De strijd tussen IS en Koerdische troepen rondom een gevangenis in het noordoosten van Syrië duurt al dagen. Er zijn ernstige zorgen over honderden kinderen die worden vastgehouden door de jihadisten.

Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Met meer dan honderd strijders en twee autobommen zette Islamitische Staat donderdagnacht een aanval in op de Ghwayran-gevangenis in Hasakah - in het noordoosten van Syrië - waar duizenden voormalige IS-strijders worden vastgehouden. De aanval overrompelde de voornamelijk Koerdische strijders van de Syrian Democratic Forces (SDF), die het gebied in handen hebben; al snel werd er zowel binnen als buiten de gevangenis flink gevochten. Na vijf dagen van hevige gevechten is het de SDF nog altijd niet gelukt om de totale controle over de gevangenis terug te winnen.

Volgens een woordvoerder van de SDF zijn er inmiddels 27 leden van de SDF en 180 IS-strijders gedood, waaronder ook enkele gevangenen. Honderden gevangenen hebben zich inmiddels overgegeven aan de SDF en honderd ontsnapte gevangenen zijn weer opgepakt - onduidelijk is hoeveel er nog voortvluchtig zijn. Naast de strijd om de gevangenis heeft een aantal IS-strijders zich ook in een nabijgelegen woonwijk verschanst, die inmiddels is afgezet door de SDF. Volgens de VN zijn er zeker 45.000 inwoners uit Hasakah op de vlucht geslagen voor het geweld.

Volgens de VN zijn tienduizenden burgers uit Hasakah op de vlucht geslagen voor de gevechten.

Volgens de VN zijn tienduizenden burgers uit Hasakah op de vlucht geslagen voor de gevechten.
Volgens de VN zijn tienduizenden burgers uit Hasakah op de vlucht geslagen voor de gevechten.
Foto: AFP

De SDF staat er niet helemaal alleen voor; al vrij snel kwam er extra steun uit Amerikaanse hoek. Volgens een woordvoerder van het Pentagon hebben de Verenigde Staten - die enkele honderden soldaten in het gebied gelegerd hebben - meerdere luchtaanvallen uitgevoerd om de SDF te ondersteunen.

Honderden kinderen vastgehouden

Het voornaamste doel van de SDF en de coalitie is het gevangeniscomplex zo snel mogelijk weer onder controle te krijgen. Een groep van 150 tot 200 IS-leden heeft nog altijd een noordelijke vleugel van de gevangenis in handen waar honderden minderjarigen worden vastgehouden. Volgens hulporganisatie UNICEF gaat het om zeker 850 kinderen, vanaf twaalf jaar oud.

Zij worden al jaren vastgehouden op verdenking van banden met IS; sommigen hadden ouders met IS-sympathieën, sommigen zouden onder dwang gerekruteerd zijn door IS. Een deel van de minderjarigen zijn kinderen van buitenlandse IS-strijders. Volgens de SDF worden de minderjarigen nu door de IS-militanten gebruikt als menselijk schild, UNICEF waarschuwt dat de kinderen 'serieus gevaar' lopen. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch heeft een spraakbericht in handen van een van de buitenlandse jongens die vastzitten in de gevangenisvleugel die in nog in handen is van IS. "Er zijn hier veel doden, veel gewonden", vertelt hij. "Ik ben bang dat ik elk moment dood kan gaan."

Weigering verdachten terug te halen

In het hele noordoosten van Syrië zitten naar schatting duizenden buitenlandse IS-vrouwen en kinderen vast in kampen en gevangenissen. De Koerdische autoriteiten in het noordoosten van Syrië doen herhaaldelijk de oproep aan de internationale gemeenschap om hun eigen burgers te repatriëren, maar tot dusver hebben slechts weinig landen daaraan gehoor gegeven.

Letta Tayler, onderzoeker terrorismebestrijding bij Human Rights Watch, hekelt het feit dat veel van deze landen niet alleen vrouwen maar ook kinderen weigeren terug te halen. 'Als er ook maar iets gebeurt met deze jongens tijdens deze gevangenisaanval, dan hebben de thuislanden van deze jongens kinderbloed aan hun handen', twittert ze.

Aantrekkelijk doelwit

Naast het lot van de gedetineerde kinderen legt de gevangenisaanval ook de aandacht op de blijvende aanwezigheid van IS in het gebied. Het is de grootste militaire operatie van de organisatie sinds het in 2019 de strijd om Baghuz verloor, waarmee 'het kalifaat' officieel ten val kwam. Sindsdien zijn er duizenden IS-strijders nog altijd actief in zowel Syrië als Irak, waar het zogenoemde kalifaat zich jarenlang over uitstrekte.

Uit de aanval op de Ghwayran-gevangenis blijkt dat de organisatie nog altijd goed bewapend is en in staat om goed georganiseerde aanvallen uit te voeren. Gevangenissen waar IS-strijders worden vastgehouden zijn een aantrekkelijk doelwit voor IS; met elke succesvolle uitbraak worden de gelederen van de organisatie opnieuw versterkt.

In een reactie op de aanval in Hasakah heeft Irak laten weten de beveiliging rondom de eigen gevangenissen waar het IS-strijders vasthoudt verder op te voeren. Ook hier is IS nog altijd een gevaar; afgelopen vrijdag drongen IS-strijders een kazerne binnen en schoten elf Iraakse soldaten dood in hun slaap.