Verser dan vers! Met die slogan probeert fabrikant Iglo zijn diepvriesspinazie op onze borden te krijgen. Want, zegt Iglo in een reclamefilmpje, de ingevroren spinazie bevat méér vitaminen dan verse spinazie. Hoe kan dat?

Dit artikel is afkomstig uit de Volkskrant. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Met 'verse' spinazie bedoelt Iglo niet de spinazie die zojuist is geoogst. Blijkens de website van Iglo gaat het om spinazie die we vinden 'op de groenteafdeling'. Volgens Nevo-online, een website met tabellen over voedingsstoffen van het RIVM, bevat verse spinazie gemiddeld maar 1 milligram vitamine C per 100 gram, terwijl dit bij diepvriesspinazie gemiddeld 15 keer zoveel is. Wat betreft minder breed bejubelde vitaminen, zoals B1, folaat, of lycopeen, valt de vergelijking juist negatief uit voor de diepvriesblokken, maar Iglo legt in haar wervende communicatie de nadruk op vitamine C.

De geoogste spinazie wordt binnen enkele uren gewassen, geblancheerd en ingevroren. Kort blancheren maakt enzymen onschadelijk die de vitaminen anders zouden afbreken. Hoe langer je daarmee wacht, des te meer er verloren gaan. Ook andere processen spelen een rol, legt Wageningse hoogleraar Voedselverwerkingstechnologie Ernst Woltering uit. Vitamine C gaat verloren door een tekort aan licht, blootstelling aan zuurstof en een hoge temperatuur. Vandaar dat op verpakkingen vaak staat: 'verpakt onder beschermende atmosfeer'. Dat wil zeggen: verpakt in een koele ruimte met een luchtmengsel zonder zuurstof. Koop je de spinazie bij een groenteboer, dan hoef je niet te rekenen op een hoog vitamine C-gehalte.

Volgens een grafiek op de website van Iglo blijft bij kamertemperatuur na drie dagen nauwelijks 10 procent van de vitamine C in spinazie over. Na een week is alles weg. De ingevroren spinazie daarentegen zou maandenlang 77 procent van de vitamine C behouden. De grafiek blijkt afkomstig uit een onderzoek van Unilever uit 1997. Maar een Griekse studie uit 2003 houdt het op minder dan 25 procent, en weer andere onderzoeken gaan er ergens tussenin zitten.

Door verschillen in methoden van oogsten, blancheren en invriezen is het moeilijk om erg stellige uitspraken te doen. Maar feit blijft dat de groene ijsblokken in de supermarkt meer vitamine C bevatten dan de verpakte blaadjes in het groentevak. Hetzelfde geldt voor andere groenten uit de diepvries. Zo bevatten sperziebonen uit de diepvries vijf keer zoveel vitamine C als verse.

Spinaziesmurrie

Geldt dit dan ook voor de ontdooide spinaziesmurrie op ons bord? Nee. Voedingsexpert Iris Groenenberg van het Voedingscentrum wijst erop dat 'verse' spinazie na bereiding plotseling zeven keer zoveel vitamines per 100 gram bevat als voorheen - simpelweg doordat de blaadjes hun vocht verliezen. Vanaf dat moment wordt het verschil met diepvriesspinazie verwaarloosbaar. Althans, ervan uitgaande dat de spinazie niet al dagenlang in de koelkast lag te verpieteren.

Ook ligt het er maar net aan hoe je de spinazie klaarmaakt. Lang koken maakt de cellen kapot en de vitamines vloeien weg naar het kookwater. Mensen die de blaadjes na het bereiden op een snijplank leggen om er driftig met een mes op in te hakken, moeten weten dat vitamine C dan in contact met de lucht oxideert, dus verloren gaat. Kort bereiden en de blaadjes met rust laten is beter. Dit geldt voor alle groenten. Door ze pas in de pan te doen als het water al kookt en het deksel op de pan te houden, blijven allerlei voedingsstoffen beter bewaard.

Vitamine C imago

Als we het dan toch over andere groenten hebben, wil Groenenberg graag nog even gezegd hebben dat spinazie sowieso niet zo'n vitamine C-bom is. Gaat het je alleen om vitamine C, eet dan liever rode paprika (ruim achttien keer zoveel vitamine C als spinazie), of broccoli (vijf keer zoveel). "Persoonlijk vind ik dat helemaal niet belangrijk. Vitamine C draagt bij aan de gezondheid, het versterkt bijvoorbeeld ons immuunsysteem, maar het wordt als antioxidant E300 al toegevoegd aan allerlei voedselproducten. We hebben niet snel een gebrek aan vitamine C." Woltering is zelf betrokken bij studies voor fabrikanten om groenten te bewerken zodat ze meer vitamine C bevatten. Alleen is dat vooral een kwestie van imago. "Vitamine C is een goed verkoopargument, er valt business te maken van vitamine C in groenten."

Genoeg groenten en fruit bevatten geen of weinig vitamine C en zijn toch gezond. "Mensen die veel groenten en fruit eten, leven langer en in betere gezondheid, dat staat als een paal boven water. Maar waarom precies, is lastig te onderzoeken. Misschien heeft het met de vezels, of met mineralen te maken, misschien met andere bestanddelen. Of het komt gewoon doordat we geen ongezonde snack nemen als we een appel eten. We weten het niet." Kortom, eet vooral spinazie, bevroren, of uit een zak: heel gezond, maar niet zozeer vanwege die vitamine C.