Voor presentator Lex Uiting en zijn vriendin Susan Oostdam stond de wereld een jaar geleden op zijn kop toen bij haar een tumor werd ontdekt. De gesprekken met artsen, familie en met elkaar namen zij op. Van het persoonlijke document is nu een podcast: De Tumor Tapes.

Dit artikel is afkomstig uit het AD. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Lex Uiting was omringd door vrienden. De zon scheen uitbundig en de drankjes waren binnen handbereik. Zorgeloos voer de presentator die warme donderdag in augustus op een bootje over de Amstel; tot zijn vriendin Susan Oostdam hem een voiceappje stuurde. "Ze was in tranen. Suus vertelde dat ze een uitstrijkje had laten maken en dat het niet goed was. Binnen een paar minuten was ik thuis", kijkt Uiting (35) ruim een jaar later terug.

Susan Oostdam had in april vorig jaar haar 30ste verjaardag gevierd. "Normaal krijg je op je verjaardag de uitnodiging van het bevolkingsonderzoek op je deurmat. Nu kreeg ik die brief door Corona vier maanden later. Ik heb meteen een afspraak gemaakt. Ik had in juli namelijk een bloeding gehad. Niet heel ernstig, dacht ik, maar het leek me wel zinvol om een afspraak te maken voor een uitstrijkje."

Formaliteit

Grote zorgen hadden ze niet, Susan Oostdam en haar vriend Lex Uiting die elkaar hadden leren kennen in Venlo, waar ze allebei vandaan komen. In hartje Amsterdam, waar ze inmiddels al jaren wonen, doen ze hun verhaal. Dat begon bij het uitstrijkje. "Ik was dat eerlijk gezegd helemaal vergeten", bekent Uiting, zanger annex presentator bij RTL Boulevard. "Ik dacht: een formaliteit."

Bij het uitstrijkje -'Ik bloedde hevig', vertelt Oostdam - vertrouwde de huisarts het niet. Een dag later, die vrijdag, zaten ze al in het ziekenhuis en die maandag na het weekend weer. "Het was tak, tak, tak , foute boel", blikt Uiting terug. "Die dag kregen we een doorverwijzing naar het academisch ziekenhuis; voor onderzoeken die week: biopten, bloedafname, MRI-scan en longfoto's."

Toen ze het ziekenhuis verlieten, barstte Oostdam buiten in tranen uit. Zij: "Je denkt in eerste instantie: het zal wel geen kanker zijn, dan had ik het wel gemerkt. Des te harder is de klap als dat wel het geval is. Je hebt het gevoel dat je lichaam je in de steek laat."

Rustig afluisteren

Ondertussen nam Lex Uiting alle gesprekken met de artsen op. "Al vanaf die vrijdag dat ik met haar meeging; ik legde mijn telefoon op het bureau en deed mijn dictafoon aan. De arts vond dat helemaal niet vreemd. Het wordt vaak gedaan.

Weet je, ik heb havo gedaan, Suus hbo, we zijn heus niet dom. Maar er komt zoveel emotie bij. Je zit tegenover een arts en zit met zoveel vragen. Wat zei de arts precies? Hoe groot is de kans dat...? kunnen we nog kinderen krijgen? Ik wilde het thuis nog eens rustig afluisteren, ook omdat we familie hebben in Limburg, ver weg, en die wil je zo goed mogelijk informeren."

De opnames bleken - nog onbedoeld - de basis van de latere podcast. Oostdam: "Ik was blij dat Lex alles had opgenomen en wilde dat hij dat zou blijven doen. Alle gesprekken: met artsen, onze ouders, familie en vrienden. Het was ook een manier van verwerken. Sommigen mensen schrijven het van zich af. Voor mij werkte dit. Het leek me fijn om hier een persoonlijk audiodocument van te maken."

De keiharde diagnose kwam via de telefoon, die maandag erna: baarmoederhalskanker. Om half tien 's avonds belde de arts. Ook dat telefoontje werd opgenomen. Uiting: "We zaten midden in Temptation Island." Oostdam: "Ik werd meteen misselijk. Het was zo onwerkelijk. Ik dacht 'gaat het over mij?' Alleen het woord kanker al, ik begrijp nu wat mensen daarbij voelen. Bij kanker denk je toch 'ik ga dood'."

Een ingrijpende operatie plus een lange herstelperiode volgden. En in die tijd diepte Oostdam schrikbarende cijfers op. "Ik kwam erachter dat maar 56 procent van de vrouwen die 30 jaar worden, dat uitstrijkje laten maken. Dat betekent 44 procent dus niet. Ik vroeg rond binnen mijn vriendinnengroep. De reacties? 'Dat komt wel.' Of 'ik voel me goed', 'ik ben zwanger', of 'ik ga op reis'. Anderen vinden het spannend en steken de kop in het zand."

Bespreekbaar

Oostdam wil het thema bespreekbaar maken. Pas drie maanden geleden, op het moment dat ze twee controles achter de rug had - 'Het gaat goed' - popte het podcastidee op. "Toen merkte ik pas dat ik erover kon praten", zegt ze. "Ik merkte ook dat mijn verhaal mensen in beweging bracht. Daar wilde én kon ik iets mee, ook omdat Lex een podcast in elkaar kan zetten."

"Het mooiste en meest vreselijke idee ooit", stelt Uiting. "Zo persoonlijk, spannend en kwetsbaar. Naakter dan dit kan ik me niet geven, maar maatschappelijk zo relevant. Super dat je andere vrouwen ermee kunt helpen."

Oostdam kwam in contact met KWF Kankerbestrijding, de stichting waarvoor ze een van de gezichten werd in een landelijke campagne om het uitstrijkje te promoten. Ondertussen monteerde Uiting met BNNVARA de podcast met de veelzeggende titel De Tumor Tapes.

Die toontUiting en Oostdam in de meest kwetsbare periode van hun leven. "Het was precies in de tijd dat ik bij RTL Boulevard werd aangenomen als presentator. Bizar. Was ik het ene moment bij Suus, stond ik het andere over de nieuwe cd van Jan Smit te vertellen."

Kort voor de operatie brak Uiting. "Ik was op haar kamer in het ziekenhuis; had kaartjes en slingers opgehangen. Toen ging Suus weg door de klapdeuren. Daar begon ik in te spreken op mijn telefoon en toen kwamen de emoties: de vrees dat ze straks misschien wel geen baarmoeder meer zou hebben, of dat ze bij me weggaat, er tussenuit piept. Ik liet me gaan."

De ziekte, hoe ongewenst ook, versterkte hun relatie. "Ik moest dingen opnieuw leren, zoals plassen. Mijn katheter moest verschoond worden, geen probleem voor Lex. Voor hem kwam de klap later, maar hij was er voor me. Ik heb me gerealiseerd: ik ga nooit bij hem weg." De toekomst is nog ongewis. "De kans dat we een gezond kindje krijgen is 20 tot 30 procent." Uiting: "Maar we willen het allebei graag. Ik hoop dat het gaat lukken."