Kwetsbare mensen willen net als 60-plussers graag een herhaalprik, maar krijgen die niet. Ondertussen worden miljoenen vaccins vernietigd.

Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Met gekromde tenen vernam Hannah Haagsman deze week het nieuws. Het ministerie van Volksgezondheid (VWS) vernietigt de komende periode miljoenen coronavaccins. Er is wereldwijd een overschot aan vaccins waardoor doneren aan arme landen lang niet altijd meer lukt. En dus verdwijnen op de korte termijn 3,3 miljoen doses van VWS in de prullenbak - en later dit jaar mogelijk een veelvoud hiervan, meldde minister Ernst Kuipers.

En ik dan, dacht de pas 59 geworden Haagsman. Ze wil graag een herhaalprik, zoals iedereen van 60 jaar of ouder die kan krijgen. Maar de grens van 60 jaar, vastgesteld door de Gezondheidsraad, betekent voor Haagsman dat ze geen recht heeft op een vaccin.

Haagsman heeft onder meer astmatische bronchitis en behoort tot de griepprikgroep die jaarlijks wordt opgeroepen voor een inenting tegen griep. "Een zware corona-infectie zou mijn klachten kunnen verergeren. Daarom houd ik me nu afzijdig van het openbare leven. Mijn booster is vier maanden geleden gezet en we weten dat mijn immuniteit dus is afgenomen. Maar in plaats van dat ook ik een herhaalprik krijg, worden vaccins vernietigd."

Bijval

Iederin, het netwerk voor mensen met een beperking of chronische ziekte, roept al langer op om een bredere groep mensen toegang te geven tot een herhaalprik. Op sociale media krijgen mensen die deze situatie aankaarten veel bijval, ook van medisch deskundigen en artsen. Zo riep huisarts Bart Bruijn op om alles op alles te zetten om deze vaccins in mensen te krijgen die ze nodig hebben of graag willen.

Aan de telefoon zegt Bruijn dat hij moeite heeft met de limieten rond vaccinaties. Patiënten uit zijn praktijk moet hij nee verkopen als ze om een 'briefje van de huisarts' vragen, terwijl daar kwetsbare mensen bij zitten die in zijn ogen gebaat zijn bij vaccinatie. "We doen net alsof het virus niet meer rondgaat, maar de ziekte is voor veel mensen nog wel degelijk een probleem."

Het argument van de Gezondheidsraad is dat er geen medisch wetenschappelijke reden is om mensen onder de 60 een herhaalprik aan te bieden omdat bij deze groep een zeer beperkt aantal ziekenhuisopnames voorkomen zou worden. Dat noemt Bruijn 'gezwets.' "Al twee jaar heeft niemand oog voor wat er buiten het ziekenhuis afspeelt. Alsof dat niet ernstig genoeg is."

Wrange situatie

Rechtsfilosoof Roland Pierik (UvA), tot voor kort commissielid bij de Gezondheidsraad en expert op het gebied van vaccinatievraagstukken, constateert dat er een wrange situatie ontstaat. "Eigenlijk zie ik niet goed in waarom we deze mensen geen overgebleven prik kunnen geven. Er is kennelijk geen gezondheidsrisico bij een extra inenting, maar we zouden de Gezondheidsraad kunnen vragen of er een bezwaar is om meer mensen een herhaalprik aan te bieden en hoe je dat het best kunt organiseren."

Andere aspecten zoals de prijs spelen nu geen rol. Voor de vaccins is namelijk al betaald en de GGD's hebben nog 113 prikstraten open voor mensen die hun basisvaccinatie, booster of herhaalprik komen halen.

Marion Koopmans, hoogleraar virologie (Erasmus MC) en lid van de Gezondheidsraad, ziet geen wezenlijk bezwaar, zeker niet als het alternatief is dat vaccins worden weggegooid.

"Natuurlijk zal een booster op een jongere leeftijd ook wat doen. In die zin is een leeftijdsgrens altijd arbitrair en begrijp ik de vraag", zegt Koopmans. "We weten echter ook dat de meerwaarde van een herhaalprik met de huidige vaccins, die slecht reageren op de omikronvariant, zeer beperkt is en dat een langere interval tussen vaccinaties een betere boost geeft. Er is geen zwart-wit-antwoord."

Ook Koopmans vindt dit een kwestie voor de Gezondheidsraad. Daar ligt momenteel geen expliciete vraag van VWS. Een woordvoerder laat weten dat de minister bekend is met de vragen die in de maatschappij leven en de situatie in de gaten wordt gehouden.