Spelen in de kou, op zondag en het liefst klassiek. Onderzoek toont aan dat straatmuzikanten die weten hoe de hazen lopen, flink kunnen verdienen. Hoe vergaat het de Klezmer-muzikant in de binnenstad van Deventer?

Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Met trillende handen steekt Nathan Dillen (30) een sigaret op. De straatmuzikant met opvallende zwarte hoed wrijft zijn handen warm. "Dit is een uitstekende plek", oordeelt hij tevreden. Op het winkelstraten-knooppunt in de binnenstad van Deventer komt hem een walm tegemoet van vette vis, Vietnamese loempia's en broodjes HEMA-knakworst. "Mensen denken op dit kruispunt even na: ga ik links, of toch rechts? Ze vertragen en dan val ik meer op."

Zodra de klezmermuzikant zijn verregende mapje bladmuziek en zwarte klarinet tevoorschijn haalt, begint het gouden geldkistje te rinkelen. Dillen speelt al sinds zijn dertiende op straat en weet precies wat wel en vooral niet werkt. "Zorg dat je authentiek bent", waarschuwt hij. "Toen ik sinterklaasliedjes speelde, viel de opbrengst behoorlijk tegen."

Gemiddelde uurloon: 23 euro

Voor het eerst brachten onderzoekers van de Tilburg University uitgebreid in kaart wat een straatmuzikant succesvol maakt. Ze observeerden het gedrag van ruim 80.000 mensen die doneerden aan 72 straatmuzikanten in het centrum van Keulen. Het gemiddelde uurloon van een straatmuzikant? 23 euro, maar wie het slim aanpakt kan een stuk meer verdienen, aldus onderzoeker Samuel Stäbler.

Een paar opvallende resultaten: muzikanten die in de kou en regen spelen verdienen meer, en klassiek doet het een stuk beter dan rock en jazz. Kinderen doen het ook goed bij het publiek en spelen op zondag helpt: het uurloon stijgt op deze dag met gemiddeld 12 euro. De religieuze zondag kan volgens de onderzoekers de gevoelens als 'empathie en bereidheid om iets goed te doen in de samenleving' versterken.

Een combinatie van dit soort succesvolle factoren kan het uurloon opstuwen tot wel 100 euro. Meestal haalt Dillen enkele tientallen euro's per uur op, af en toe is er een uitschieter. In Harderwijk kreeg de muzikant van één toehoorder ooit 150 euro. En die keer in Praag haalde hij ver boven de 100 euro per uur op. Grinnikend: "Dat kwam vast door de dansende dames die ik meenam van de camping."

Nathan Dillen heeft een succesvol uur achter de rug in de Deventer binnenstad.

Nathan Dillen heeft een succesvol uur achter de rug in de Deventer binnenstad.
Nathan Dillen heeft een succesvol uur achter de rug in de Deventer binnenstad.
Foto: Herman Engbers

'Te weinig straatmuzikanten'

En dan heb je de consument, een belangrijke component voor het succes van de straatmuzikant. Vrouwen geven bijvoorbeeld meer dan mannen, "want die zijn meer empathisch", veronderstellen de onderzoekers. En veertigers en vijftigers zijn guller dan twintigers. Tieke van den Berg gooit in de winkelstraat in Deventer haar laatste kleingeld in het kistje van Dillen. Klezmer spreekt haar aan, ze groeide in Amsterdam op met Joodse muziek. "En mijn zoon was vroeger ook straatmuzikant. Er treden veel te weinig straatmuzikanten op dus als ik iemand zie, geef ik zeker wat."

Willem van der Oest stapt met stevige pas op de muzikant af. "Dit moet je belonen", vindt hij. "Nederland is een land van kruideniers die geen belangstelling hebben voor cultuur. Slechte zaak." En de dertienjarige Wende geeft een euro omdat ze het altijd "zo stil vindt in de stad. En echt knap dat hij het blazen zolang volhoudt."

De opbrengst na een uur

En al zijn de verdiensten leuk, het is volgens Dillen niet het belangrijkste. "De duit is een vorm van respect voor hetgeen wat je doet." Na een uur spelen in Deventer maakt hij de balans op: 59,40 euro en een oliebol. "Een goed uur", concludeert hij. Zijn belangrijkste tip: "Wees jezelf en kijk niet alleen naar geld. Lol hebben, dat zien mensen en dan geven ze gul."

Regels voor de straatmuzikant

Zelf van plan om op straat muziek te maken? "Dan ben je wel aan wat regels gebonden", waarschuwt straatmuzikant-expert Roel van Dongen, initiator van de website straatmuzikanten.nl. "De meeste gemeenten hebben eigen regels voor straatmuzikanten. Die staan in de algemene plaatselijke verordening, de APV." In sommige gemeenten moet je een vergunning aanvragen, mag je maximaal een half uur op dezelfde plek staan en/of geldt een verbod om met meer dan twee personen op te treden. Ook zijn er regels voor artiesten die gebruikmaken van een versterker. Lokale regels zijn steeds te vinden op de site van de gemeente.