Er zijn al 5,5 miljoen coronaprikken gezet, maar intussen wil de bezetting in de ziekenhuizen maar niet dalen. Een deel van de oorzaak is waarschijnlijk heel simpel: het was de koudste maand april sinds 35 jaar.

Dit artikel is afkomstig uit het AD. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

April doet wat hij wil. Het is een stokoud gezegde, en een cliché, maar daarom niet minder raak. Bijna heel Nederland verlangt naar zon en warmte op de huid, maar april 2021 had daar lak aan. Onder invloed van een frisse noordenwind kwam de gemiddelde temperatuur uit op slechts 6,7 graden celsius, en daarmee was deze april de koudste sinds 1986.

Ter vergelijking: vorig jaar was de eerste echte voorjaarsmaand bijna 4,5 graden warmer: 11,1 graden gemiddeld, met een recordaantal zonuren en acht dagen boven de 20 graden.

Het zou kunnen verklaren waarom in de Nederlandse ziekenhuizen nog altijd code zwart dreigt, en personeel zich er nog steeds de blaren op de voeten werkt. "Ik denk inderdaad dat het effect van het weer heel erg sterk is, en ik verbaas me erover dat daar zo weinig aandacht voor is", zegt Louis Kroes, hoogleraar klinische virologie in Leiden. "Het is een extreem koude aprilmaand, en dat was nu juist wat we niet konden gebruiken."

Dat luchtwegvirussen in de warme zomermaanden minder actief zijn dan in de koude winter, is een aloud fenomeen. "Als het warm wordt, kruipen mensen minder vaak bij elkaar in ruimtes met dichte ramen", zegt Kroes.

"Buiten, of in ruimtes met veel luchtverversing, vervliegen de virusdruppeltjes veel sneller en kan een virus als corona zich nauwelijks verspreiden. Het is nu gewoon koud. Mensen spreken mede daardoor veel eerder binnen af dan vorig jaar april. Een middag met 12 of 20 graden, dat maakt veel verschil."

Strandgangers in Noordwijk aan Zee

Strandgangers in Noordwijk aan Zee
Strandgangers in Noordwijk aan Zee
Foto: Joris van Gennip

Invloed weer

Internationaal onderzoek suggereert dat het effect van mooier weer ook bij corona een rol speelt. In Noorwegen bestudeerden wetenschappers de coronacijfers in de twintig landen die vorig voorjaar het hardst werden geraakt. Hun conclusie: waar het warmer werd, verspreidde corona zich minder snel. Ook het RIVM houdt in zijn modellen rekening met de invloed van het weer.

In Nederland is het verschil tussen de ontwikkeling van de ziekenhuiscijfers van april 2020 en die van april 2021 schrikbarend. Het gemiddelde aantal dagelijkse ziekenhuisopnames was vorig jaar op 30 april ruim vijf keer kleiner dan op 1 april. Nu is dat effect er helemaal niet: het aantal opnamen nam gemiddeld zelfs wat toe. En dat terwijl er nu inmiddels bijna 5,5 miljoen coronaprikken zijn gezet bij meer dan 4 miljoen Nederlanders, en mogelijk al zo'n 3 miljoen mensen corona hebben gehad. In beide maanden golden er strenge lockdownmaatregelen.

Priksprint

De komende week blijft het fris voor de tijd van het jaar. "Ik verwacht dat als het eindelijk mooi weer wordt, het weleens heel snel de goede kant op zou kunnen gaan, ook in de ziekenhuizen", zegt Kroes positief.

"Het vaccineren is inmiddels goed op gang gekomen, en Britse studies laten zien dat mensen drie weken na de eerste prik al 65 procent minder kans hebben om in het ziekenhuis te belanden. Daar mag je dus echt wat van verwachten. Het is belangrijk dat mensen dat perspectief blijven zien."

Terwijl de ziekenhuizen nog altijd vol liggen - al was er dit weekeinde eindelijk twee dagen op rij een daling - maakt Nederland zich op voor een priksprint. Afgelopen week werden er in het centrale magazijn in Oss liefst 1,4 miljoen doses coronavaccin binnengereden, en de komende twee weken komen daar nog eens 2 miljoen vaccins bij. Die worden toegediend aan mensen boven de 58 jaar, zorgpersoneel en aan jongere Nederlanders met een verhoogd risico op ernstige klachten bij corona. Deze week zullen er zo'n 650.000 prikken worden gezet, hoeveel daarna is nog onduidelijk.

Het aantal positieve coronatests kwam afgelopen weekeinde een stuk lager uit dan in de week ervoor. Dat was echter mede het gevolg van een fikse computerstoring bij de GGD. Hierdoor konden veel mensen zaterdag geen afspraak maken voor een coronatest.