Naar verwachting zullen op de eerste dag van het nieuwe jaar zo'n 40.000 met een oranje muts getooide zwemmers door heel Nederland het ijskoude water in rennen om het oude jaar (en wellicht de kater van de vorige avond) van zich af te spoelen. Waar komt deze traditie vandaan?

De oorsprong van de nieuwjaarsduik ligt in Canada. Daar werd in Vancouver in de jaren twintig van de vorige eeuw op Nieuwjaarsdag een 'Polar Bear Plunge' georganiseerd. Het water is dan om en nabij 1 graad Celsius.

De allereerste Nederlandse nieuwjaarsduik vond plaats in 1960. Zwemtrainer Ok van Batenburg (87) organiseerde hem. Van Batenburg was weggestuurd van zijn zwemvereniging omdat ze hem "te tegendraads" vonden, zei hij in 2016 in een interview met Metro. Uit baldadigheid besloot hij om met een groepje zwemmers de steenkoude zee in te duiken op Nieuwjaarsdag. "Het was koud, ja. Maar dat was alles", zegt hij.

Vijf jaar later volgde de eerste nieuwjaarsduik in Scheveningen, inmiddels de grootste van Nederland. Die was bedacht door marathonzwemmer Jan van Scheijndel, die ook het IJsselmeer, het Kanaal tussen Engeland en Frankrijk, en het Schotse meer Loch Ness overzwom. Van Scheijndel kreeg die Nieuwjaarsdag zeven zwemmers met zich mee.

Nieuwjaarsduiken van Colombia tot Hongkong

Het aantal deelnemers groeide gestaag en in 1998 adopteerde Unox de nieuwjaarsduik. Inmiddels sponsort de rookworstengigant het evenement niet alleen in Nederland, maar overal ter wereld; ook in Duitsland, Hongkong, Qatar, Ho Chi Minhstad en Colombia trotseren oranje gemutste nieuwjaarszwemmers het water.

Volgens de verwachting springen aanstaande dinsdag zo'n 40.000 Nederlanders de zee in, waarvan tienduizend in Scheveningen. Dat is niet geheel zonder risico; zonder een goede voorbereiding kun je onderkoeld raken of een koudeshock krijgen, zegt verdrinkingsexpert Joost Bierens.

Een goede voorbereiding is het halve werk

De Reddingsbrigade is daarom altijd aanwezig om de veiligheid van de duikers in de gaten te houden. "Laat je lichaam wennen aan koud water door de laatste week voor de duik koud te douchen", zegt ze op haar website.

Heleen Ytsma is ademhalingscoach en begeleidt mensen in ijsbaden volgens de methode van Wim 'The Iceman' Hof, die vaak in de media is met zijn kouderecords. In 2013 deed ze mee aan de nieuwjaarsduik in Almere Haven. Ytsma adviseert deelnemers om zich in te beelden dat ze in het koude water staan.

"Visualiseer dat je rustig en kalm, met een ontspannen ademhaling, het water inloopt. Dat vergat ik in het begin, en daardoor mislukt het om ontspannen te blijven in het koude water", zegt ze. "Veel mensen rennen als een kip zonder kop dat water in. Helemaal kalm en in controle blijven in ijskoud water, dat is zo gaaf", zegt ze.

Na de duik is het raadzaam je zo snel mogelijk weer aan te kleden. De deelnemers krijgen een verwarmende kom erwtensoep en beginnen verfrist aan het nieuwe jaar.

Wat zijn jouw ervaringen met de nieuwjaarsduik? Waag jij op 1 januari ook een dipje in het water, of moet je er niet aan denken? Laat het ons weten in de reacties.