Het scheepswrak dat naast Batavia Stad staat, werd 50 jaar lang ten onrechte 'De Zeehond' genoemd. Archeologen dachten in de jaren 70 dat dit de naam was van het schip, maar maritiem archeoloog Yftinus van Popta van de Rijksuniversiteit Groningen is erachter gekomen dat het schip 'Fiducie' heet.

Dit artikel is afkomstig uit de Stentor. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Waarom wilde je dit wrak, dat 50 jaar geleden al onderzocht is, nog eens goed onderzoeken?

Yftinus van Popta: "Dit is het eerste scheepswrak dat geïdentificeerd werd toen Flevoland droog kwam te liggen. De naam 'De Zeehond' is altijd geaccepteerd. Ik dacht: als ik het meest voor de hand liggende voorbeeld van dit soort maritiem onderzoek opnieuw onder de loep neem met nieuwe archiefdata, komt er dan wat anders uit? Ja dus, op meerdere vlakken."

Maritiem archeoloog Yftinus van Popta aan het werk.

Maritiem archeoloog Yftinus van Popta aan het werk.
Maritiem archeoloog Yftinus van Popta aan het werk.
Foto: Yftinus van Popta

Hoe kon het dat iedereen dacht dat dit schip 'De Zeehond' heette?

"Dat komt door een bordje dat in het schip was gevonden. Daarop stond 'De Zeehond' en de getallen 18 en 78. Dat bordje is geïnterpreteerd als naambordje van het schip. Er was nog een bordje gevonden, waarop stond: W Fenema en A Koerts 1878. Dat zijn Willem Venema en Annegien Koerts, een schippersechtpaar uit Hoogezand. Zij hadden in 1878 een schip gekregen, maar in de akte stond de naam Feduci."

"De onderzoekers van het wrak dachten in de jaren 70: misschien is de naam van het schip veranderd, of misschien is het wel een heel ander schip. De nazaten van Fenema hebben ook altijd gedacht dat het schip De Zeehond heette, zo is het al die tijd genoemd."

Het bordje met 'de Zeehond', waardoor het wrak naast Batavia Stad jarenlang deze foutieve naam heeft gedragen.

Het bordje met 'de Zeehond', waardoor het wrak naast Batavia Stad jarenlang deze foutieve naam heeft gedragen.
Het bordje met 'de Zeehond', waardoor het wrak naast Batavia Stad jarenlang deze foutieve naam heeft gedragen.
Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort

Waarom staat er dan De Zeehond op dat bordje als dat niet de naam is?

"Dat is denk ik een soort grap geweest, een ludiek cadeau. Venema en Koerts trouwden in 1878 en hadden dat jaar het schip gekregen. Iemand die aanwezig was dacht misschien: 'Ik maak een bordje met De Zeehond erop voor in een hoekje of voor de bedstee.'"

Hoe heb je ontdekt dat het schip een hele andere naam had?

"Ik dacht: het schip moet van Venema zijn geweest, maar de ramp werd in de mondelinge verhalen geplaatst in 1886. In de krantenberichten uit dat jaar stond niks over die ramp. Ik ging breder zoeken, totdat ik vermeldingen tegenkwam van een zware storm in 1882 waarin de boot van Venema voer. Toen doken er ook andere berichten met de naam Fiducie op. Ik heb de locatie van de ramp en de locatie van het wrak gecheckt en de ouderdom van de objecten gecontroleerd en alles klopt bij elkaar."

Los van het onderzoek: wat vind je een mooiere naam voor het schip, De Zeehond of Fiducie?

"Fiducie. Dat betekent 'vertrouwen' in het Latijn, dat is toch een diepere betekenis dan 'De Zeehond' die aangaf hoe log het schip in het water lag..."