Het kabinet wil de coronasteun met nog zeker drie maanden verlengen. En dat terwijl het Centraal Planbureau pleit voor afbouw van de regelingen. Moet de hand niet op de knip nu veel sectoren weer opengaan?

Dit artikel is afkomstig uit de Volkskrant. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Nu het einde van de derde coronagolf in zicht lijkt, overspoelt een nieuwe golf ons land: een van optimisme. Want terwijl de ic's langzaam leegstromen, stromen de terrassen, dierentuinen en sportscholen weer vol. Ondernemers die maandenlang aan het overheidsinfuus hebben gelegen, kunnen weer deels op eigen benen staan. Een uitgelezen moment om de steun af te bouwen, vinden de economen van het Centraal Planbureau (CPB).

Maar dat is niet wat het demissionaire kabinet gaat doen. Begin volgende week zal de economische kernploeg naar verwachting bekendmaken dat het steunpakket dat op 1 juli afloopt, wordt verlengd. De loonsubsidie (NOW), de tegemoetkoming voor de vaste lasten (TVL) en de inkomensondersteuning voor zelfstandigen (Tozo) worden in elk geval nog drie maanden gehandhaafd. De optie voor een vierde kwartaal ligt nog open, mogelijk met versoberingen.

Zekerheid creëren

Daarmee komt het kabinet deels tegemoet aan de wens van vakbonden en werkgevers. Die pleitten er eerder voor om de steun tot het eind van het jaar voort te zetten. "Zo creëer je zekerheid en voorkom je dat bedrijven alsnog gaan reorganiseren", zegt FNV-vicevoorzitter Zakaria Boufangacha. "En als vakmensen in dienst blijven, kan een bedrijf wanneer de economie weer aantrekt direct volle productie draaien. Dat zag je ook tijdens de versoepelingen afgelopen zomer."

Maar volgens het Centraal Planbureau dreigt het kabinet met de continuering van de subsidie 'zombiebedrijven' in leven te houden. 'Hoe langer de steun duurt, hoe kleiner de economische baten en hoe groter de kosten', schreef directeur Pieter Hasekamp eerder in een column op de website van het CPB. 'De huidige steun bevriest delen van de economie op de situatie van begin 2020 en blokkeert daarmee de normale economische dynamiek.'

Dat vindt ook hoogleraar economie Arnoud Boot van de Universiteit van Amsterdam. De steun tijdens de lockdowns was niet meer dan 'fatsoenlijk' tegenover ondernemers en noodzakelijk om te voorkomen dat banken in de problemen zouden raken. Maar nu creëren de steunmiljarden volgens Boot een ongelijk speelveld waarin nieuwe bedrijven geen schijn van kans maken. "Je hebt een jaar lang alle vernieuwing tegengehouden en het bestaande bestendigd. Zodra de lockdowns zijn opgeheven, moet je bedrijven dwingen zichzelf te bewijzen."

Thuiszitters prikkelen

Dat geldt ook voor de arbeidsmarkt. Dankzij de loonsubsidie (NOW) zijn, naast Zweden, in geen land zo weinig banen verloren gegaan als in Nederland. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek neemt de krapte op de arbeidsmarkt zelfs weer toe. De grofweg 1,3 miljoen werknemers uit getroffen sectoren die nu nog gesubsidieerd thuis zitten, zouden volgens Boot geprikkeld moeten worden om aan de slag te gaan in sectoren die wel kansrijk zijn.

Toch is die mobiliteit volgens hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen in de praktijk een stuk lastiger. Als de 'roaring twenties' straks echt aanbreken en er een consumptieboost komt, kunnen krimpsectoren immers zomaar weer groeisectoren worden. "Voor de crisis moesten sommige restaurants in Amsterdam ook twee avonden in de week dicht, niet vanwege de lockdown maar door het gebrek aan koks. Als die nu allemaal overlopen naar de zorg, zijn die restaurants straks nog verder van huis."

60 miljard subsidie

Volgens Wilthagen is een verlenging van drie maanden dan ook zo gek nog niet. Al is het maar omdat de ruim 60 miljard subsidie die voor de steunpakketten tot dusver al is begroot anders weggegooid geld zou kunnen zijn. "Maar na de zomer wordt het wel echt tijd om de schapen en de bokken te scheiden en te zien wie er op eigen benen kan staan."

Het zijn allemaal mooie analyses van die economen, vindt de voorzitter van mkb-Nederland Jacco Vonhof. "Maar je kunt geen economische ratio op deze crisis loslaten, het is een volksgezondheidscrisis. Ondernemers hebben hun deur niet op slot omdat ze dat leuk vinden, maar om een virus te bestrijden, en dat laat zich niet voorspellen." Daarom zal hij ook de komende dagen nog de blaren op zijn tong pleiten voor een ongewijzigd steunpakket tot het einde van het jaar.