De Winterspelen in Peking waren succesvol voor Nederland, maar tegelijkertijd viel vooral het politieke aspect op. In de affaire rond kunstschaatsster Valieva kwamen alle grote onderwerpen samen.

Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Ireen Wüst won goud voor de vijfde Winterspelen op rij. Irene Schouten werd de succesvolste wintersportster ooit op één Spelen. Het waren grote sportverhalen, belangrijk in Nederland.

Maar het ging in Peking de afgelopen weken vooral over een vijftienjarige Russische kunstschaatsster. De naam van Kamila Valieva zal altijd verbonden blijven aan Peking 2022.

Het verhaal rond Valieva, die positief op doping werd getest en daarna door een wereldwijde mangel werd gehaald, bracht alle grote onderwerpen rond de Spelen samen: doping, leeftijd, politiek en sport, waarbij dat laatste onderdeel duidelijk op het tweede plan stond.

Meer dan helder is dat politiek nooit ver weg was deze Spelen, iets wat nog voor de Valieva-zaak duidelijk werd toen IOC-voorzitter Thomas Bach met tennisster Peng Shuai bij meerdere onderdelen kwam kijken.

Het waren twee weken sport in een door hekken omringde, ontworpen wereld die kon bestaan in een land waar geen vragen werden gesteld. Sommigen spraken zich bij thuiskomst uit over de mensenrechtenschendingen in China, zoals Nils van der Poel. Toch bleef dat onderwerp op een enkele opleving na onbesproken.

Peng Shuai, rechts, bij de big air skifinale met Thomas Bach (m).

Peng Shuai, rechts, bij de big air skifinale met Thomas Bach (m).
Peng Shuai, rechts, bij de big air skifinale met Thomas Bach (m).
Foto: AP

'Samen naar een gedeelde toekomst'

Het Chinese organisatiecomité schond de regel dat er op de Spelen niet over politiek gepraat wordt zelf nog het meest: het meldde onomwonden dat er in China niks aan de hand was. Het IOC hield zich afzijdig. Het motto van de Spelen, 'Samen naar een gedeelde toekomst', klonk met de dag minder oprecht.

Valieva bezweek uiteindelijk onder de druk, door in haar finale drie keer te vallen. Daarna werd ze uitgekafferd door haar coach. De kilte van 'Valieva's omgeving', te weten de coaches en begeleiding, had ook de Duitse baas van het IOC rillingen gegeven.

Bach liet het woord minimumleeftijd vallen. Maar ook het IOC kan jonge sporters niet beter beschermen. In het olympisch handvest staat maar één zin over: er is geen limiet aan leeftijd, tenzij een sportfederatie dat zelf in regels heeft opgeschreven.

Een voorstel voor een minimumleeftijd wordt tegengehouden, juist door Rusland. Of beter, het Russisch Olympisch Comité, want door doping mag het land nog steeds niet onder eigen naam deelnemen aan de Spelen. Ook een compromis van het IOC om iedereen aan boord te houden.

Nederland deed met twee minderjarigen mee

Voormalig IOC-lid Dick Pound pleitte voor een time-out voor Rusland, maar het is niet alleen Rusland dat van leeftijd geen halszaak maakt. Nederland deed met twee minderjarigen mee aan de Spelen: Lindsay van Zundert en Melissa Peperkamp, beiden zeventien jaar. Vooral bij Peperkamp was leeftijd geen gespreksonderwerp: in het snowboarden heerst niet de keiharde topsportcultuur.

Chef de Mission Carl Verheijen ging daar aan het eind van de Spelen desgevraagd wel op in. De begeleiding van jonge sporters moet wel goed op orde zijn, zei hij. "Ik heb zelf twee dochters in die leeftijd. Vooral de tweede, die schaatst op behoorlijk niveau. Je wil dat zij plezier houdt en op een gegeven moment zelf kan kiezen. Maar los van de IOC-regels, zouden we ook als NOC-NSF kunnen nadenken over een minimum leeftijdsgrens van achttien jaar. Maar dat is aan technisch directeur Maurits Hendriks en zijn opvolger André Cats."

Skeleton kan eenzaam zijn in Nederland

Verheijen keek verder terug op de in zijn beleving goede sportieve Winterspelen. Met acht keer goud was dat een gouden medaille meer dan verwacht. Vanuit Nederlands perspectief waren vooral de vrouwen succesvol, Suzanne Schulting en Irene Schouten voorop. Ireen Wüst won een heel bijzondere medaille.

Ook het brons van Kimberley Bos was speciaal, zeker omdat zij helemaal haar eigen pad bewandelde. Of zij doorgaat is nog de vraag. Skeleton kan eenzaam zijn in Nederland.

De sporters hadden gemeen dat ze presteerden in een ongekende situatie. De olympische bubbel had alle vorm van vrijheid weggehouden. Het zorgde ervoor dat er in de laatste week geen coronabesmettingen meer waren, maar mentaal was het voor de sporters een stuk zwaarder. Schouten won op de eerste en laatste schaatsdag. Zij moest bijna twee weken in haar focus blijven.

Zij boekte succes. Tegelijkertijd werd een vijftienjarige kunstrijdster een (sport)leven ontnomen. De Spelen kregen er een blijvende controverse bij.