Tienduizenden mensen wachten op een medische keuring, en het UWV krijgt die achterstanden niet weggewerkt. Het is het hoofdpijndossier voor UWV-voorzitter Maarten Camps.

Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) kampt al jaren met een grote én groeiende achterstand bij de medische beoordelingen van mensen die een arbeidsongeschiktheidsuitkering aanvragen of van wie beoordeeld moet worden of ze een uitkering mogen behouden. Eind 2020 keek de organisatie tegen een berg van 48.463 medische beoordelingen aan.

Dat zijn dus bijna vijftigduizend mensen die wachten op een oproep door een verzekeringsarts van het UWV. In 2021 zijn er minder beoordelingen gedaan dan in het jaar ervoor, en toch is in 2021 de achterstand met enkele duizenden afgenomen, tot 43.750. Hoe dat kan? 'Een wijziging van de definitie', staat letterlijk in het jaarverslag van het UWV dat donderdag verschijnt.

Het UWV roept deze mensen niet meer op voor een keuring, maar 'monitort' nu een grote groep cliënten die in deze voorraad stond. Wat is dat, monitoren? UWV-voorzitter Maarten Camps: "We houden nu jaarlijks een gesprek met iedereen die voor 80 tot 100 procent arbeidsongeschikt is en van wie we verwachten dat er nog verbetering kan optreden."

Minder werk voor de arts

Dat gesprek is niet altijd door een arts. "Aan hand van het gesprek wordt vervolgens beslist of iemand wel of niet moet worden opgeroepen voor een herbeoordeling. En dat hoeft vaak helemaal niet. We doen dus niet zoals voorheen een herbeoordeling louter omdat die om de zoveel jaar gepland stond."

Het is een van de voorbeelden van een 'procesverandering' - zoals Camps het noemt - waarmee het UWV af wil van de grote achterstanden. "We hebben jaren geprobeerd om meer artsen aan te trekken, maar we moeten concluderen dat dat ons niet lukt. Er is niet voldoende animo voor het vak verzekeringsgeneeskunde."

Het aantal artsen bij UWV neemt zelfs af. "We moeten dus andere maatregelen treffen. Zo zijn we gestart met sociaal-medische centra, waar artsen in een multidisciplinair team werken die hen ondersteunen. Dan kunnen er meer medische beoordelingen plaatsvinden." De eerste ervaringen zijn licht positief, aldus Camps.

Eén keuring per dag

In 2021 hebben de 722 verzekeringsartsen van het UWV in totaal 145.100 beoordelingen gedaan. Volgens minister Karien van Gennip van sociale zaken doet een UWV-arts maar één beoordeling op een dag, de rest van de tijd is hij of zij kwijt aan administratie.

Camps: "Ik hoorde ook dat de minister dat zei. Een arts doet natuurlijk ook meer dan alleen beoordelingen, hij leidt ook jonge artsen op. Maar het klopt dat de tijd die nodig is voor het maken van rapporten enorm is toegenomen. Dat komt onder meer door de juridisering. De eisen aan een verslag zijn in de loop der jaren flink toegenomen.

"Maar dat moet ook anders kunnen ja. Daarom willen we kijken naar de regels van de wet Werk en inkomen naar vermogen (Wia). Nu moet een arts voorspellen of iemand kans heeft op herstel of levenslang arbeidsongeschikt blijft, dat noemen we het duurzaamheidscriterium. Die moeten we wellicht afschaffen. Een ander idee is om 60-plussers in de Wia niet meer op te roepen voor een medische herbeoordeling."

Wia op de schop

Dan ontstaat er bijna een geheel andere wet? "Ja, dat kan uiteindelijk gebeuren en misschien is dat wel een goed idee. In het regeerakkoord geeft het kabinet ook aan naar de hardheden in de Wia te willen kijken. Maar nu moeten we eerst zelf aan de slag om de achterstanden terug te dringen en kijken naar aanpassing van regels op de korte termijn."

Het UWV vraagt zich bijvoorbeeld af of het zinvol is om iedereen na een jaar ziektewet op te roepen. "Daar moeten we slimmer mee omgaan." Allemaal suggesties om van die enorme achterstand af te komen. Camps: "De achterstanden zijn echt heel vervelend. We kunnen daardoor onze cliënten niet de dienstverlening bieden die we willen en zouden moeten bieden."