Stemmenkanon Pieter Omtzigt is terug in het parlement. Op dag één pakt hij meteen het kabinet aan, maar gebeurt er ook wat hij juist hoopte te voorkomen. 'Op halve kracht zal niet helemaal lukken.'

Dit artikel is afkomstig uit het AD. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Het duurde misschien een minuutje, hooguit twee. Maar zijn inbreng bij het eerste proceduredebatje als solo-Kamerlid vandaag was als vanouds Omtzigtiaans: "We lijken nu te focussen op de laatste week", zei hij over de mislukte evacuatiemissie in Afghanistan. "Maar er lijkt anderhalf jaar lang geen voorbereiding geweest te zijn. Dat zou toch de les van Srebrenica zijn?"

Later in het debat vraagt de ex-CDA'er nog om extra informatie, of preciezer: alle verslagen van de afgelopen zes maanden van overleggen tussen de betrokken ministeries. En als de VVD pleit voor een stringenter asielbeleid voor Afghanen zegt Omtzigt: "Ik krijg visioenen van toeslagenouders die nergens naartoe konden.''

Zo geeft de ervaren parlementaire rot - sinds 2003 in de Kamer en bij de verkiezingen goed voor ruim 340.000 stemmen - meteen zijn nieuwe visitekaartje af. Het is dezelfde man die vier maanden geleden met een burn-out de Tweede Kamer verliet, om even later ook zijn CDA de rug toe te keren.

Maar hij heeft wel een nieuwe rol. Hij draagt geen CDA-coalitiejasje meer. Los van de fractiediscipline hoopt Omtzigt, herstellende van een burn-out, te doen wat hij beloofd heeft aan zijn kiezers. Hij wil zich richten op de kerntaken van de overheid, de macht scherp controleren. "Ik wil werken aan de nieuwe bestuurscultuur die er nog niet is", zegt hij buiten de debatzaal tegen de media. "Ik wil rustig aan het werk proberen te gaan, op halve kracht zal niet helemaal lukken. Maar ik probeer toch enigszins gefaseerd terug te komen."

Dat blijkt niet eenvoudig. Het wordt hem teveel als een verslaggever wat Omtzigt betreft één vraag te veel stelt. "Je zei net 'de laatste vraag', alsjeblieft." Daarna legt hij geëmotioneerd uit dat hij het lastig vindt om alle media te woord te staan de eerste dag, dat hij echt rustig aan wil beginnen, maar dat het zo niet gaat lukken.

Pieter Omtzigt komt aan bij het gebouw van de Tweede Kamer.

Pieter Omtzigt komt aan bij het gebouw van de Tweede Kamer.
Pieter Omtzigt komt aan bij het gebouw van de Tweede Kamer.
Foto: ANP

Groep Omtzigt

Andere politici zeggen dan nog wel eens 'geen commentaar' of sturen een woordvoerder op pad om mediaverzoeken af te handelen, maar daar slaagt Omtzigt op dag één van zijn rentree nog niet in. De Groep Omtzigt is nog in opbouw, zegt hij. De club is klein. De medeauteur van zijn boek Een nieuw sociaal contract, tot gisteren ook columnist bij Trouw, sloot zich bij de eenpitter aan. Inmiddels heeft hij ook een persvoorlichter.

Veel meer personeel kan Omtzigt zich niet permitteren sinds de Tweede Kamer de regelingen voor afsplitsers danig versoberde. Na diverse relletjes over 'zetelrovers' die hun fractie verlieten paste het parlement de vergoedingen aan: een Kamerlid dat uit een partij stapt krijgt minder geld en minder spreektijd. Omtzigt sleepte op eigen kracht bijna vijf CDA-zetels binnen, maar het protocol voorziet niet in uitzonderingen voor stemmenkanonnen.

Ex-partijgenoten kijken met argusogen naar de Groep Omtzigt. Is dit het begin van een politieke beweging, een potentiële concurrent bij verkiezingen? Omtzigt zelf vertelde vorige week dat hij zulke plannen nu niet heeft, de burn-out noopt hem tot herstel, dat vergt al zijn energie. Op het CDA-congres zaterdag klonk er eveneens weinig vrees voor een nieuwe partij. "Hijzelf wil dat volgens mij helemaal niet, in zijn omgeving hoor je nog wel eens over die plannen", zei een bron uit de partijtop relativerend.

Maar helemaal gerust zal geen enkele partij er op zijn. Volgens opiniepeilers heeft Omtzigt een zeldzame aantrekkingskracht op kiezers uit zeer diverse achterbannen. Maurice de Hond schatte een eventuele lijst-Omtzigt al een keer op 27 à 28 zetels, ook peiler Peter Kanne (van I&O Research) taxeerde de potentie 'tussen de twintig en dertig zetels': "In onze populariteitsonderzoeken doet hij het gemiddeld beter dan elke andere politicus of partijleider", zei Kanne eerder. "In de ogen van kiezers is hij een soort heilige. Bij linkse kiezers doet hij het goed, maar hij krijgt ook waardering onder mensen die voor middenpartijen of populistische stromingen als PVV en Forum gaan."

Welkom bij BBB

Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging zegt het dan ook zonder omhaal van woorden, alsof het politieke transferseizoen aanstaande is: "Omtzigt is hartstikke welkom bij ons. Ik heb het meermaals gezegd tegen hem, maar ik ga hem niet het mes op de keel zetten natuurlijk. Ik gun hem eerst tijd en ruimte, ik ben ook niet de enige die hem wil hebben denk ik. Maar we hebben afgesproken om koffie te gaan drinken."

Demissionair premier Mark Rutte liet vandaag weten 'blij te zijn' dat Omtzigt 'weer fit is'. "Ik zie uit naar debatten met hem, absoluut." Rutte had nog wat goed te maken met Omtzigt, na diens 'vergeten' gesprekken bij de verkenners over een 'functie elders' voor de ex-CDA'er. De premier zou nog bellen met het Kamerlid, kondigde Rutte dit voorjaar aan op tv. Maar tot een serieus gesprek kwam het niet, blijkt nu: "Ik heb contact gezocht, maar daarna is er vanuit zijn hoek niet meer gereageerd", zei Rutte op vragen hierover.

De twee komen elkaar nog vaak genoeg tegen in de plenaire zaal.