Wie volgend voorjaar een mooie tuin wil, doet er goed aan hem nu op de schop te (laten) nemen. Je kunt het zo gek maken als je wilt, maar ook met een beperkt budget is veel mogelijk.

Dit artikel is afkomstig uit het AD. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Van onderhoudsarme tuin naar groene oase, van verwilderde jungle naar luxe veranda met terras: vorig jaar spendeerden Nederlanders bijna 2 miljard euro aan hun tuin, becijferde marktonderzoeker Gfk. En de herfst is hét moment van het jaar om ermee aan de slag te gaan.

Dan is de grond nog warm van de zomer en valt er veel water gratis uit de hemel, verklaren tuin- en landschapsontwerper Nienke Plantinga en buitenjournalist en natuurinspirator Katja Staring. Samen schreven ze het boek Avontuurlijk tuinieren. "In de herfst kun je vaste planten, bomen en struiken uit de grond halen en weer verplaatsen, omdat ze dan in rust zijn", legt Plantinga uit. Als ze in bloei zijn, kost het te veel kracht om op de nieuwe plek te kunnen aarden. "En als je nu planten en bloembollen plant, kun je in het voorjaar al van een complete tuin genieten."

Ook biedt het najaar financiële voordelen, zegt Staring "Nu kun je bij het tuincentrum of de kweker veel leuke koopjes vinden. Je krijgt dan misschien de leftovers, maar ook deze planten kunnen het volgend jaar gewoon weer prima doen, en dat voor de helft van de prijs." Je tuin opknappen hoeft dus niet duur te zijn. Maar wat als je het wat rigoureuzer wilt aanpakken dan alleen wat nieuwe planten en struiken?

Ontwerp en aanleg

Over het algemeen kost een tuinontwerp een paar honderd euro. Zo geeft Nienke Plantinga advies voor 200 euro en kost een uitgebreid ontwerp van haar 700 tot 900 euro voor een kleine tuin van circa 100 m². Voor het aanleggen van de tuin is de klant over het algemeen 50 tot 100 euro per vierkante meter kwijt. Dat kan flink hoger uitvallen door de keuze voor hoogwaardig materiaal. Daar bovenop komen nog andere kosten, zoals de arbeids- en transportkosten.

Nienke Plantinga gelooft in tuinen die uitnodigend zijn voor mens én dier en moet niets weten van de onderhoudsvriendelijke tuin met kunstgras en keramische tegels. "Zo kwam ik laatst in een straat waar de jackpot was gevallen. In élke tuin waren alle bomen gekapt, grote overkappingen gebouwd en luxe jacuzzi's neergezet. De ziel was volledig uit de straat gezogen." Mocht je je geld willen uitgeven, investeer dan liever in een waardevolle boom, is Plantinga's advies. Voor een boom van tien jaar oud en vier meter hoog ben je al snel 500 euro kwijt.

Alles in één keer

Een tuin aanpakken kan al gauw in de duizenden euro's lopen, zegt tuinarchitect en hovenier Roland van Boxmeer van Xterieur, gespecialiseerd in complete tuinrenovaties en luxe tuinen. Hoewel niet iedereen dat geld heeft liggen, kun je de boel maar beter in één keer goed doen, adviseert hij. "Spaar liever wat langer dan dat je elk jaar een stukje aanpakt. Anders betaal je steeds opnieuw transport- en arbeidskosten. Bovendien wordt een tuin mooier als je alles in één keer aanlegt."

Als iemand zijn bedrijf inhuurt, is de eerste stap een intakegesprek om alle wensen door te nemen. Pas daarna geeft hij een prijsindicatie. Prijzen noemen vindt hij lastig, maar het starttarief voor een doorsnee stadstuin zonder gazon komt al snel uit op 60 à 80 euro per m², vermeldt zijn website. Voor een luxere tuin is dat zo'n 80 tot 100 euro.

Strakke tuin

Hester Zitvast (44) woont in de polder van Warveen en liet haar tuin van 5,5 bij 8 meter geheel renoveren. Totale kosten: 40.000 euro. Daarvoor zijn er heipalen geslagen, is de tuin volgestort met beton en is de helft overkapt met een eikenhouten veranda met glazen panelen.

Een tuin van beton, en dat in de polder, daar vinden mensen natuurlijk van alles van, zegt Zitvast. "Ik snap dat een weelderige tuin mooi is, maar dat is niet aan iedereen besteed. Ik werd gek van mijn tuin. Het huis zat onder het gras na het maaien, we hadden mierenplagen, de boom zat vol beesten en alles ging dood door te veel wind en te veel zon. Bovendien was de tuin langzaam aan het verzakken. Ik was er helemaal klaar mee."

Nu heeft ze de tuin van haar dromen. Helemaal groenloos is die niet: er staat een olijfboom en bamboe. Een tuin moet bij je leefstijl passen, vindt Zitvast. "Ik ben zwanger van mijn vierde kind en werk fulltime, ik wil niet tuinieren, maar gewoon genieten en elke avond in mijn egg chair naar de koeien kijken."

Meerwaarde voor je huis

Of hij nou groen of strak betegeld is, investeren in je tuin is altijd goed, stelt Van Boxmeer. "Een mooi buiten verhoogt de waarde van je woning." Hij wordt dan ook regelmatig ingeschakeld voordat een huis de verkoop in gaat. "Veel kopers kunnen niet door een slecht onderhouden tuin heen kijken. Een tuin even opfrissen voor de verkoop doet wonderen."

Makelaar Jeroen Kalmeijer kan dat beamen. "Een mooie, verzorgde tuin zal de waarde misschien niet zomaar met 10.000 of 20.000 euro verhogen, maar het draagt wel bij aan de verkoopbaarheid van een woning." Mensen willen volgens hem sneller een huis met mooie tuin bezichtigen, en denken ook vaak: als de tuin in goede staat is, zal het huis dat ook wel zijn. Bovendien is een tuin die op orde is ook financieel aantrekkelijk.

Niet alleen op financieel vlak is een tuin van toegevoegde waarde. Een tuin verrijkt je woning én je leven, zegt Staring. "Houd je van koken, dan gebruik je je tuin om kruiden te verbouwen. Ben je vegan, dan kun je er experimenten met groenten telen. Houd je van schilderen dan zaai je planten waarvan je verf kunt maken. Houd je van dierenfotografie, dan kun je bloemen neerzetten waar dieren op afkomen."

Met beperkt budget

Het creëren van een groene, levendige tuin hoeft ook niet duur te zijn. "Met een wilg of vlier en snelgroeiende schijnaugurken of klimhortensia's heb je binnen een seizoen een mooie, groene tuin voor weinig geld." Voor een nog niet volgroeide katjeswilg of klimhortensia betaal je zo'n 15 euro.

Ook kun je gratis ergens een plant uit de grond halen, bijvoorbeeld (met permissie) bij de buren, die in vieren hakken en in je tuin planten, tipt Plantinga. Of geef je tuin een metamorfose door de saaie tegels eruit te halen, ze in stukken te slaan en er een levendig paadje mee aan te leggen.

Laat die bladeren ook gewoon lekker op de borders liggen, zegt Staring. "Veel mensen willen de gevallen herfstbladeren het liefst zo snel mogelijk wegharken, maar het is 'gratis goud'. Bladeren zitten vol met mineralen en bacteriën die goed zijn voor de planten in de tuin."

Dat een levende tuin veel onderhoud nodig heeft, is volgens haar een misverstand. Zelf heeft ze een tuin van 900 vierkante meter, met eetbare planten, een wildplukberm en een moestuin en tuiniert ze maar zes uur per week. "Ik maai af en toe het gras, haal hier en daar wat onkruid weg en laat de rest lekker gaan. Heerlijk."

Tarieven

Wat kosten veelvoorkomende tuinelementen en -werkzaamheden? Deze richtprijzen geeft homedeal.nl, een platform dat huiseigenaren en specialisten koppelt.

Tuinontwerp, €360-€900
Hovenier, €35-€55 per uur
Gras aanleggen, €5-€10 per m²
Beplanting, €10-€30 per m²
Vijver, €1000-€40.000 m²
Verlichting, €80-€100 per m²
Tuinhuis, €200-€10.000
Pergola,  €800-€5000
Prieel, €1000-€6000
Houten terras, €70-€200 per m²
Schutting, €60-€200 per m²
Straatwerk, €50-€150 per m²