een openluchtbioscoop, was het antwoord hetzelfde: 'Dit is tegen de overlast. Zo staat het staat in de wet.'"

"Maar kijk nou eens om je heen", zegt hij. 'Over welke overlast hebben we het eigenlijk?' Ten eerste werkt de Pleinbioscoop al jaren niet meer met boxen die het geluid verspreiden, maar met koptelefoons. En, in dit kader wellicht belangrijker: op de pier waar het festival georganiseerd wordt, zijn helemaal geen omwonenden. Er staan vrijwel alleen kantoorpanden.

"Vorig jaar hadden we na negentien dagen festival één klacht", zegt Maaskant. "En die had niet te maken met een film, maar met een afterparty van een aantal vrijwilligers."

Subiet een petitie

Daarover gesproken: de Pleinbioscoop draait jaarlijks op ongeveer zeventig vrijwilligers, zegt vrijwilligerscoördinator Lotte van der Zel (24), die zelf al sinds haar 13de helpt bij de Pleinbioscoop en het festival ieder jaar groot in haar agenda zet. Toen zij voor het eerst de noodlottige woorden Nota Evenementenvergunningen 2019 hoorde, begon ze subiet een petitie, die binnen 24 uur al meer dan 5.000 keer werd ondertekend.

"Het is fijn dat er zo een heel duidelijke Rotterdamse 'nee' te horen is", zegt ze. "Het gaat ons trouwens niet om de ambtenaren. Zij moeten ook gewoon doen wat hen wordt opgedragen. Het gaat ons om de regels, gemaakt door politici die nog nooit een feestje hebben georganiseerd, maar er wel voor zorgen dat sommige mensen langzaamaan hun vuur verliezen."

Maatwerk opeens wel mogelijk

"Het vergunningentraject is de laatste jaren steeds ingewikkelder geworden", zegt ook Maaskant, die in ruil voor plusminus zes maanden werk 6.000 euro verdient aan het festival. "Ik moet een flora- en faunaonderzoek laten doen, heb een omgevingsvergunning nodig, een alcoholvergunning die volgens artikel 35 voor maximaal twaalf dagen geldt, waardoor ik voor de overige dagen een exploitatievergunning nodig heb. En die kan ik alleen krijgen als mijn barruimte meer dan 35 vierkante meter is, wat die niet is."

Toen Radio Rijnmond over de afgelasting begon te berichten, bleek er overigens wel maatwerk mogelijk. "Ik ben de hele dag al in gesprek met politici die opeens bellen om te kijken of ze wat kunnen doen", zegt Maaskant. Zijn antwoord was elke keer hetzelfde. "Fijn dat er een discussie komt, maar voor ons is het helaas te laat, omdat ik alle leveranciers al heb afgebeld. Hadden jullie trouwens niet wat eerder kunnen bellen?"